२५ वर्षपछि जापानमा बढ्यो घरभाडा, जनजीवन प्रभावित

७ माघ, काठमाडौं । पछिल्लो २५ वर्षभन्दा बढी समयदेखि जापानको घर भाडा बजार विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा एउटा अपवादजस्तै थियो- यस्तो ठाउँ जहाँ मुद्रास्फीति दैनिक वास्तविकता नभई केवल एउटा सैद्धान्तिक अवधारणा मात्र थियो।

तर, सन् २०२६ को जनवरीमा प्रवेश गरिरहँदा दशकौँ लामो त्यो शान्त र स्थिर युगको ठाउँ अब परिवर्तनशील आर्थिक तथ्याङ्कहरूले लिन थालेका छन्।

पच्चीस वर्षसम्म जापानका भाडामा बस्ने मानिसहरूले स्थिर मूल्यको संसारमा जीवन बिताए। न्युयोर्क वा लन्डनका बासिन्दाहरूले आफ्नो आवास खर्च दोब्बर वा तेब्बर भएको देखिरहँदा, टोकियोका भाडावालाले प्रायः एक दशकसम्म पनि उही पुरानै दरमा सम्झौता नवीकरण गर्न पाउँथे।

यो हुनुमा विशेष आर्थिक कारणहरू जिम्मेवार थिए। पुरानो आर्थिक मन्दी, घट्दो जनसङ्ख्या, र घरलाई प्रयोग गरेपश्चात् मूल्य घट्दै जाने सम्पत्तिको रूपमा हेर्ने राष्ट्रिय मानसिकता लगायतका कारणहरू प्रमुख थिए।

यद्यपि २०२६ को सुरुवाती तथ्याङ्कले उक्त स्थिर युग अब समाप्त भएको पुष्टि गर्दछ। हालैका बजार रिपोर्टहरूका अनुसार, टोकियोका २३ मुख्य वडाहरूमा घर भाडा लगातार १८ महिनादेखि कीर्तिमानी उचाइमा पुगेको छ।

विश्वव्यापी ऊर्जा मूल्यमा भएको वृद्धि र निर्माण क्षेत्रमा श्रमिकको अभावका कारण भवनहरूको मर्मत-सम्भार पहिलेभन्दा धेरै महँगो भएको छ। बैंक अफ जापानले अन्ततः आफ्नो प्रख्यात ‘नकारात्मक ब्याजदर’ नीतिलाई हटाएको छ।

सन् २०२५ को अन्त्यसम्ममा ब्याजदर ०.७५% पुगेको छ । यो ३० वर्षयताकै उच्च हो। यसले घरधनीहरूलाई आफ्नो बढ्दो ऋणको किस्ता तिर्न भाडा बढाउन बाध्य पारेको छ।

राष्ट्रिय रूपमा जनसङ्ख्या घटे पनि टोकियो र ओसाका जस्ता ठूला सहरहरूमा आकर्षण बढ्दो छ। ग्रामीण क्षेत्रमा अझै पनि लाखौँ ‘अकिया’ (खाली घरहरू) रहे पनि सहरका आधुनिक अपार्टमेन्टहरूको माग आकाशिएको छ।

यो परिवर्तनले एक अनौठो सामाजिक असन्तुष्टि पैदा गरिरहेको छ। जापानको कडा ‘टेनेन्ट प्रोटेक्सन ल’ ले ऐतिहासिक रूपमा घरधनीहरूलाई भाडा बढाउन गाह्रो बनाउँथ्यो। तर, २०२६ मा धेरै घरधनीहरूले महँगीअनुसारको मर्मत शुल्कको बहानामा ५ प्रतिशतदेखि १० प्रतिशतसम्म भाडा बढाउन सफल भइरहेका छन्।

आफ्नो तलब कहिल्यै उल्लेख रूपमा बढेको नदेखेका जापानी कामदारहरूको एउटा पुस्ताका लागि यो नयाँ महँगी जीवनयापनमा एउटा ठूलो झट्का बनेको छ।

किन जापानमा २५ वर्षसम्म भाडा बढेको थिएन?

जापानमा सन् १९९० को दशकमा जापानको घरजग्गा (रियल स्टेट) बजार नराम्ररी ध्वस्त भएको थियो। त्यसपछि जापान ‘डिफ्लेसन’ को चक्रमा फस्यो, जहाँ सामानको मूल्य र मानिसको तलब वर्षौँसम्म बढेन। जब तलब बढेन र अर्थतन्त्र सुस्त रह्यो, घरधनीहरूले भाडा बढाउने हिम्मत नै गरेनन्।

जापानको जनसङ्ख्या घट्दो क्रममा छ। मानिसहरू कम भएपछि घरको माग पनि कम भयो। गाउँघरमा लाखौँ घरहरू (जसलाई ‘अकिया’ भनिन्छ) खाली छन्। मागभन्दा आपूर्ति बढी भएपछि भाडा बढ्ने कुरै भएन।

धेरैजसो देशमा घरको मूल्य समयसँगै बढ्छ। तर जापानमा घरलाई ‘गाडी’ जस्तै मानिन्छ, जति पुरानो भयो, त्यति नै यसको मूल्य घट्दै जान्छ। मानिसहरू नयाँ घर मन पराउँछन् र पुरानो घरको भाडा घटाउँदै लैजाने चलन थियो।

(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)