हार भिक्टर ओरबानको, धक्का पुटिनलाई किन ?

२ वैशाख, काठमाडौं । भिक्टर ओरबानको १६ वर्ष लामो शासनकाल अन्त्य गर्दै पिटर मागयार हङ्गेरीको प्रधानमन्त्री निर्वाचित भए । निर्वाचित भएसँगै उनले आफूले यसअघि नै १० जना युरोपेली नेताहरूसँग कुराकानी गरिसकेको बताए।

तर, उनले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई भने फोन नगर्ने स्पष्ट पारेका छन्। पुटिन, ओरबानका निकट सहयोगी मानिन्थे। यद्यपि, मागयारले यदि पुटिनले फोन गरेमा आफूले उनीसँग कुरा भने पक्कै गर्ने बताएका छन्।

आइतबार तिस्जा पार्टीको चुनावमा जित दर्ता गरेपछि मागयारले तीन घण्टा लामो पत्रकार सम्मेलन गरेका थिए। उनले भने, ‘यदि पुटिनले कल गरे भने म पक्कै पनि फोन उठाउनेछु।’

उनले थपे, ‘मलाई लाग्दैन कि त्यस्तो हुनेछ। तर यदि हाम्रो कुराकानी भयो भने, म उनलाई भन्नेछु कि कृपया, चार वर्षपछि यो हत्या रोक्नुहोस् र यो युद्ध अन्त्य गर्नुहोस्।’

रुसले मागयारको जितको सम्मान गर्ने र हंगेरीसँग ‘व्यावहारिक’ सम्बन्ध कायम रहने अपेक्षा गरेको बताएको छ।

ट्रम्पका पनि प्रमुख सहयोगी रहेका ओरबान

ओरबान अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका पनि एक प्रमुख सहयोगी रहेका छन्। ट्रम्पले आइतबारको चुनावमा उनको जितको समर्थन गरेका थिए। उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले गत हप्ता दुई दिने चुनावी भ्रमणमार्फत यो समर्थनलाई थप मजबुत बनाउने प्रयास गरेका थिए।

मागयारले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै आफूले ट्रम्पलाई फोन नगर्ने बताए, तर यदि ट्रम्पले फोन गरेमा आफू खुसी हुने बताए । अमेरिका नेटोमा मजबुत सहयोगी भएको कुरा उनले उल्लेख गरे।

साथै, मागयारले आगामी अक्टोबरमा सोभियत कब्जाविरुद्ध भएको हङ्गेरीको विद्रोहको ७०औँ वार्षिकोत्सव समारोहमा सहभागी हुन ट्रम्पलाई निम्तो दिने पनि बताएका छन्।

ओरबानकै पार्टी ‘फिडेज’ का पूर्व सदस्य रहेका मागयारले सरकारमा व्याप्त भ्रष्टाचार र नातावाद अन्त्य गर्न भुइँतहदेखि नै आन्दोलन सुरु गरेका थिए।

सुरुआती नतिजाहरूका अनुसार, तिस्जा पार्टीले १३६ सिट प्राप्त गरेको छ। यो अनुमान गरिएको १३८ सिटको आँकडाभन्दा कम भए पनि संसद्मा दुई-तिहाइ सिटको एक बलियो ‘सुपर मेजोरिटी’ हो। यस जितसँगै पार्टीले संविधानमा परिवर्तन गर्न सक्छ।

मागयारले अझै लगभग चार लाख मत गणना हुन बाँकी रहेको र बाँकी रहेका केही सिटहरू पनि आफ्नो पार्टीले हासिल गर्ने आशा राखेको बताएका छन्।

यससँगै उनले हङ्गेरीका मतदाताहरूले केवल सरकार परिवर्तनका लागि मात्र नभई, ‘पूर्ण रूपमा सत्ता परिवर्तन’ का लागि मतदान गरेको बताएका छन्।

सोमबार युरोपेली नेताहरूका बीच मागयारको निकै चर्चा भयो। यसको मुख्य कारण आइतबार मतदाताहरूले नाटकीय ढङ्गले उनको पार्टीलाई दिएको जोरदार समर्थन नै थियो।

युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लेयेनले भनिन्, ‘हङ्गेरीले युरोपलाई रोजेको छ।’

मागयारले हङ्गेरी र अन्तर्राष्ट्रिय पत्रकारहरूसामु भोन डेर लेयेन आफूले यसअघि नै कुरा गरिसकेका नेताहरूमध्ये एक भएको बताएका छन्।

निवर्तमान सरकारका योजनाहरूले केही फरक नपर्ने उल्लेख गर्दै मागयारले हङ्गेरी युरोपेली संघमै रहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले ‘युरोजोन’ मा सामेल हुनु आफ्नो देशको हितमा रहेको कुरा पनि व्यक्त गरेका छन्।

उनले आफ्नो पहिलो कूटनीतिक भ्रमणको योजना पनि बनाइसकेका छन्। उनी पोल्याण्ड, अस्ट्रिया र जर्मनीको भ्रमणमा जानेछन्। मागयारका अनुसार यी त्यस्ता देशहरू हुन्, जससँग हङ्गेरीको गहिरो सम्बन्ध रहेको छ।

‘मेरो सल्लाहमा युद्ध अन्त्य हुने छैन’

४५ वर्षीय मागयारले हङ्गेरीका पराजित प्रधानमन्त्रीको तुलनामा पूर्ण रूपमा फरक अडान लिएका छन्। प्रधानमन्त्री ओरबानले लामो समयदेखि युक्रेनमा भइरहेको युद्धका लागि युरोपेली संघ र युक्रेनका भोलोदिमिर जेलेन्स्कीलाई दोषी ठहर्‍याउँदै आएका थिए।

ओरबानको चुनावी अभियानले उनीहरूले युक्रेनमा रुसको युद्धलाई लम्ब्याइरहेको दाबी गरेको थियो। गत महिना उनले युक्रेनलाई दिइने ९० अर्ब युरोको युरोपेली संघको सहायता रकम रोकिदिएका थिए, जसका कारण उनलाई युरोपका तर्फबाट विश्वासघाती भएको आरोप लागेको थियो।

मागयारले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै हङ्गेरीका जनतालाई रुससँगको युद्धमा युक्रेन नै पीडित हो भन्ने कुरा थाहा भएको बताएका छन्।

उनले भने, ‘रुसको दृष्टिकोणबाट पनि यो युद्धको कुनै अर्थ थिएन, किनकि रुसका हजारौँ मानिसहरूले आफ्नो ज्यान गुमाएका छन्। हजारौँ वा सायद लाखौँ रुसी परिवारहरू बर्बाद भएका छन्, जसमा युक्रेनमा बस्ने रुसीभाषी मानिसहरू पनि सामेल छन्।’

उनले थपे, ‘सायद पुटिनसँग यो एउटा सानो टेलिफोन कुराकानी हुनेछ। तर मलाई लाग्दैन कि उनले मेरो सल्लाहमा युद्ध अन्त्य गर्नेछन्।’

युरोपेली संघमा ओरबानका सहयोगीहरू त थिए, तर उनी एक मात्र यस्तो नेता थिए जसले आफू पहिले सहमत भइसकेको एउटा ऋणमा ‘भिटो’ प्रयोग गर्ने प्रयास गरे। डिसेम्बरमा भएको एक शिखर बैठकमा हङ्गेरीपछि स्लोभाकिया र चेक गणतन्त्रले यसबाट अलग रहने निर्णय गरेका थिए।

उनको सरकारको रुससँगको सम्बन्धलाई लिएर त्यतिबेला झन् गहिरो निगरानी गर्न थालियो, जब विदेशमन्त्री पिटर सिज्जार्टोले युरोपेली संघको प्रतिबन्धसँग सम्बन्धित बैठकहरू अघि र पछि रुसी अधिकारीहरूसँग जानकारी साझा गरेको कुरा स्वीकार गरे।

कुनै एक प्रसङ्गमा सिज्जार्टोमाथि आफ्ना रुसी समकक्षी सर्गेई लावरोभलाई ‘म तपाईँको सेवामा हाजिर छु’ भनेको आरोप लागेको थियो।

यो जानकारी बाहिरिएपछि ओरबानले फोन ट्यापिङको अनुसन्धान गर्न आदेश दिएका थिए।

सोमबारको पत्रकार सम्मेलनका क्रममा हङ्गेरीका नवनिर्वाचित प्रधानमन्त्रीलाई एउटा नोट दिइएको थियो। उक्त नोट पाएपछि उनले निवर्तमान विदेशमन्त्रीले त्यस दिन मन्त्रालयको भवनमा रुससँग सम्बन्धित प्रतिबन्धका गोप्य दस्ताबेजहरू नष्ट गरिरहेको आरोप लगाए।

यद्यपि, मन्त्रालयका तर्फबाट यस विषयमा कुनै टिप्पणी गरिएको छैन।

(बीबीसी हिन्दीबाट)