जनकपुरमा टिपर आतंक : सर्वसाधारणदेखि ट्राफिक प्रहरीसम्म सिकार

५ चैत, जनकपुरधाम । जनकपुरधामको पीडारी चोकस्थित सिक्स लेन सडकमा बिहीबार बिहान असरल्ल गिट्टी छरिएको थियो । करिब १०० मिटर क्षेत्रसम्म तीन लेनमा छरिएको गिट्टीका कारण सर्वसाधारण तथा सवारी साधन आवतजावत असहज देखिन्थ्यो ।

एक पैदल यात्रु भन्दै थिए, ‘ट्राफिक प्रहरीले टिपरवालासँग गरेको सेटिङको परिणाम हो यो । टिपरवालाले जे गरे पनि हुन्छ, उसलाई कानुनले छुँदैन ।’

सडकमा टिपरले छरेको गिट्टी दिउँसो ट्राफिक प्रहरीले आफैं सफा गर्‍यो ।

जनकपुरमा टिपरले मान्छेलाई ठक्कर दिने र ओभरलोड गरी सडकमा गिट्टी-बालुवा खसाल्ने घटना सामान्य जस्तै भएको छ । यसका उदाहरण हुन्, गत पुस ३० र फागुन ११ गते भएका दुर्घटना । जसमा सर्वसाधारणदेखि ट्राफिक प्रहरीसम्मले टिपरको सिकार बन्नु पर्‍यो ।

फागुन ११ गते दिउँसो जनकपुरको विश्वकर्मा चोकमा तीव्र गतिमा हुइँकिइरहेको टिपरले पछाडिबाट ठक्कर दिँदा ट्राफिक प्रहरी जवान चन्द्रकला महतोको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो । महोत्तरीको बर्दिबासस्थित ट्राफिक प्रहरी कार्यालयमा कार्यरत २६ वर्षीया महतो कामका लागि प्रदेश प्रहरी कार्यालय आएकी थिइन् ।

प्रहरीका अनुसार, प्रहरी निरीक्षक विजयकुमार यादवले चलाएको प्रदेश २-०२,००२ प ७३५२ नम्बरको मोटरसाइकलमा पछाडि सवार महतोलाई जिरोमाइलतर्फ जाँदै गर्दा प्रदेश २–०३,००१ क ०१०४ नम्बरको टिपरले पछाडिबाट ठक्कर दिएको थियो । उक्त दुर्घटनामा प्रहरी निरीक्षक यादव सामान्य घाइते भएका थिए ।

यसअघि पुस ३० गते पनि जनकपुरको व्यस्त बजार क्षेत्रमा छुट्टाछुट्टै घटनामा दुई जनालाई तीव्र गतिमा रहेको टिपरले पछाडिबाटै ठक्कर दिएको थियो । मिल्स एरियामा ना८ख ८२५७ नम्बरको टिपरले ठक्कर दिँदा ज७प २८३७ नम्बरका मोटरसाइकल चालक करिब ४५ वर्षीय पुरुषको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो ।

त्यसै दिन बिहान प्रदेश २-००३१ क ०७७५ नम्बरको टिपरको ठक्करबाट मिथिला विहारी नगरपालिका-७, तारापट्टीकी २७ वर्षीया नितु साह गम्भीर घाइते भएकी थिइन् ।

टिपरको लापरबाही बढ्दै जाँदा पनि ट्राफिक प्रहरी मुकदर्शक बनेको आरोप स्थानीयको छ । ओभरलोड बोक्ने, बालुवा उडाउने तथा पानी चुहाउने प्रवृत्ति भने पुरानै हो । सिक्स लेन सडकमा ओभरलोड बोकेका टिपरबाट चुहिने भिजेको बालुवाको पानी मोटरसाइकल, साइकल चालक तथा पैदल यात्रुहरूमा छ्यापिने गरेको छ । यसले लुगा फोहोर पार्नुका साथै आँखामा पर्दा दुर्घटनाको जोखिमसमेत बढाएको छ ।

दैनिक साइकल चलाएर उक्त सडक प्रयोग गर्ने महोत्तरी पिपरा गाउँपालिका-१ का जयनाथ झाले धुलो र बालुवाका कारण स्वास्थ्यमा समेत असर परेको गुनासो गरे ।

‘टिपर र ट्याक्टरले ओभरलोड बालुवा–गिट्टी बोकेर ल्याउँछन्, तर राम्रोसँग छोपिएको हुँदैन । उडेर आँखामा पर्छ, जिउभरि धुलो लाग्छ,’ उनले भने, ‘श्वासप्रश्वासमार्फत भित्र पुगेर स्वास्थ्यमा असर गर्छ । यो सडकमा सबैले सुरक्षित रूपमा हिँड्न पाउनुपर्छ ।’ यस्तै गुनासो अधिकांश यात्रुको छ ।

यति मात्र होइन टिपर, ट्याक्टरले बोकेको अभरलोडबाट झरेको गिट्टी तथा बालुवाले ढल्केवर–जनकपुर सडकखण्डको बायाँतर्फ तीन लेनमा ढाकेको प्रष्ट देख्न सकिन्छ । जसमा चिप्लिएर बेलाबेला दुर्घटना हुने गरेको छ । तर न ओभरलोड गर्ने टिपर र ट्याक्टरलाई लगाम छ, न त ट्यक्टरलाई ।

ढल्केवरतर्फबाट यसरी अभरलोड गरेर आउने टिपर आधा दर्जन ट्राफिक प्रहरी चेकपोस्ट छलेर भित्र जनकपुरधाम बजारसम्म पुग्छन् । तर मोटरसाइकललाई चेकजाँचमा व्यस्त प्रहरीको ध्यान अभरलोड गर्ने टिपरतिर परेको देखिँदैन । ट्राफिक प्रहरीले टिपरको बदमासी अनदेखा गर्नुमा सेटिङ रहेको प्रहरी स्रोतको दाबी छ ।

‘टिपर र ट्याक्टर मालिकसँग ट्राफिक प्रहरीको मासिक रकम सेटिङ हुन्छ,’ एक ट्राफिक प्रहरी भन्छन्, ‘यति गरेपछि जति अभरलोड गरे पनि फरक पर्दैन । कहिलेकाहीँ नामको लागि कारबाही हुन्छ । सबैको नम्बर ट्राफिक प्रहरीसँग हुन्छ ।’

ट्राफिक प्रहरीले मासिक रूपमा रकम लिने गरेको एक टिपर सञ्चालकले समेत बताए ।

टिपर चालकहरू भने उपभोक्ताकै मागअनुसार अभरलोड गिट्टी-बालुवा लग्ने गरेको तर्क गर्छन् । ‘उपभोक्ताले बढी माल ल्याइदिन भन्छन् । कम लगेपछि लिँदैनन् । त्यसैले अभरलोड ल्याउनुपर्छ,’ ट्राफिक प्रहरी कार्यालय मुजेलिया अगाडि आइतबार भेटिएका एक टिपर चालकले सुनाए ।

अर्का टिपर चालक धनुषा महेन्द्रनगर घर भएका श्याम यादवले क्रसरमा लाइन लगेर वास बालुवा लिनु पर्दा पानी चुहिने गरेको सुनाए ।

‘लाइन लागेर वास बालुवा लिनुपर्छ । लोड गरेको १० घण्टा यत्तिकै छाडे पनि पानी चुहिन बन्द हुँदैन । त्यसैले सबैमा यही समस्या छ,’ उनले भने ।

एकातर्फ टिपर आतंक बढ्दै छ । अर्कोतिर कारबाहीको संख्या दिन प्रतिदिन घट्दै जाँदा ट्राफिक प्रहरीमाथि शंका बढेको छ ।

जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय धुनषाकै तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को (साउनदेखि माघसम्म) सात महिनामा एक हजार ५३८ वटा पिटर, ट्याक्टर र ट्रकलाई कारबाही गरिएको छ । जबकि, अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ मा मात्रै ४ हजार ८५६ टिपर, ट्याक्टर र ट्रकलाई कारबाही गरेको तथ्यांक छ । चालु आर्थिक वर्ष ७ महिनाको तथ्यांकले टिपरलाई कारबाही घटेको पुष्टि गर्छ ।

धनुषाका ट्राफिक प्रहरी प्रमुख सूर्यबहादुर शाही जेनजी आन्दोलनको कारण विगतको जस्तो टिपरलाई कारबाही गर्न नसकेको तर्क गर्छन् ।

‘जेनजी आन्दोलनको कारण कारबाही ३-४ महिना प्रभावित भयो । त्यसकारण विगत वर्षको तुलनामा संख्या घटेको हो,’ उनको तर्क छ । तर टिपरको बदमासी घटाउन आफू प्रयासरत रहेको उनको भनाइ छ ।

‘बेलाबेला हामीले टिपर चालक, साहुसँग संवाद गर्ने गरेका छौं । कक्षा दिएका छौं । रोकेर झार्ने काम भएको छ । अझै पनि लागिरहेका छौं,’ उनले भने ।

धनुषाका प्रहरी प्रमुख रुगमबहादुर कुँवरका अनुसार पछिल्लो भएको २–३ वटा घटनाले दिउँसको समयमा जनकपुरधाम बजार क्षेत्रमा टिपरलाई प्रवेशमा रोक लगाइएको छ ।