भड्किलो र खर्चिलो जीवनशैली किन त्याग्दैछन्, मान्छेहरु ?

आधुनिक विश्वमा उपभोक्तावादको प्रभाव बढ्दै गएको छ, जसले मानिसलाई अनावश्यक सामानहरू खरिद गर्न र संग्रह गर्न प्रेरित गर्छ ।

तर यसको विपरीत, एक नयाँ ट्रेन्ड चलेको छ जसमा मानिसहरूले आफ्नो जीवनलाई सरल बनाउँदै कम खपत र कम खर्च गर्ने बाटो रोजिरहेका छन् ।

यो ट्रेन्डलाई ‘मिनिमलिज्म’ भनिन्छ ।

मिनिमलिज्म एक जीवनशैली हो, जसमा आवश्यक र महत्वपूर्ण चीजहरू मात्र राख्ने, अनावश्यक सामानहरूबाट मुक्त हुने र सादा तर सन्तुष्ट जीवन बिताउने कुरा गरिन्छ ।

यो ट्रेन्ड विशेषगरी युवा पुस्ता जेनजीमा लोकप्रिय छ, जसले पर्यावरणीय चिन्ता, आर्थिक दबाब र व्यक्तिगत खुशीको खोजीमा यसलाई अपनाइरहेका छन् ।

मिनिमलिज्म कस्तो चलन हो ?

यो एक दार्शनिक र व्यावहारिक जीवनशैली हो जसमा ‘थोरै नै पर्याप्त छ’ को सिद्धान्त लागू हुन्छ । मानिसहरूले फेसन, ग्याजेट, खाना, यात्रा, घरसजावटदेखि दैनिक जीवनका साना निर्णयसम्म सोचविचार गरेर खर्च गर्न थाल्छन् ।

यो चलन केवल पैसा बचत गर्ने विषय मात्र होइन । यो सोच जीवनको प्राथमिकता पुनःपरिभाषित गर्ने प्रयास पनि हो । वस्तुभन्दा अनुभव, देखावटीभन्दा सन्तुष्टि, उपभोगभन्दा सन्तुलनलाई महत्व दिनु यसको मूल भावना हो ।

कसरी सुरु भयो ?

यो ट्रेन्डको सुरुवात अचानक भएको होइन । यसको जरा औद्योगिक क्रान्तिपछिको अत्यधिक उत्पादन र उपभोग संस्कृतिसँग गाँसिएको छ । बीसौँ शताब्दीको उत्तरार्धमा विश्व बजारमा ठूलो मात्रामा सस्ता वस्तु उत्पादन हुन थाले ।

विज्ञापनले ‘धेरै किन्नु नै सफलता हो’ भन्ने सोच विकास गर्‍यो ।

तर, समयसँगै यसको नकारात्मक असर देखिन थाल्यो, प्राकृतिक स्रोतको दोहन, वातावरणीय प्रदूषण, मानसिक तनाव, ऋणमा डुबेका परिवार र असन्तुष्ट जीवन ।

सन् २००८ को विश्व आर्थिक मन्दीले धेरै मानिसलाई खर्च र जीवनशैलीबारे गहिरो सोच्न बाध्य बनायो । त्यसपछि जलवायु परिवर्तन, प्लास्टिक प्रदूषण, फास्ट फेसनको दुष्प्रभाव र मानसिक स्वास्थ्य समस्याबारे बहस बढ्दै गयो ।

सामाजिक सञ्जाल र डकुमेन्ट्रीहरूले पनि यस विषयलाई विश्वव्यापी बनायो । यही पृष्ठभूमिमा कम खपत गर्ने सोचलाई धेरैले विकल्पका रूपमा अपनाउन थाले ।

यसको उद्देश्य के हो ?

यस ट्रेन्डको पहिलो उद्देश्य सचेत जीवनशैली अपनाउनु हो । अनावश्यक खर्च घटाएर मानिसलाई आर्थिक रूपमा स्थिर बनाउनु यसको एउटा लक्ष्य हो ।

दोस्रो उद्देश्य, वातावरण संरक्षण हो । कम वस्तु उत्पादन भएमा कम स्रोत प्रयोग हुन्छ, कम फोहोर निस्कन्छ र प्रदूषण घट्छ । यसरी पृथ्वीमाथिको दबाब कम गर्ने प्रयास यसमा समावेश छ ।

तेस्रो उद्देश्य, मानसिक शान्ति हो । अत्यधिक सामान, तुलना र देखावटी जीवनले मानिसलाई थकित बनाउँछ । कम खपतले जीवन सरल बनाउँछ, निर्णयको बोझ घटाउँछ र आत्मसन्तुष्टि बढाउँछ ।

यसको राम्रो पक्ष के हुन् ?

१. आर्थिक स्वतन्त्रता

कम खर्च गर्ने बानीले बचत बढाउँछ । ऋणमा पर्नुपर्ने सम्भावना घट्छ । भविष्यका लागि सुरक्षा भावना बढ्छ । थोरै आम्दानी भएका मानिसका लागि पनि यो ट्रेन्ड उपयोगी हुन सक्छ ।

२. मानसिक स्वास्थ्यमा सुधार

कम वस्तु, कम दौडधूप र कम तुलना हुँदा मन शान्त हुन्छ । ‘अरू जस्तो देखिनु पर्छ’ भन्ने दबाब कम हुन्छ । मानिस आफैँसँग सन्तुष्ट हुन सिक्छ ।

३. वातावरणीय लाभ

कम खपतले प्लास्टिक, इन्धन, पानी र ऊर्जा प्रयोग घटाउँछ । फोहोर कम हुन्छ । यसले दीर्घकालीन रूपमा पृथ्वीको सन्तुलन जोगाउन मद्दत पुर्‍याउँछ ।

४. समयको बचत

धेरै किन्नु भनेको धेरै सोच्नु, धेरै मिलाउनु र धेरै हेरचाह गर्नु हो । कम खपतले समय बचत हुन्छ । त्यो समय परिवार, सिर्जनशीलता, स्वास्थ्य वा आत्मविकासमा लगाउन सकिन्छ ।

५. मूल्य र गुणस्तरमा ध्यान

यस ट्रेन्डले सस्तो तर छिट्टै बिग्रिने वस्तु भन्दा टिकाउ र गुणस्तरीय वस्तु रोज्न प्रेरित गर्छ । यसले दीर्घकालीन खर्च घटाउँछ र फोहोर पनि कम गर्छ ।

६. सामाजिक सचेतना

कम खपतको सोचले श्रमिक शोषण, बालश्रम, फास्ट फेसन र असमानताको विषयमा प्रश्न उठाउन सिकाउँछ । मानिस केवल उपभोक्ता नभई जिम्मेवार नागरिक बन्न थाल्छ ।

-एजेन्सीको सहयोगमा