‘बृहत रैथाने कृषि मेला’ हुँदै, ५० लाख कारोबार लक्ष्य

News Summary

Generated by OK AI. Editorially reviewed.

कृषि विभागले १ माघदेखि साताभरि ‘कृषि जैविक विविधता सप्ताह’ मनाउने तयारी गरेको छ।
काठमाडौं भृकुटीमण्डपमा ‘कृषि जैविक विविधता एवं कृषि मेला’ आयोजना हुनेछ, जहाँ ८० भन्दा बढी स्टल रहनेछन्।
नेपालमा करिब ४० प्रतिशत कृषि प्रजाति लोप हुने अवस्थामा पुगेका छन्, जसले खाद्य सुरक्षा र गरिब समुदायको जीविकोपार्जनमा जोखिम बढाएको छ।

२९ पुस, काठमाडौं । ‘कृषि जैविक विविधता, हाम्रो अमूल्य सम्पदा : संरक्षण, उपयोग र प्रवर्द्धनमा युवा सहभागिता’ भन्ने मूल नारासाथ यस वर्षको चौथो ‘राष्ट्रिय कृषि जैविक विविधता दिवस २०८२’ मनाइने भएको छ ।

कृषि विभागले १ माघमा विशेष उत्सव सहित पहिलो साताभरि नै ‘कृषि जैविक विविधता सप्ताह’ का रूपमा विभिन्न कार्यक्रम गरी यो दिवस मनाउने तयारी गरेको हो ।

दिवस अवसर पारेर बिहीबार काठमाडौं भृकुटीमण्डपस्थित बगैँचा परिसरमा ‘कृषि जैविक विविधता एवं कृषि मेला’ आयोजना हुनेछ । विभागका महानिर्देशक प्रकाशकुमार सन्जेलका अनुसार मेलामा ८० भन्दा बढी व्यावसायिक स्टल रहनेछन् ।

मेलामा विशेषगरी रैथाने वस्तु प्रदर्शनलाई प्राथमिकता दिइने छ । स्टलमा रैथाने खानाका परिकार र परम्परागत प्रविधि राखिने महानिर्देशक सन्जेलले जानकारी दिए । बिहान १० देखि साँझ ६ बजेसम्म सञ्चालन हुने मेलामा १० देखि १५ हजार सर्वसाधारणले अवलोकन गर्ने र करिब ३० देखि ५० लाख रुपैयाँ बराबर कारोबार हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

महानिर्देशक सन्जेलले संघ, प्रदेश र स्थानीय तहसहित सरकारी तथा गैरसरकारी संस्था र निजी क्षेत्रलाई समेत परिचालन गरी दिवस मनाउने निर्णय भएको बताए ।

दिवस मनाउनुको मुख्य उद्देश्य जनमानसमा कृषि जैविक विविधताको महत्त्वबारे चेतना जगाइ यसको दिगो संरक्षण र उपयोगमा टेवा पुर्‍‍याउनु रहेको छ । साथै, तीनै तहका सरकारका विकास नीति तथा कार्यक्रममा कृषि जैविक विविधताका सवाल मूलप्रवाहीकरण गर्ने र रैथाने बाली तथा वस्तुको मूल्य शृङ्खला विकास गर्ने विषयलाई विभागले विशेष प्राथमिकतामा राखेको छ ।

जैविक विविधतामा जोखिम : ४० प्रतिशत प्रजाति लोप हुने अवस्थामा

जैविक विविधतामा विश्वको ४९औं स्थानमा पर्ने नेपालमा करिब २४ हजार जीवित प्रजाति छन्, जसमा कृषि क्षेत्रको योगदान एक तिहाइ छ । तर, पछिल्लो समय जलवायु परिवर्तन र आधुनिक खेती प्रणालीको नकारात्मक प्रभावका कारण नेपालका कृषि आनुवंशिक स्रोत (बाली, पशुपन्छी, मत्स्य आदि) संकटमा परेका छन् ।

तथ्यांक अनुसार करिब ४० प्रतिशत प्रजाति लोप भइसकेको वा लोप हुने अवस्थामा पुगेका छन् । यसले खाद्य सुरक्षा र गरिब तथा सीमान्तकृत समुदायको जीविकोपार्जनमा जोखिम बढाएको भन्दै सरोकारवालाले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

नेपालको संविधानले नै जैविक स्रोत संरक्षण र दिगो उपयोगलाई उच्च प्राथमिकता दिएको छ । सोही अनुरूप मन्त्रिपरिषद्को २७ भदौ २०७९ को निर्णय अनुसार हरेक वर्ष १ माघलाई राष्ट्रिय कृषि जैविक विविधता दिवसका रूपमा मनाउन थालिएको हो ।

हाल नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क) अन्तर्गत राष्ट्रिय जीन बैंकले ‘पर–स्थानीय संरक्षण’ विधि र कृषि विभाग अन्तर्गत केन्द्रले ‘स्व–स्थानीय संरक्षण’ का विधिमार्फत रैथाने बाली संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गरिरहेका छन् ।