राति ढिलो खाने बानीले कलेजोको रोग बढ्ने अनुसन्धानको निष्कर्ष 

३० असोज, काठमाडौं । अतिरिक्त क्यालोरी मात्र बढाउन राति अबेरसम्म गर्ने स्न्याकिङ (खाजा खाने बानी) ले कलेजोलाई समेत गम्भीर असर पार्न सक्ने नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ ।

‘ओरेगन हेल्थ एन्ड साइन्स युनिभर्सिटी’ (ओएचएसयू) का अनुसन्धानकर्ताहरूले राति अबेर खाना खाने बानीले कलेजोको रोग लाग्ने जोखिम उल्लेखनीय रूपमा बढाउने पत्ता लगाएका हुन् ।

यसले खाना खाने समयले कलेजोको स्वास्थ्य रक्षामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने देखाएको छ ।

जर्नल ’क्लिनिकल ग्यास्ट्रोएन्टेरोलोजी एन्ड हेपाटोलोजी’ मा प्रकाशित यस अध्ययनअनुसार, नियमित रूपमा बेलुकीको खानापछि वा सुत्ने बेलामा खाने मानिसहरूमा लेट–नाइट इटिङ नगर्नेहरूको दाँजोमा कलेजोको रोगको जोखिम २० देखि ३० प्रतिशतले बढी हुन्छ ।

यस अध्ययनमा फ्याटी लिभर डिजिज र कलेजोमा गम्भीर दाग बन्ने सिरोसिस जस्ता समस्याहरू समेटिएका थिए ।

यस सम्बन्धलाई गहिरिएर बुझ्न अनुसन्धानकर्ताहरूले तीनवटा राष्ट्रव्यापी ठूला अध्ययनहरू ’नर्सेस हेल्थ स्टडी’, ’नर्सेस हेल्थ स्टडी २’ र ’हेल्थ प्रोफेसनल्स फलो–अप स्टडी’ का तथ्याङ्कहरूको विश्लेषण गरेका थिए ।

यी डेटासेटहरूमा खाने बानी, दैनिकी र अन्य जीवनशैलीका बारेमा जानकारी प्रदान गरेका करिब २ लाख सहभागीहरू समावेश थिए ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले सहभागीहरू सामान्यतया कुन समयमा खाना खान्छन् भन्ने आधारमा वर्गीकरण गरी उनीहरूको फ्याटी लिभर र सिरोसिससम्बन्धी रिपोर्टसँग दाँजेका थिए ।

परिणामले स्पष्ट रूपमा राति अबेर खाने मानिसहरूमा कलेजोको रोगको जोखिम २० देखि ३० प्रतिशतले बढी हुने देखाएको छ ।

अमेरिकाको ३० प्रतिशतभन्दा बढी जनसङ्ख्या फ्याटी लिभरबाट प्रभावित छ । कलेजोमा अत्यधिक बोसो जम्मा हुँदा यो समस्या सुरु हुन्छ र यसले सुजन, कलेजोको क्षति हुँदै अन्तत: सिरोसिस निम्त्याउन सक्छ ।

यद्यपि फ्याटी लिभर भएका अधिकांश मानिसहरूमा गम्भीर प्रकारको कलेजोको क्षति भने हुँदैन ।

यसको मुख्य कारण शरीरको आन्तरिक जैविक घडी (सर्केडियन रिदम्स) सँग जोडिएको छ, जसले निद्रा, मेटाबोलिजम र अन्य कार्यहरूलाई नियमित गर्छ ।

कलेजोले पोषण प्रशोधन गर्ने, ब्लड सुगर नियन्त्रण गर्ने र ऊर्जा सञ्चय तथा प्रयोग गर्ने काम गर्छ, जसमा यो जैविक घडी अति संवेदनशील हुन्छ।जब शरीर जैविक रूपमा निद्राको तयारी गरिरहेको हुन्छ, ठीक त्यही बेला खाना खानुले यी प्रक्रियाहरूमा बाधा पुर्‍याउँछ ।

नाइट सिफ्टमा काम गर्ने मानिसहरूमा मोटोपन र मुटुको रोगको उच्च दर देखिनुले पनि अनियमित भोजन समयले मेटाबोलिक समस्याहरू निम्त्याउँछ भन्ने सङ्केत गरेको छ ।

अध्ययनका सह–लेखक तथा ओएचएसयूका निद्रा र सर्केडियन फिजियोलोजीका प्राध्यापक एन्ड्रयू म्याकहिल भन्छन्, ‘हामीले बारम्बार देखिरहेका छौँ कि निद्रा, खाना वा व्यायाम जस्ता गतिविधिहरूको समय वास्तवमै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । जब तपाईं आन्तरिक घडीले निद्राको समय भनिरहेको बेला खानुहुन्छ, तब शरीरले खानालाई प्रभावकारी रूपमा पचाउन सक्दैन र यसले मोटोपन, मधुमेह र कलेजोको स्वास्थ्यमा नराम्रो असर पार्न सक्छ ।’

यद्यपि यो अध्ययन अवलोकनमा आधारित (अब्जर्भेसनल) भएकाले कारण र परिणाम (कज एन्ड इफेक्ट) को सीधा पुष्टि भने गर्दैन, तर यसले खानपानको समय परिवर्तन गरेर आहारको प्रकृति नबदलिकनै कलेजोको स्वास्थ्य सुधार्न सकिने बलियो सम्भावना देखाएको छ ।

प्रमुख लेखक तथा हेपाटोलोजी विशेषज्ञ डा. रोबर्ट विलेचान्स्की भन्छन्, ‘ठूलो कुरा के हो भने, सुत्नुभन्दा केही घण्टा अगाडि मात्रै आफ्नो क्यालोरी सेवन सीमित गर्नु लाभदायक हुन सक्छ ।’

अनुसन्धानकर्ताहरूले अब खानाको समय अगाडि सार्दा फ्याटी लिभरका बिरामीहरूमा कस्तो सुधार आउँछ भन्नेबारे प्रत्यक्ष रूपमा निगरानी गर्न नयाँ क्लिनिकल अध्ययनसमेत सुरु गरेका छन् ।