ब्रह्माण्डमा ग्यालेक्सीकै आकारको ‘हल्लिने’ ब्ल्याक होल जेट फेला पर्‍यो 

१० माघ, काठमाडौं । खगोलविद्हरूले अन्तरिक्षमा एउटा अत्यन्तै विशाल र अनौठो ढङ्गले हल्लिने ब्ल्याक होल जेट फेला पारेका छन्, जसले ग्यालेक्सीहरूको विकास र संरचनाबारे हालसम्मका वैज्ञानिक मान्यताहरूमा नयाँ आयाम थपेको छ।

भीभी ३४०ए नामक ग्यालेक्सीको केन्द्रमा रहेको यो ब्ल्याक होलबाट निस्किएको ऊर्जाको प्रवाह वा जेट झन्डै एउटा सिङ्गो ग्यालेक्सीकै चौडाइ जत्तिकै विशाल छ। यो जेट सामान्यतया देखिने सिधा रेखामा नभई कुनै घुमिरहेको लट्टू जस्तै हल्लिँदै अघि बढेको पाइएको छ, जसका कारण अन्तरिक्षमा यसले एउटा विशाल अंग्रेजी अक्षर ‘एस’ आकारको आकृति बनाएको छ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो ‘प्रिसेसन’ भनिने प्रक्रियाले ब्रह्माण्डका ग्यालेक्सीहरू कसरी परिवर्तन हुन्छन् भन्ने कुरा बुझ्न नयाँ ढोका खोलेको छ।

यस अनुसन्धानले देखाए अनुसार यो शक्तिशाली जेटले आफ्नो वरिपरिको ग्यालेक्सीमा रहेका ग्यासहरूलाई अत्यन्तै तीव्र गतिमा बाहिर धकेलिरहेको छ। ग्यालेक्सीभित्र ताराहरू बन्नका लागि आवश्यक पर्ने चिसो ग्यासलाई यसरी बाहिर मिल्काउँदा नयाँ ताराहरूको जन्म प्रक्रिया नै रोकिने खतरा पैदा भएको छ।

अध्ययनका अनुसार यो जेटका कारण प्रत्येक वर्ष झन्डै २० वटा सूर्य बराबरको ग्यास ग्यालेक्सीबाट बाहिर निस्किरहेको छ, जसले गर्दा समयसँगै यो ग्यालेक्सी ‘मृत’ अवस्थामा पुग्न सक्छ।

यसअघि यस्ता शक्तिशाली प्रभावहरू केवल पुराना र ठूला ग्यालेक्सीहरूमा मात्र देखिने गरिन्थ्यो, तर यो युवा ग्यालेक्सीमा देखिएको प्रभावले वैज्ञानिकहरूलाई चकित बनाएको छ।

नासाको जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप (जेडब्ल्यूएसटी) र अन्य शक्तिशाली रेडियो टेलिस्कोपहरूको सहयोगमा गरिएको यो खोजले ब्ल्याक होल र ग्यालेक्सी बीचको सम्बन्धलाई झनै रहस्यमय बनाएको छ। कुनै पनि ग्यालेक्सीको आकार र त्यसमा हुने ताराहरूको सङ्ख्या निर्धारण गर्न केन्द्रमा रहेको ब्ल्याक होलको जेटले कतिसम्म शक्तिशाली भूमिका खेल्छ भन्ने कुरा यसले प्रमाणित गरेको छ।

खगोलविद्हरूले यस खोजलाई ब्रह्माण्डीय विकासको अध्ययनमा एउटा महत्त्वपूर्ण कोसेढुङ्गा मानेका छन्, जसले भविष्यमा अन्य ग्यालेक्सीहरूको अध्ययन गर्ने तरिकालाई समेत परिवर्तन गरिदिनेछ।

साइन्स डेलीबाट