निर्वाचन आयोगमा मतदाताका गुनासै-गुनासा

१९ माघ, काठमाडौं । मतदाता, नागरिक र सरोकारवालाको जिज्ञासा तथा प्रश्नहरूको सुनुवाइका लागि निर्वाचन आयोगमा कल सेन्टर छ । निर्वाचनसँग सम्बन्धित विषयमा अलमल भए वा कुनै प्रश्न रहे नि:शुल्क टोल–फ्री नम्बर ११०२ मा कल गर्न सकिन्छ ।

माघ ५ गते स्थापना भएको कल सेन्टरमा स्थापनाको दुई सातामा एक हजार ६७७ वटा जिज्ञासा तथा प्रश्नहरू प्राप्त भएका छन् ।

निर्वाचन आयोगका सहसचिव एवं प्रवक्ता नारायाणप्रसाद भट्टराईका अनुसार, तीमध्ये मतदाता नामावली सम्बन्धी जिज्ञासा तथा प्रश्नहरूको संख्या ९०६ छ । बाँकी निर्वाचन आचारसंहिता सम्बन्धी १३५ वटा, मतदाता शिक्षा सम्बन्धी ६१ वटा र अन्य ५७५ वटा रहेका छन् ।

एकै पटक १५ जनासम्मले फोन गर्दा कलहरू होल्डमा रहनुपर्ने छैन । यसका लागि कल सेन्टरमा ६ वटा डेस्क राखिएको छ ।

निर्वाचन आयोगका सूचना अधिकारी सुमन घिमिरेका अनुसार मतदाता नामावली सम्बन्धी जिज्ञासा तथा प्रश्नहरू मुख्यत: चार प्रकृतिका छन् ।

पहिलो : नामावली अर्को ठाउँमा सार्न मिल्दैन ?

दोस्रो : मतदाता नामावलीमा नयाँ नाम दर्ता हुन्छ कि हुँदैन ?

तेस्रो : मतदान केन्द्रको ठेगाना फरक परेको छ के गर्ने ?

चौथो : नाममा त्रुटि भएको छ सच्याउन के गर्नुपर्छ ?

तर, यी कुनै पनि कार्य अहिले हुँदैन । निर्वाचनको मिति घोषणा भएपछि मतदाता नामावली संकलनमा रोक लाग्ने कानुनी व्यवस्था छ ।

यसलाई अध्यादेशमार्फत बदलेर सरकारले गत ९ असोजदेखि ५ मंसिरसम्म मतदाता नामावली संकलन गरेको थियो । त्यसपछि २६ मंसिरसम्म मतदाता नामावलीमा भएका त्रुटि सच्याउन र एउटै वडाभित्र मतदानस्थल परिवर्तन गर्नका लागि समय थियो ।

तोकिएको समयभित्र मतदाताले आफ्नो विवरणमा रहेका त्रुटि सच्याउन, नामावलीबाट नाम हटाउन तथा दाबी विरोध गर्न सक्ने थिए । साथै, आयोगले एउटै वडाभित्र आफूलाई पायक पर्ने अर्को स्थानमा मतदानस्थल सार्न चाहेमा पनि त्यस्तो सुविधा दिएको थियो । अब ती कार्य हुन सम्भव नरहेको आयोगका सूचना अधिकारी घिमिरेले जानकारी दिए ।

तथापि, निर्वाचन आयोगको कल सेन्टरमा धेरै प्रश्न र जिज्ञासा मतदाता नामावलीसँग सम्बन्धित छन् ।

आयोगका अनुसार अर्को निर्वाचन क्षेत्रबाट मतदान गर्न पाइन्छ कि पाइँदैन ? भनेर प्रश्न गर्नेहरूलाई जवाफ दिइएको छ, ‘मतदाता नामावलीमा आफ्नो नाम रहेको स्थानीय तहको सम्बन्धित वडाको तोकिएको मतदान केन्द्रबाट मात्र मतदान गर्न पाइन्छ । अर्को निर्वाचन क्षेत्रबाट मतदान गर्न पाँइदैन् ।’

मतदाता नामावली ट्रान्सफर गर्न के गर्नुपर्छ ? भन्ने प्रश्नहरू पनि छन् ।

यसमा आयोगले जवाफ दिएको छ, ‘मतदाता नामावली एक स्थानबाट अर्को स्थानमा सार्न सम्बन्धित जिल्ला निर्वाचन कार्यालयमा रितपूर्वक अनलाईन वा प्रत्यक्ष उपस्थित भएर निवेदन दिनुपर्दछ । प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, २०८२ को लागि मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गर्ने र स्थानान्तरण गर्ने कट अफ डेट तोकिइसकेकोले हाल यो सेवा बन्द छ । निर्वाचन सम्पन्न भइसकेपछि मात्र सेवा लिनुहोला ।’

अहिले नयाँ नाम दर्ता गर्न पाइन्छ कि पाइँदैन ? भनेर प्रश्न गर्नेहरू पनि छन् । जबकी सरकारले अध्यादेश ल्याएरै नयाँ मतदाताको नाम दर्ताका लागि समय दिएको थियो । त्यसमा पनि अझ समय थप भएको थियो ।

फेरि पनि नयाँ नाम दर्ताबारे आयोगमा जिज्ञासा पुग्ने गरेको छ । यसमा आयोगले अहिले नमिल्ने जवाफ दिँदै आएको छ ।

यसबाहेक पनि कल सेन्टरमा मतदाता नामावलीसँग सम्बन्धित जिज्ञासा र प्रश्नहरू छन् ।

निर्वाचन आयोगका अनुसार कल सेन्टर निर्वाचित उम्मेदवारलाई प्रमाणपत्र वितरण अवधिसम्म सञ्चालनमा रहने छ । यस अवधिमा निर्वाचनका मतदाता, नागरिक र सरोकारवालाले बिहान ९ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म नि:शुल्क टोल–फ्री नम्बर ११०२ मा कल गरेर जिज्ञासा तथा प्रश्नहरू राख्न सक्नेछन् ।