ट्रम्पकै अगाडि सीले भने- ताइवानको मुद्दा गलत तरिकाले सम्हाले द्वन्द्व हुनसक्छ

३१ वैशाख, काठमाडौं । चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले ताइवानको मुद्दा अमेरिका-चीन सम्बन्धमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका छन् । उनले यदि यसलाई सही तरिकाले नसम्हालिए दुवै देशको सम्बन्ध अत्यन्तै खतरनाक स्थितिमा पुग्न सक्ने चेतावनी पनि दिए।

चिनियाँ सरकारी एजेन्सी सिन्ह्वाका अनुसार जिनपिङले ट्रम्पसँगको जारी बैठकमा ताइवानको मुद्दा उठाएका हुन्। उनले यदि ताइवान मामिलालाई सही तरिकाले सम्हालेमा अमेरिका र चीनको सम्बन्धमा स्थिरता रहन सक्ने बताए।

सीले ताइवानको स्वतन्त्रता ताइवान जलसन्धिको शान्तिसँग आधारभूत रूपमा असङ्गत रहेको बताए। जलसन्धिको शान्ति नै चीन र अमेरिकाबीचको सबैभन्दा ठूलो साझा आधार भएको उनको भनाइ छ।

ताइवान लामो समयदेखि अमेरिका र चीनबीचको सबैभन्दा संवेदनशील मुद्दाहरूमध्ये एक रहँदै आएको छ। चीनले ताइवानलाई आफ्नो हिस्सा मान्छ भने अमेरिकाले ताइवानलाई सैन्य र राजनीतिक समर्थन दिँदै आएको छ।

हालका वर्षहरूमा अमेरिकाले ताइवानलाई अरबौँ डलरको हतियार प्याकेज स्वीकृत गरेको छ, जसको चीनले लगातार विरोध गर्दै आएको छ।

के हो ताइवान मुद्दा ?

ताइवान एउटा स्वशासित टापु हो जसलाई बेइजिङले आफ्नो क्षेत्र दाबी गर्छ र आवश्यक परे बल प्रयोग गरेरै भए पनि नियन्त्रणमा लिने सम्भावनालाई नकारेको छैन।

हालैका वर्षहरूमा, बेइजिङले टापुको वरिपरि नाकाबन्दीको अभ्याससहित सैन्य अभ्यासहरू बढाएको छ, जसले ताइवानका अधिकारीहरू र यसका सहयोगीहरूलाई चिन्तित बनाएको छ।

गत वर्ष ट्रम्प प्रशासनले ताइवानलाई ११ अर्ब डलरको हतियार बेच्ने घोषणा गरेको थियो, जसको चीनले कडा विरोध गर्दै चेतावनी दिएको थियो।

अमेरिकी समर्थनप्रति ताइवान खुसी

ताइवान दुई महाशक्तिहरूबीचको छलफलको प्रमुख विषय बनेको छ र ताइपेईले ट्रम्प-सी बैठकलाई नजिकबाट नियालिरहेको छ।

रोयटर्सका अनुसार, बेइजिङमा भइरहेको शिखर सम्मेलनबारे सोधिएको प्रश्नमा ताइवानी सरकारकी प्रवक्ता मिसेल लीले ताइवानलाई अमेरिकाले बारम्बार दिँदै आएको समर्थनप्रति आफूहरू आभारी रहेको बताइन्।

विज्ञहरूका अनुसार ताइवान यस बैठकको प्रमुख एजेन्डाहरूमध्ये एक हो। सीले यस अवसरलाई स्वशासित टापुलाई दिइने हतियार बिक्री रोक्न ट्रम्पलाई दबाब दिन प्रयोग गर्न सक्छन्।

अमेरिकाको नीति र ट्रम्पको दृष्टिकोण

अमेरिकी अधिकारीहरूले ताइवानको विषयमा सी र ट्रम्पबीच छलफल हुने पहिल्यै स्पष्ट पारिसकेका थिए । बेइजिङले वासिङ्टनलाई ताइवानलाई दिइने हतियार बिक्री कटौती गर्न आग्रह गर्दै आएको छ।

वासिङ्गटन यस स्वशासित टापुलाई बल प्रयोग गरेर नियन्त्रणमा लिने कुनै पनि प्रयासको विरोध गर्छ र यसलाई हतियार आपूर्ति गर्न पनि प्रतिबद्ध छ।

अमेरिकाले एक चीन नीतिलाई समर्थन गर्छ, तर ताइवानसँग बलियो र अनौपचारिक सम्बन्ध कायम राख्छ। साथै, ताइवानलाई आफ्नो रक्षा गर्ने साधन उपलब्ध गराउने कानुनी दायित्व पनि अमेरिकासँग छ।

यद्यपि भौगोलिक दृष्टिकोणले हेर्दा ताइवान अमेरिकाभन्दा चिनियाँ तटको धेरै नजिक रहेको कुरा पनि ट्रम्पले औंल्याउने गरेका छन्।

गत वर्ष दक्षिण कोरियामा सीलाई भेटेपछि ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ताइवानको मुद्दा ‘कहिल्यै नउठेको’ बताएका थिए।

(अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा)