Comments Add Comment

खानपान

List Grid
स्वास्थ्य जीवनको तीन रहस्य

हामी भन्छौं, स्वास्थ्य हुनुपर्छ । निरोगी हुनुपर्छ । यसका लागि के गर्ने ? जीवनशैली परिवर्तन गर्नुपर्छ । खानपानमा सर्तक हुनुपर्छ । सकारात्मक सोंच राख्नुपर्छ । अब प्रश्न उठ्छ, कसरी जीवनशैली परिवर्तन गर्ने ? कसरी खानपानमा सर्तक हुने ? कसरी सकारात्मक सोंचको विकास गर्ने ? यसका लागि अन्यत्र धाउनु पर्दैन । आफु स्वयम् अनुशासित, मर्यादित र […]

शाकाहार वा मांसाहारः जलवायु परिवर्तन रोक्न कस्तो खानपान ?

अलि फरक प्रसंगबाट यो आलेखको थालनी गरौं । तपाईं अहिले दिनरात नभनी काम गरिरहनु भएको छ, घामपानी नभनी श्रम गरिरहनुभएको छ । आफैलाई भुलेर आयआर्जनमा खटिइरहनुभएको छ । केका लागि ? तपाईंले निश्चय पनि जवाफ दिनुहुनेछ, ‘आफ्ना सन्ततीका लागि ।’ अवोध साना छोरा वा छोरीको अनुहार हेरेर तपाईं आज आफ्नो दुःख बिर्सिरहनुभएको छ । तपाईं/हाम्रो […]

बेग्लै स्वादको एग करी, यसरी घरमा बनाउने

सधै उस्तै खाना, सधै उस्तै परिकार, सधै उस्तै स्वाद । हामीलाई दिक्क लाग्छ । केही नयाँ स्वाद फेरौं न त भन्दा रेष्टुरेन्ट जानुपर्ने । तर, रेष्टुरेन्टको खाना स्वादिलो भएपनि स्वस्थ्यकर हुँदैन । अर्कोतिर खर्चिलो पनि । यस्तो अवस्थामा कसरी जिब्रोको स्वाद फेर्ने त ? सजिलो काइदा हो, अन्डाकरी । यो परिकार हरेकको भान्सामा पाक्ने गर्छ […]

खानपानमा हामी दिनहुँ गर्छौं यी ६ गल्ती, जो रोगको कारण बन्छ

खानपान सम्बन्धी केही प्रचलित मान्यता छ । ‘खान खान जानेमा औषधी, नजाने विष ।’ ‘जति मानिस खान नपाएर मर्छन्, त्यो भन्दा बढी खान नजानेर ।’ खाना वास्तवममा भोक मेट्ने चिज मात्र होइन । यो समग्र स्वास्थ्यसँग जोडिएको कुरा हो । खाना कस्तो खाने, के खाने, कसरी खाने भन्ने कुराले समेत स्वास्थ्यमा ठूलो फरक पार्छ । […]

अस्तव्यस्त जीवन सुधार्ने सुत्रः भान्सा सबैभन्दा ठूलो अस्पताल हो

भारतको हरिद्वारस्थित देव संस्कृति विश्वविद्यालयबाट योग विज्ञान एवम् मानव चेतनामा विद्यावारिधि गरेका डा. राजु अधिकारी सुपरिचित जीवनशैली प्रशिक्षक हुन् । उनी अति व्यस्तताका कारण जीवनशैली नै अस्तव्यस्त बनेका शहरवासीलाई खानपान, व्यायाम, आध्यात्म, प्राणयाम र योग विद्या सिकाइरहेका छन् । ‘शैली र लय सुव्यवस्थित भए मात्रै जीन्दगीमा असली जीवनको सुगन्ध निस्कन्छ । जीवन दुःख होइन, सुखका […]

नेपालीलाई दीर्घ रोग लाग्नुको कारण गलत खानपान

हामीकहाँ एउटा गम्भीर ठट्यौली प्रचलनमा छ, ‘नेता जति रोगी छन्, देश कसरी हाँक्न सक्छन् ?’ रोगमाथि ठट्टा गर्नु त त्यती राम्रो कुरा होइन । यद्यपी यो सत्य कुरा चाहि हो । हाम्रा देशका अधिकांश नेता रोगी छन् । कसैलाई उच्च रक्तचापले गाँजेको छ, कसैलाई मधुमेहले । कसैलाई कोलोस्टोरले त, कसैलाई थाइराइड । सबै रोगले ग्रस्त […]

स्वस्थ रहने हो भने कस्तो हुनुपर्छ खानपान ?

आरोग्य, अर्थात रोगमुक्त हुनु । स्वस्थ्य रहनु शरीरको स्वभाविक अवस्था हो । रोग, विकार, कष्ट, दुख वा दुर्बलता अस्वभाविक अवस्था हो । प्रकृति व्यवस्थाको उल्लंघनको कारण यस्तो हुन्छ । जो व्यक्ति प्राकृतिक जीवन होइन, कृतिम वा भौतिक जीवनमा डुब्छन्, उनीहरु स्वास्थ्यप्रति लापरवाही हुन्छन् । यसको कारण शरीरमा रोग लाग्छ । यसमा खानपानको गडबडी एक ठूलो […]

यी ९ गल्ती जसले कलेजो खराब गर्छ

कलेजो हाम्रो शरीरको सबैभन्दा महत्वपूर्ण अंगमध्ये एउटा हो । यसले हाम्रो शरीरबाट विषाक्त पदार्थलाई बाहिर निकालेर शरीरलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ । कलेजोले रगत शुद्धिकरण गर्नका साथै रगतको लागि आवश्यक प्रोटिन बनाउँछ । यदि कलेजो स्वस्थ्य भएन भने हर्मोनको सन्तुलन विग्रन्छ र रोग पैदा हुन्छ । कलेजो कति महत्वपूर्ण अंग हो भने, यसले क्षतिग्रस्त कोषहरुलाई […]

यी स्वस्थ्यकर खानेकुरा, यसरी खाइयो भने विष समान हुन्छ

‘धेरै खायो भने चिनी पनि तीतो हुन्छ, औषधी पनि बिष हुन्छ ।’ नेपाली समाजमा भनाई नै छ । धेरै खानेकुरा स्वास्थ्यवर्द्धक हुन्छ । गेडागुडी, सागपात, ड्रइफ्रुट्स, माछामासु स्वस्थ्यकर नै हुन्छ । यद्यपी यी खानेकुराहरु सहि मात्रामा सेवन गर्नुपर्छ । खानपानमा तालमेल मिलेन भने स्वास्थ्यमा समस्या आउन सक्छ । भनिन्छ, खानेकुरा त्यती नै खानुपर्छ, जति हामीलाई […]

यी खानेकुरा जसलाई पकाउनु हानिकारक हुनसक्छ

खानेकुरा हामी किन खान्छौ ? सामान्यत यसको जबाफ हो, भोक मेट्न । खानाको सम्बन्ध भोकसँग मात्र छैन । खाना त्यस्तो स्रोत हो, जसबाट शरीरलाई आवश्यक पौष्टिक तत्व प्राप्त हुन्छ । हाम्रो शरीरलाई प्रोटिन, क्याल्सियम, कार्बोहाइडेट, फाइबर आदि आवश्यक हुन्छ । यी सबैको स्रोत खाना नै हो । त्यसैले खाना खानु भनेको पेट भर्नु मात्र होइन, […]

७ प्राकृतिक टिप्सः कोलोस्टोर घटाउने

अहिले धेरैको टाउको दुखाईको बिषय हो, कोलोस्टोर । हरेक जसो घरमा कोहि न कोही कोलोस्टोरको समस्या झेलिरहेकै हुन्छन् । बढ्दो उमेरसँगै यो समस्याले गाँज्न थाल्छ । आखिर किन हुन्छ कोलोस्टोर ? खासमा खानामा कार्बोहाइड्रेट र बोसोको मात्रा बढी भएपछि कोलोस्टोरको समस्या हुन्छ । कोलोस्टोर बढ्नु भनेको मुटुको जोखिम निम्त्याउनु हो । त्यसैले कोलोस्टोर लेभल नियन्त्रित […]

टेस्टी होइन, हेल्दी खानाः किनिहालौं जौ, फापर र कोदो

खानेकुराको प्रसंग शुरु गर्दा हामी स्वादको कुरा गर्छौं । तर, स्वाद केका लागि ? जवाफ हो, जिब्रोका लागि । निश्चिय नै स्वाद जिब्रोका लागि हो, खाना भने स्वास्थ्यका लागि । अब सोचौं त, खाना जिब्रोका लागि खाने कि स्वास्थ्यका लागि ? अब ढिलो नगरौं, जागौं । टेस्टी होइन, हेल्दी खाना रोजौं । हुन त, रहरलाग्दा […]

कुन-कुन खानेकुराले गराउन सक्छ एलर्जी ?

फुड एलर्जी साधारणतया बच्चामा धेरै हुने गर्छ । जुनसुकै उमेर समुह तथा जो कसैलाई हुन सक्ने यस्तो समस्या ४० वर्ष भन्दा कम उमेर समूहका मानिसलाई बढी हुने गर्छ । फुड एलर्जी भएमा कसैलाई भण्टाका कारण एलर्जी हुने गर्छ भने कसैलाई अण्डाको एलर्जी हुने गर्छ । एलर्जी भएमा पेट फुल्ने, पेट दुख्ने, वाकवाकी ,वाग्ने, वान्त हुने, […]

छिटो छिटो खानाले शरीरमा हुनसक्छ यी गम्भीर समस्या

हामीमध्ये धेरैको स्वभाव हुन्छ, छिटो छिटो गाँस टिप्ने । गाँस टिप्ने मात्र होइन, निल्ने पनि । खानेकुरा मुखमा परेपछि निलिहाल्छौं । त्यसलाई राम्ररी चपाइदैन । छिटो खानु वा राम्ररी नचपाइ खानु स्वास्थ्यका लागि राम्रो होइन । किन राम्रो होइन ? किनभने यसरी खाँदा मुखमा पर्याप्त पाचन रस निस्कदैन । खानेकुरा टुक्रा-टुक्रा हुँदैन । यसले पाचन […]

भोजमा होस् गरौं, स्वादले स्वास्थ्य विगार्छ

मंसिरको महिना । विवाहको सिजन । मंसिरमा विबाह, व्रतवन्धको साइत धेरै हुने भएकोले भोजभतेर पनि धेरै हुने गर्छ । भोजभतेरमा विभिन्न परिकार राखिएको हुन्छ । त्यस्ता परिकार देख्नासाथ हाम्रो जिब्रोमा पानी आउँछ । र, चाहिने पनि खान्छौं, नचाहिने पनि खान्छौं । यसरी गरिने अनियन्त्रित भोजनले हाम्रो स्वास्थ्यलाई हानी पुर्‍याउँछ । खासगरी पाचन यन्त्रलाई । तौल […]

आन्द्राको यस्तो समस्या, जो घातक हुनसक्छ

पेटमा ग्यास भरिने, कब्जियत हुने, पखला लाग्ने जस्ता समस्यालाई हामी सामान्य ठान्छौं । कतिपय अवस्थामा यी सामान्य पनि हुन् । खानपान र दिनचर्या नमिल्दा यस्ता समस्या उत्पनन हुनसक्छ । तर, सधै यहि अवस्था रहिरहेमा ? यो अवस्था निरन्तर रहेमा सर्तक हुनैपर्छ । किनभने यसले के संकेत गर्छ भने, ठूलो आन्द्रामा कुनै न कुनै समस्या छ […]

यी आनीबानी, जो धुमपान भन्दा बढी हानिकारक

हामीलाई थाहा छ, धुमपान स्वास्थ्यका लागि हानीकारक छ । त्यही कारण हामी धुमपान गदैनौ । धुमपान गर्नेहरु पनि यसबाट छुटकारा पाउने तौरतरिका खोजिरहेका हुन्छन् । धुमपानले फोक्सोलाई असर गर्छ । फोक्सोलाई असर गरेपछि भित्री अंगहरुमा त्यसको दुष्प्रभाव पर्छ । यसले दमको रोग लाग्छ, क्यान्सर लाग्छ । तर, धुमपानबाट हुने यी कुराहरु जति खतरनाक छ, उत्तिनै […]

अम्बा खानुका आठ फाइदा

भनिन्छ, मौसमी फलफूल सेवन गर्नु राम्रो हो । जाडो मौसममा पाइने अम्बा निकै स्वादिलो हुनुका साथै स्वास्थ्यवर्दक मानिन्छ । यो प्रोटिन, भिटामिन, मिनरल्स तथा फाइबरको स्रोत हो । आर्युवेदिक हिसाबले पनि अम्बा फाइदाजक छ । मधुमेहको रोकथाम अम्बामा चिनीको मात्रा कम हुन्छ । त्यस्तै, यसले चिनीको मात्रा कम गर्न मद्दत गर्ने हुदाँ यो मधुमेहका विरामीको […]

मिसावटको महामारी- विषाक्त बन्दै खानेकुरा !

१५ असोज, काठमाडौं । तुलनात्मक रुपमा चाडबाडमा खाद्य वस्तुको खपत बढी हुन्छ । तिनको किनबेच यही समयमा बढ्नु स्वाभाविकै हो । तर, यस्तै मौकामा हो, कालोबजार फस्टाउने पनि । गलत नियत भएका व्यापारीले उपभोक्ता ठग्न छाडेका छैनन् । आकर्षक, रंगरोगन गरेर, सस्तो मूल्य देखाएर वस्तु बिक्रीमा राखिएको हुन सक्छ । यस्ता वस्तुको उपभोगले स्वास्थ्यलाई गम्भीर […]

खानेकुरा पकाउँदा अपनाउनुहोस् यी वीधी, जसले स्वाद बढाउँछ

एउटा खानेकुरा कसैले स्वादिलो बनाउँछन्, कसैले बेस्वादको । खानेकुरा मीठो हुनु र नहुनुमा खानेकुरा भन्दा पनि त्यसलाई बनाउने वीधी महत्वपूर्ण हुन्छ । कुन खानेकुरा कसरी पकाउने वा कुन विधीबाट पकाउँदा बढी स्वादिलो हुन्छ भन्ने कुराका लागि स-सना कुरामा ध्यान दिनुपर्छ । –    ग्रेभीलाई राम्रो कलर दिनका लागि पाकेको गोलभेडा प्रयोग गर्नुपर्छ । –    कहिले कहिं […]

पिँडालु खानुको यस्तो छ फाइदा

पिँडालु सहजै पाइने, स्वादिलो र धेरै तरिकाले स्वाद लिन सकिने तरकारी हो । यसलाई उसिनेर खान सकिन्छ, तरकारी बनाउन सकिन्छ, अचारको रुपमा स्वाद फेर्न सकिन्छ । पिँडालु फलहारको रुपमा पनि खाइन्छ । यसलाई आलुमा मिश्रण गरौं वा दालमा, स्वाद दुइगुणा बढ्छ । पिँडालु मात्र होइन, त्यसको डाँठ र पाँतको (कर्कलो वा गाभा) समेत विभिन्न परिकार […]