फेरिएको थवाङ

३० फागुन, रोल्पा । राष्ट्रिय राजनीतिमा सधैँ चर्चामा रहिरहने रोल्पाको एक गाउँ हो– थवाङ । थवाङ गाउँ चर्चामा रहनुको मुख्य कारण त्यसले बोक्ने राजनीतिक इतिहास हो ।

नेपालको कम्यनिस्ट आन्दोलनको उद्गम भूमि मानिने थवाङ गाउँ त्यही इतिहासका कारण पछिल्लो समय कम्युनिस्टहरूको अध्ययन केन्द्र पनि मानिन्छ ।

नेपालको राजनीतिमा पछिल्लो दुई दशक कम्युनिस्ट शक्तिको बोलबाला रहँदा त्यो बोलवालाको जग रोल्पाका थवाङ जस्तै तमाम गाउँले बसाली दिएका थिए । पञ्चायत कालका प्रतिबिन्धत दिनमा थवाङले नै कम्युनिस्ट विचारधारालाई मलजल गरिरहेको थियो । त्यही जगमा देशभरी कम्युनिस्ट फैलँदो थियो ।

थवाङको त्यो विद्रोही मुहार पञ्चायतकालमा मात्रै सीमित रहेन । न बहुदलकालसम्म सीमित रह्यो । गणतन्त्र स्थापना भएपछि पनि थवाङ विद्रोही गाउँका रूपमा चर्चामा थियो ।

२०७० को संविधानसभा निर्वाचनमा सिंगो थवाङ गाउँ चुनावमै सहभागी भएन । त्यसबेला थवाङी जनताले मत बहिष्कार गर्दा राष्ट्रियस्तरमा चर्चा पाएको थियो ।

त्यो बेलासम्म थवाङ देशभरमा मात्रै नभई रोल्पाकै पनि बिकट गाउँमा सीमित थियो । सोही कारण थवाङ विद्रोही थियो ।

मुलुक संघीयतामा प्रवेश गरेपछि भने थवाङले काँचुली फेर्न थालेको हो । थवाङ अहिले विस्तारै विकासको लयमा अघि बढेको छ । परम्परागत शैलीबाट आधुनिक परिवेशतर्फ अघि बढेको थवाङ भौतिक रूपमै देख्न सकिन्छ ।

अहिले थवाङमा परम्परागत काठको छवाली, माटो, ढुङ्गा र काठबाट बनेका घर घट्दै गएका छन् । बालुवा, सिमेन्ट, सरियाबाट बनेका कंक्रिटका भवन थवाङमा थपिँदैछन् ।

अहिले थवाङमा विकासको हावा लाग्दा परम्परागत शैलीलाई बचाउन कठिन भइरहेको थवाङ गाउँपालिकाका अध्यक्ष ऋषीकेशव बुढा मगरले बताए । ‘हामीले थवाङको मौलिकतालाई बचाउन प्रयास नगरेका होइनौँ । तर जनताले सहरका जस्तै घर बनाउन चाहे,’ उनी भन्छन्, ‘अब उहाँहरूको चाहना नै भए कसरी रोक्न सकिन्छ र !’

थवाङमा अहिले गाउँपालिकाको प्रशासनिक भवन, १५ शैयाको अस्पताल, वीर बलभद्र नमुना माध्यमिक विद्यालय बनेका छन् । राष्ट्रिय विद्युत प्रशारण लाइन विस्तार भएको छ । गाउँमै ईलाका प्रहरी कार्यालय र विभिन्न साना उद्योगसमेत सञ्चालनमा भइरहेका छन् ।

जसले थवाङ अहिले विद्रोही मात्र नभएर राज्यको मूलप्रवाहमा जोडिएको छ ।