इरान युद्धले अमेरिकास्थित प्रवासी समुदाय विभाजित

२ असोज, वाशिङ्टन (रासस/एएफपी) । सात महिनाअघि इरानमाथि युद्ध सुरु भएपछि वाशिङ्टन क्षेत्रका इरानी–अमेरिकी प्रवासीबीच विभाजन देखिन थालेको छ । नाम उल्लेख नगर्ने सर्तमा एक इरानी मूलका अमेरिकी सोरोसले तेहरानको इस्लामी सरकारलाई घृणा गर्छन् तर युद्ध गरेर ‘केही राम्रो नहुने विश्वास’ उनको रहेको छ ।

अमेरिकास्थित अन्य निर्वासितहरूले उनलाई आफ्ना दमनकारीहरूको समर्थन गरेको आरोप लगाउन थाले । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सुरु गरेको युद्धलाई बलियो समर्थन गरेका कारण बहार थर बताउने अर्का इरानी–अमेरिकी पनि प्रवासी समुदायभित्र विभाजित बन्नु परेको छ । देशद्रोहीको आरोप खेप्नुपरेको उनी बताउँछन् ।

अमेरिका–इजरायल आक्रमणले शीर्ष नेतृत्वसहित व्यापक संरचनालाई ध्वस्त पारेपनि अमेरिकामा बसोबास गर्ने करिब ७५ लाख इरानी समुदाय इरानको इस्लामी शासनको विरोधमा लगभग एकमत छन् । उनीहरूको मातृभूमि (इरान)को ४७ वर्षको धार्मिक शासन अन्त्य गर्न युद्ध सफल हुनेछ कि छैन भन्ने विषयमा प्रवासी र निर्वासितहरूबीच गहिरो दरार देखिएको छ ।

‘पारिवारिक सम्बन्धहरू तनावपूर्ण वा टुटेका छन् । आजीवन मित्रता पनि यसैमाथि समाप्त भएका छन्,’ क्यालिफोर्निया स्टेट युनिभर्सिटी, साक्रामेन्टोको इरानी र मध्यपूर्वी अध्ययन केन्द्रका निर्देशक साहर रजावीले भने । उनले युद्धले पहिलेदेखिकै तनावलाई बढाएको बताए । वाशिङ्टन वरपरका इरानी समुदायका सदस्यहरूसँग तनावबारे कुराकानी गर्दा आफ्ना साथी र आफन्त (इरानी)हरूबारे कुरा गर्दा पूरा नाम नखुलाउन अनुरोध गरे ।

अर्को कुनै समाधान छैन

दशकअघि अमेरिका आएका थ्री–डी कलाकार र एनिमेटर सोरोसले युद्ध २८ फेब्रुअरीमा सुरु भएपछि नजिकका साथीहरू र आफ्नै भाइ तथा भाउजूसँगको विवादबारे वर्णन गरे ।

उनले आफन्तहरूलाई भनेको सम्झना गर्दै मध्यपूर्वमा अघिल्ला अमेरिकी युद्धका नकारात्मक प्रभावहरू स्मरण गरे, ‘इरानमा मानिसहरूले साथी, परिवारका सदस्यहरू गुमाउनेछन् । उनीहरूले जागिर र सम्पत्ती र बचत पनि गुमाउनेछन् ।’

‘इरानी प्रवासीले होइन स्वदेशमा रहेका उनीहरू ले नै त्यसलाई भोगिरहेका छन्,’ क्रिस्चियन धर्मान्तरित सोरोसले वाशिङ्टनको एउटा बारमा बियर पिउँदै एएफपीसँग भने ।

सहरको कफी पसलमा चिकित्सा क्षेत्रमा काम गर्ने बहार र बैङ्कमा काम गर्ने आहू सिगार्चीले फर दृष्टिकोण राखे । उनीहरू सन् २०२६ जनवरीमा इरानी सुरक्षा बलहरूद्वारा मारिएका हजारौँ प्रदर्शनकारीहरूप्रति रिसले प्रेरित छन् जसले शासन ढाल्न सैन्य कारबाही आवश्यक बनाएको उनीहरूको भनाइ छ।

‘हामी सबैका परिवार, साथीहरू इरानभित्र छन् र हामी उनीहरूले बोल्न नसक्ने शब्दहरू बोलिरहेका छौँ,’ उनले भने । उनी निर्वासित रेजा पहलवीकी दृढ समर्थक छन् । उनले विद्रोहको आह्वान गरेको थियो र प्रवासी समुदायमा समर्थन जुटाएका थिए ।

‘म युद्धमा हामी सही बाटोमा छौँ भन्ने ठान्छु र चाँडै मानिसहरूले खोजेको कुरा प्राप्त गर्नेछौँ भन्ने विश्वास गर्छु,’ उनले शासनलाई हटाउन सैन्य हस्तक्षेप असफल भएको प्रश्नलाई पन्छाउँदै भने ।

‘वास्तविकतामा हामीसँग अर्को कुनै समाधान छैन,’ उनले भने ।

बढ्दो इन्धन मूल्यको असर भोगिरहेको व्यापक अमेरिकी जनसङ्ख्यामा यो युद्ध अत्यन्त अलोकप्रिय छ । युद्धविरोधी एड्भोकेसी समूह ‘नेशनल इरानियन अमेरिकन काउन्सिल’द्वारा गरिएको सर्वेक्षणअनुसार इरानी प्रवासी समुदायमा समर्थन चाँडै घट्यो ।

युद्ध सुरु हुँदा समुदाय लगभग आधा–आधा विभाजित थियो तर एक महिनापछिको दोस्रो सर्वेक्षणमा ६६.१ प्रतिशतले युद्धको विरोध गरे र केवल ३२.७ प्रतिशतले समर्थन गरे ।

रजावीले बाह्य रूपमा सञ्चालित शासन परिवर्तनप्रति शङ्का गर्ने युद्धविरोधीहरू आफूलाई सही ठानिरहेको बताउनुभयो तर धेरै समर्थकहरू ‘अझै अडिग छन्’ भने ।

उनले उल्लेखनीय अल्पसङ्ख्यक समूहले पनि अमेरिकीविरुद्ध उभिने इरानी सरकारको वरिपरि प्रदर्शन गर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन गरेको बताए । ‘इरानी प्रवासी समुदायमा यो कुरा बढ्दै गएको मैले देखिरहेकी छु,’ उनले भने ।

‘मुक्ति सङ्घर्ष’ को दबाब

युद्ध र शासन दुवैको विरोध गर्ने तेहरानस्थित पूर्व पत्रकार मोहम्मद रेजा मौसवीले युद्धप्रतिको उत्साह घट्दै गएको महसुस गर्नुहुन्छ । युद्धको वकालत गर्नेहरूको असहिष्णुताप्रति उनी नाराज देखिन्छन् ।

‘यदि उनीहरूले तिमी उनीहरूसँग हरेक कुरामा सँगै छैनौं भन्ने थाहा पाए भने उनीहरूजस्तो लेबल लगाउन सक्छन्,’ उनले भने ।

रजावीका अनुसार फार्सी भाषा कक्षा वा फारसी कविता पाठ आयोजना गर्ने इरानी समुदायका सङ्गठनहरूलाई ‘मुक्ति संघर्ष’ को खुला समर्थन नजनाएकोमा ‘कडा आलोचना’ गरिन्थ्यो ।

पहलवीका समर्थकहरू भने समुदायको दबाब एकतर्फी मात्र होइन भन्छन् ।

बहारले ट्रम्पलाई मतदान गरेकोमा फासीवादी भनिएको र सयौँ इन्स्टाग्राम शुभेच्छुक गुमाएको बताए । अमेरिकामा एक शिक्षकले कक्षामा युद्धको विषय बारम्बार कुरा उठाएपछि इरानी कला र सङ्गीत पढाइने विद्यालयबाट उनले आठ वर्षे आफ्नो छोरालाई निकालिदिए ।

तर मौसवी युद्धले समुदायलाई तहसनहस पारेको कुरालाई व्यावहारिक रूपमा हेर्छन्।

‘यस्ता कठिन समयमा तपाईँ आफू वरिपरिका मानिसहरूलाई बुझ्नुहुन्छ,’ उनले भने, ‘तपाईँ बुझ्नुहुन्छ उनीहरू कस्ता मानिस हुन् ।’