एरिजोनाको मरुभूमिमा ठूला कमिलाको शरीर सफा गरिदिने साना कमिला 

२ वैशाख, काठमाडौं । स्मिथसोनियन नेसनल म्युजियम अफ नेचुरल हिस्ट्रीका कीटवैज्ञानिक मार्क मफेटले गरेको यो खोजमा साना ‘कोन’ कमिलाहरूले आफूभन्दा कैयौँ गुणा ठूला ‘हार्भेस्टर’ कमिलाहरूको शरीर सफा गरिदिने गरेको पाइएको छ।

इकोलोजी एन्ड इभोलुसन जर्नलमा प्रकाशित यो अध्ययनका अनुसार यी दुई फरक प्रजातिका कमिलाहरूबीचको सम्बन्ध निकै अद्भुत छ।

सामान्यतया कमिलाहरू अन्य प्रजातिप्रति आक्रामक हुने गर्छन्, तर यहाँ भने ठूला हार्भेस्टर कमिलाहरू साना कमिलाको गुँड नजिकै गएर आफ्ना धारिला दाँतहरू खोलेर शान्तसँग उभिन्छन्।

त्यसपछि साना कोन कमिलाहरू ती भीमकाय कमिलाको शरीरमा चढेर उनीहरूको मुखभित्र र शरीरभरि टाँसिएका फोहोर वा परजीवीहरू चाटेर सफा गरिदिन्छन्।

अनुसन्धानको मुख्य पक्ष

मार्क मफेटले एरिजोनाको चिरिकाहुआ पर्वत शृङ्खलामा कफी पिउँदै गर्दा संयोगवश यो दृश्य देखेका थिए। उनले सुरुमा यसलाई एउटा कमिलाले अर्कोलाई आक्रमण गरेको ठानेका थिए, तर ध्यान दिएर हेर्दा ठूला कमिलाहरूले स्वेच्छाले आफूलाई सफा गराइरहेको पाए।

कम्तीमा ९० वटा यस्ता घटनाहरूको अध्ययन गर्दा एउटा हार्भेस्टर कमिलालाई सफा गर्न १५ सेकेन्डदेखि ५ मिनेटसम्म लाग्ने देखिएको छ। सफाइ सकिएपछि ठूला कमिलाले साना कमिलालाई आफ्नो शरीरबाट झट्कार्छन् र आफ्नो बाटो लाग्छन्।

दुवैलाई के फाइदा?

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो सहकार्यबाट दुवै प्रजातिलाई फाइदा पुग्छ। साना कोन कमिलाहरूले ठूला कमिलाको शरीरबाट ऊर्जाले भरिएका सूक्ष्म कणहरू खान पाउँछन्।

अर्कोतर्फ, ठूला हार्भेस्टर कमिलाहरूले आफ्नो शरीरको यस्तो भाग सफा गराउन पाउँछन् जहाँ उनीहरू आफैँ पुग्न सक्दैनन्। यसले उनीहरूलाई संक्रमण र परजीवीहरूबाट जोगाउन मद्दत पुग्ने विश्वास गरिएको छ।

कीटवैज्ञानिक मफेटका अनुसार यो खोजले प्रयोगशाला बाहिरको प्राकृतिक संसारमा अझै कति धेरै रहस्यहरू लुकेका छन् भन्ने प्रमाणित गरेको छ। कमिलाजस्ता साना जीवहरूको व्यवहारलाई सूक्ष्म रूपमा नियाल्दा मात्र यस्ता अद्भुत तथ्यहरू बाहिर आउन सक्छन्।