चर्को स्वरमा गाली समेत नगरी जापानमा यसरी बनाइन्छ बालबालिकालाई अनुशासित

आफ्ना सन्तान समझदार र अनुशासित बनुन् भन्ने चाहना कुन पो अभिभावकलाई हुँदैन होला र ! अभिवभावकले घरमा तथा शिक्षकले स्कुलमा बालबालिकालाई कडा अनुशासनमा राख्ने गरेका उदाहरण धेरै हुन्छन् ।

अनुशासित बनाउने नाममा बालबालिकालाई गाली गर्नु र पिट्नुलाई समेत हाम्रो समाजमा समान्य मानिन्छ । तर जापानमा भने यस्तो हुँदैन । कडा शब्दमा गाली नगरी, कुटपिट नगरीकन बालबालिकाला अनुशासित र जिम्मेवार बनाइन्छ ।

जापानको अभिभावकीय शैलीलाई संसारकै उदाहरणका रूपमा लिइन्छ । जापानको उन्नति र विकासमा यहाँको बच्चा हुर्काउने तरिकाले पनि ठूलो भूमिका खेलेको बताइन्छ ।

अरूलाई विनम्रतापूर्वक अभिवादन गर्न सिकाउने

जापानमा, जतिसुकै सानो भए पनि, बच्चाहरूलाई सुरुदेखि नै अरूलाई विनम्रतापूर्वक अभिवादन गर्न सिकाइन्छ । यो नियमले उनीहरूलाई अरूप्रति सम्मानको भावना विकास गर्न मद्दत गर्छ । जब उनीहरूको वरपरका सबैले यसरी व्यवहार गर्छन्, तिनीहरूले स्वाभाविक रूपमा अनुशासन सिक्छन् ।

अरूको भावनाको ख्याल राख्ने

जापानले सामूहिक चेतनाको अभ्यास गर्छ, र यो नियमले व्यक्तिहरूलाई अनुशासित हुन बाध्य पार्छ । यसले आफ्नो साथसाथै अरूको भावनाको पनि ख्याल राख्न जोड दिन्छ, ताकि सबैले आफ्नो व्यवहारको बारेमा सचेत होऊन् । आफूले कुनै व्यवहार गर्दा अरूलाई असर नपरोस भनेर उनीहरू सानैबाट सचेत हुन्छन् ।

घरमा प्रवेश गर्नुअघि जुत्ता फुकाल्ने

जापानी जीवनशैलीमा, घर बाहिर जुत्ता फुकाल्ने नियम कडाइका साथ पालना गरिन्छ । यहाँ, घरहरूमा जानकेन भनिने एक विशिष्ट प्रवेशद्वार हुन्छ । पाहुना र परिवारका सदस्यहरूले घरमा प्रवेश गर्दा यस ठाउँमा आफ्नो जुत्ता फुकाल्नुपर्छ । यस अभ्यासको पछाडिको तर्क स्वच्छता र मनको शुद्धता हो ।

एक पटकमा एउटा कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्ने

बालबालिकाको ध्यान बढाउन, उनीहरूलाई बहुकार्य गर्नुको सट्टा एक पटकमा एउटा काम गर्न सिकाइन्छ । यसो गर्नाले उत्पादकत्व मात्र बढ्दैन तर बच्चाहरूको सुन्ने, हेर्ने र महसुस गर्ने क्षमता पनि दोब्बर हुन्छ ।

स्रोत-साधनको उचित उपयोग गर्ने

बालबालिकालाई सानै देखि प्रकृतिलाई माया गर्न र स्रोत साधनको सम्मान गर्न सिकाइन्छ । यसलाई ‘मोत्ताइनाइ’ भनिन्छ । यसको अर्थ ‘कुनै पनि चीज खेर नफाल्नु’ हो । खाना नफाल्ने, कुनैपनि कुरा अनावश्यक खर्च नगर्ने र जतन गर्न सिकाइन्छ ।

आत्मनिर्भरता र जिम्मेवारी

बालबालिकालाई सानो उमेरदेखि नै आफ्ना काम आफैं गर्न सिकाइन्छ । स्कुल जाँदा आफ्नो झोला आफैं बोक्ने, लुगा आफैं लगाउने र खेलिसकेपछि खेलौना निश्चित ठाउँमा आफैं राख्ने अनुशासन सिकाइन्छ ।

जापानी विद्यालयहरूमा विद्यार्थी आफैंले कक्षाकोठा र शौचालय सफा गर्छन्, जसले गर्दा उनीहरूमा श्रमको सम्मान गर्ने बानी बस्छ ।

धैर्यता र कडा परिश्रम

जापानी संस्कृतिमा ‘गामान’ निकै प्रचलित छ । यस शब्दको अर्थ धैर्यता र सहनशीलता हो । दुःख वा कठिन परिस्थितिमा आत्तिनु हुँदैन भन्ने कुरा यसले सिकाउँछ । कठिनाइमा पनि धैर्य गरेर अघि बढ्न बालबालिकालाई प्रोत्साहित गरिन्छ ।