देशकै पहिलो चुनावी अनुभव : कोही पनि महिला भोट हाल्नै गएनन्

त्यो समय अहिलेजस्तो धेरै चुनावको प्रचार–प्रसार हुँदैनथ्यो । देशभर फागुनको ७ गतेदेखि चैत्र २१ गतेसम्म चुनाव भएको थियो । त्यस बीचमा हाम्रो गाउँमा कुन दिन चुनाव भयो मिति थाहा छैन ।

खेतीपातीको काम केही थिएन । गाउँका मान्छेहरू फुर्सदिला थिए । फागुनकै महिना होकि जस्तो लाग्छ ।

गाउँका जान्नेसुन्नेले चुनावबारे कुरा गरेको सुनिन्थ्यो ।

कांग्रेसको पिपलको रुख चुनाव चिह्न भनेर प्रचार गरिएको थियो । कम्युनिस्टको मकैको घोगा र हँसिया चिह्न थियो । के. आई. सिंहको धानको बाला चिह्न थियो । गाउँमा अरूको चर्चा थिएन ।

रुख चिन्ह वालाले पिपलको रुख, पिपलको पात विष्णु भगवान हो, यसमा भोट हाल्दा धर्म हुन्छ भन्दै भोट माग्थे ।

धानको बालाले हामी किसानको पार्टी हो भन्थे । कम्युनिस्टले हामी दु:खी/गरिबको पार्टी हो भन्दै भोट माग्ने गर्थे ।

‘के. आई. सिंहको धानको बाला असिनाले खायो’ भन्दै मान्छेहरूले गीत पनि गाउँथे ।

चुनाव हुँदैछ, भोट हाल्न जानुपर्छ भनेर गाउँका मुखियाले कटुवाल घोकाएका थिए ।

अधबैंसे र बुढापाका लोग्नेमान्छे मात्रै भोट हाल्न गएका थिए । गाउँका कोही पनि महिलाहरू भोट हाल्न गएनन् । भोट हाल्नका लागि त्यो समय राम्जा ठाँटी पाठाशालामा जानुपर्थ्यो । हाम्रो गाउँबाट त्यहाँ पुग्न डेढ घण्टा जति लाग्थ्यो ।

उमेर पुगेकै पनि धेरै मान्छे भोट हाल्न गएनन् । त्यो बेला भोट किन हाल्नुपर्छ, भोट हाले के हुन्छ भन्ने कुरा पनि धेरै गाउँलेलाई थाहा थिएन् ।

पहिला केही ठाउँमा पद्‍म शमशेरले चुनाव गराए रे भन्ने सुनिन्थ्यो । हाम्रो गाउँमा चाहिँ चुनाव भएको त्यो नै पहिलो पटक थियो ।

घान्द्रुकेले जित्यो भनेर चुनाव सकिएको केही दिनपछि गाउँमा चर्चा भएको थियो । उनी कांग्रेसका मीनबहादुर गुरुङ थिए । गाउँतिर उनलाई घान्द्रुके भनेर चिनिन्थ्यो ।