सीलाई ह्वाइट हाउसमा ट्रम्पको अभूतपूर्व स्वागतबारे के भन्छन् विश्लेषक ?  

विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्र अमेरिका र चीन आगामी नोभेम्बरमा सकिन लागेको व्यापारिक ‘ट्यारिफ युद्धविराम’ लाई थप दुई महिना विस्तार गरी आगामी जनवरी १० सम्म कायम राख्न सहमत भएका छन् ।

कूटनीतिक र व्यापारिक क्षेत्रमा बढ्दो प्रतिस्पर्धाका बाबजुद दुवै देश व्यापक सम्झौता गर्न र आपसी सम्बन्धलाई सकारात्मक दिशा दिन इच्छुक रहेको सङ्केत यस कदमले दिएको छ ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ राजकीय भ्रमणका क्रममा अमेरिका पुगेलगत्तै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विमानस्थलको धावनमार्गमै पुगेर व्यक्तिगत रूपमा स्वागत गरेका छन् । सीका लागि गरिएको भव्य स्वागतमा २१ तोपको सलामी, १०० फिट लामो रातो कार्पेट, २१ जनाको सम्मान गार्ड र दुईवटा बी–१ ल्यान्सर बमवर्षक विमानको उडान (फ्लाइओभर) समावेश थियो ।

कूटनीतिक शिष्टाचारमा गरिएको यो ठूलो परिवर्तनलाई विश्लेषकहरूले अभूतपूर्व प्रदर्शनका रूपमा हेरेका छन् ।

बेइजिङस्थित युनिभर्सिटी अफ इन्टरनेसनल बिजनेस एन्ड इकोनोमिक्सका अर्थशास्त्रका प्रोफेसर जोन गोङले भने, ‘दुई महिनाको व्यापारिक युद्धविराम विस्तार विश्लेषकहरूले सुरुमा अपेक्षा गरेभन्दा छोटो छ । तर जुनसुकै किसिमको विस्तारले पनि दुवै पक्ष आफ्ना मतभेदहरू प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्न सक्छन् भन्ने सकारात्मक सङ्केत दिन्छ ।’

विमानस्थलको स्वागतबारे टिप्पणी गर्दै गोङले थपे, ‘राष्ट्रपति सीप्रति सम्मान देखाउनुका साथै ट्रम्पले यो कदममार्फत अमेरिकी राजनीतिक वृत्तलाई आफ्नो चीन नीति अघिल्ला राष्ट्रपतिहरूभन्दा फरक हुने बलियो सङ्केत दिएका छन् ।’

अनपेक्षित वार्ता र अझै ठूलो सम्झौताको प्रस्ताव

चिनियाँ उपप्रधानमन्त्री हे लिफेङ र अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टबीच वासिङ्टनस्थित विश्व बैंकको मुख्यालयमा भएको अनपेक्षित बैठकपछि यो युद्धविराम विस्तारको घोषणा आएको हो । यसअघि न्युयोर्कमा दुई नेताबीच आठ घण्टा लामो गहन छलफल भएको थियो ।

‘हामी केवल बुसान व्यवस्थालाई निरन्तरता दिन वा अझ ठूलो सम्झौताको अध्ययन गर्न तयार छौँ,’ बैठकपछि सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले भने, ‘हामी दुवै कुरामा सहमत छौँ ।’

बेसेन्टका अनुसार दुवै पक्ष नोभेम्बरमा एसिया–प्यासिफिक आर्थिक सहकार्य (एपीईसी) फोरमका क्रममा चीनको सेन्जेनमा पुन: भेट्न सहमत भएका छन् । यस्तै, डिसेम्बरमा मियामीमा हुने जी–२० बैठकमा सीको सहभागिता रहने सम्भावना छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया र अमेरिकी राजनीतिमा तरङ्ग

हार्भर्ड युनिभर्सिटीको केनेडी स्कुल अफ गभर्नमेन्टका पूर्व डिन ग्राहम एलिसनले सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै भनेका छन्, ‘राष्ट्रपति ट्रम्प प्रदर्शनको कलामा माहिर हुनुहुन्छ ।’ उनले यो स्वागतले चिनियाँ नेताप्रति ट्रम्पको अतुलनीय सम्मान दर्शाएको बताए ।

यस्तै, रैनमिन युनिभर्सिटी अफ चाइनाका प्रोफेसर दियाओ दामिङले विमानस्थलमा ट्रम्पको उपस्थिति अमेरिकी कूटनीतिक इतिहासमै अत्यन्तै दुर्लभ भएको उल्लेख गरे ।

उनले भने, ‘यो कदमले उहाँ र उहाँको प्रशासनले चिनियाँ नेतृत्व र चिनियाँ जनताप्रति राखेको गहिरो सम्मानलाई उजागर गर्छ । यसले यो शिखर सम्मेलनलाई दिइएको उच्च प्राथमिकतालाई स्पष्ट पार्छ र सम्बन्ध स्थिर बनाउने, संवाद बढाउने तथा सहकार्य विस्तार गर्नेबारे अमेरिकी समाजको व्यापक अपेक्षालाई प्रतिबिम्बित गर्छ ।’

युद्धविरामको भविष्यबारे बोल्दै दियाओले थपे, ‘यो विस्तारले दुवै पक्षलाई जारी संवाद र सहकार्यलाई अगाडि बढाउन एउटा महत्त्वपूर्ण अवसरको ढोका जोगाएर राखेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले निसन्देह चीन र अमेरिकाले एकअर्कालाई आधा बाटोमा भेट्ने क्रम जारी राख्ने र अन्तत: दीर्घकालीन व्यापार सम्झौता बनाउने अपेक्षा गरेको छ ।’

यद्यपि, यो रातो कार्पेट स्वागतले वासिङ्टनको आन्तरिक राजनीतिमा भने तीव्र विवाद सिर्जना गरेको छ । पूर्व सीआईए अधिकारी तथा पेन्टागन अधिकारी भइसकेकी मिसिगनकी सिनेटर एलिसन स्लटकिनले ट्रम्पको यो कदमको कडा आलोचना गरेकी छन् ।

आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै सिनेटर स्लटकिनले भनिन्, ‘यो साँच्चै ठूलो कुरा हो । ट्रम्पले रातो कार्पेट ओछ्याएको र सीलाई स्वागत गर्न आफैँ अघि सरेको हेर्न साँचो अर्थमा कठिन भयो ।’

स्लटकिनले भ्रमणको केन्द्रमा आर्थिक सुरक्षा, राष्ट्रिय सुरक्षा र लोकतन्त्र हुनुपर्ने तर्क गर्दै चिनियाँ कार निर्माताहरूलाई अमेरिकामा उत्पादन गर्न अनुमति दिने कुनै पनि सम्झौताप्रति चेतावनी दिइन् । साथै, चीनमा उन्नत एआई चिप्सको ढुवानीमा कडा प्रतिबन्धहरू लगाउनुपर्ने मागसमेत उनले गरेकी छन् ।

सुरुवाती विवाद र घरेलु आलोचनाका बाबजुद दुई महिने युद्धविराम विस्तारले बजारमा सकारात्मक तरङ्ग ल्याएको छ भने दुवै मुलुकबीच आगामी दिनमा हुने उच्चस्तरीय वार्ताका लागि बाटो खोलेको छ ।

(साउथ चाइना मर्निंग पोस्टको सामग्रीमा आधारित)