इतिहासका यी ५ प्रेम कथा, जसको चर्चा सधैं हुने गर्छ

अहिले भ्यालेन्टाइन्स सप्ताह चलिरहेको छ । नव युव मात्रै नभएर प्रौढ जोडीहरूले समेत यसलाई प्रेम उत्सव मान्ने प्रचलन बढिरहेको छ ।

संसारमा यस्ता केही प्रेम कथाहरू छन्, जसको चर्चा अहिले पनि संसारभर हुने गर्छ । ती कथामाथि पुस्तक लेखिएको छ । सिनेमा बनेका छन् ।

कसैले आफ्ना प्रेमीसँगै प्राण त्यागे भने कसैले माया गरेको मान्छे पाउनकै लागि राजगद्दी त्यागे । कसैले प्रेमीको सम्झनामा ऐतिहासिक महल बनाए । कुनै जोडीले बाध्यताले छुट्टिनु पर्दा समेत आफ्नो प्रेमलाई अटल राखे ।

ती व्यक्तिहरू अहिले संसारमा छैनन् तर उनीहरूको आदर्शयुक्त प्रेम र समर्पणको कथा जीवित छ । अझै कयौं युगसम्म रहिरहनेछ ।

१. क्लियोपेट्रा र मार्क एन्टोनी

इतिहासको सबैभन्दा शक्तिशाली र दुखद प्रेमकथा । ईसापूर्व ४१ मा जब रोमन सेनापति मार्क एन्टोनीले इजिप्टकी रानी क्लियोपेट्रासँग भेट गरे, त्यो भेट राजनीतिक थियो तर प्रेममा बदलियो । क्लियोपेट्रा सौन्दर्य, बुद्धि र कूटनीतिमा अब्बल थिइन् । उनले एन्टोनीलाई आफ्नो सुनको डुङ्गामा स्वागत गरिन्, जसले उनको मन जित्यो ।

रोमन साम्राज्यको शक्तिका लागि दुवैलाई एकअर्काको आवश्यकता थियो । उनीहरूले रोमन नियमअनुसार नभई इजिप्टेली रीतिअनुसार विवाह गरे । बच्चा जन्माए र सँगै शासन गरे । तर रोमका अक्टेभियनले यो प्रेमलाई खतरा ठाने । एक्टियमको युद्ध (ई.पू. ३१) मा उनीहरू हारे। पराजयपछि एन्टोनीले आत्महत्या गरे । क्लियोपेट्राले पनि सर्पको टोकाइबाट मृत्यु रोजिन् ।

उनीहरूको प्रेमले युद्ध जन्मायो, साम्राज्य ढाल्यो तर प्रेम अमर रह्यो । यो कथा शेक्सपियरको नाटक र हलिउड फिल्महरूमा पनि जीवित छ ।

२. शाहजहाँ र मुमताज महल

यो प्रेमकथा प्रेमका लागि बनाइएको संसारको आश्चर्य ताजमहलसँग जोडिएको छ । १६०७ मा जब युवा राजकुमार खुर्रमले अर्जुमन्द बानो बेगम (मुमताज महल) लाई देखे, उनको मन हरायो । उनी १४ वर्षीया थिइन् । ५ वर्षपछि १६१२ मा विवाह भयो ।

मुमताज शाहजहाँकी सबैभन्दा प्रिय पत्नी थिइन् । उनले १४ बच्चा जन्माइन्, जसमध्ये ७ जना बाँचे । उनी हरेक निर्णयमा साथी थिइन्, युद्धमा पनि सँगै जान्थिन् । १६३१ मा बुन्देलखण्डको युद्धमा बच्चा जन्माउँदा मुमताजको मृत्यु भयो । शाहजहाँ २ वर्षसम्म शोकमा डुबे । दुःखले निकै कमजोर भए ।

उनले भने, ‘मेरो संसारको उज्यालो निभ्यो।’ उनले मुमताजको सम्झनामा ताजमहल बनाए । २० हजार मजदुरको प्रयोग गरी २२ वर्ष लगाएर बनाइएको यो महल अमूल्य रत्नहरूले सजाइयो । यो सेतो मकबरा प्रेमको सर्वोच्च प्रतीक बन्यो । शाहजहाँलाई पछि आफ्नै छोराले कैद गरे तर उनले आखिरी सास ताजमहल हेर्दै हाले । यो प्रेमले मृत्युपछि पनि सुन्दरता सिर्जना गर्‍यो ।

३. एडवर्ड आठौं र वालिस सिम्पसन

यो आधुनिक इतिहासको सबैभन्दा ठूलो त्यागको प्रेमकथा हो । ब्रिटिस राजकुमार एडवर्डले अमेरिकी सम्बन्धविच्छेद भएकी महिला वालिस सिम्पसनलाई माया गरे । १९३० को दशकमा यो सम्बन्ध सार्वजनिक भयो।

वालिस दुई पटक सम्बन्धविच्छेद भइसकेकी केटी थिइन् । ब्रिटिस चर्च र सरकारले सम्राटलाई सम्बन्धविच्छेद भएकी महिलासँग विवाह गर्न दिँदैनथ्यो । १९३६ मा एडवर्ड राजा बने तर उनले सिंहासन भन्दा प्रेम रोजे ।

डिसेम्बर १०, १९३६ मा उनले रेडियोबाट विश्वलाई भने, ‘म आफ्नो प्रियजन बिना राजा रहन सक्दिनँ ।’ उनले सिंहासन त्यागे । १००० वर्षको इतिहासमा पहिलो पटक कुनै ब्रिटिस राजाले प्रेमका लागि गद्दी छोडेका थिए । उनीहरूले १९३७ मा विवाह गरे र बाँकी जीवन निर्वासित भएर फ्रान्समा बिताए ।

४. नपोलियन र जोसेफिन

यो प्रेममा शक्ति, ईर्ष्या र अन्तिममा वियोग थियो । १७९५ मा जब २६ वर्षीय नपोलियनले ३२ वर्षीया विधवा जोसेफिन द बोहार्नेसलाई भेटे । नेपोलियन उनलाई पत्रहरूमा ‘तिमी मेरो जीवनको सास हौ भनेर लेख्थे । जोसेफिन सुन्दरी, बुद्धिमती र पेरिस समाजकी प्रभावशाली महिला थिइन् ।

नपोलियनले इटाली युद्ध जित्दा पनि उनलाई पत्र लेख्थे: ‘तिमी बिना म बाँच्न सक्दिनँ ।’ १७९६ मा विवाह भयो । तर जोसेफिनले बच्चा जन्माउन सकिनन् । नपोलियनले साम्राज्यको उत्तराधिकारी चाहन्थे । १८०९ मा उनले जोसेफिनसँग सम्बन्धविच्छेद गरे तर उनलाई ‘सबैभन्दा प्रिय साथी’ भनेर सम्मान दिए ।

जोसेफिनको मृत्यु हुँदा नपोलियनले धेरै रोए । त्यतिबेला उनले भनेका थिए, ‘मलाई अब कोही चाहिँदैन ।’ उनको जीवनको अन्तिम शब्दमा पनि जोसेफिनको नाम आयो । यो प्रेमले महत्वाकांक्षा र प्रेमबीचको द्वन्द्वलाई उजागर गरेको छ ।

५. पिटर अबेलार्ड र हेलोइस

यो मध्ययुगको सबैभन्दा बौद्धिक र दुखद प्रेमकथा हो । ११२० को दशकमा पेरिसका प्रसिद्ध दार्शनिक अबेलार्डले १७ वर्षीया हेलोइसलाई पढाउन थाले । हेलोइस सुन्दरी र बुद्धिमान थिइन् । उनीहरूबीच प्रेम भयो, गुप्त विवाह भयो र बच्चा पनि जन्मियो।

तर हेलोइसका काका फुल्बर्टलाई यो कुरा थाहा भयो । क्रोधमा उनले अबेलार्डमाथि आक्रमण गरे । उनको अंगच्छेदन गराए । अबेलार्डले भिक्षु बन्नुपर्‍यो । हेलोइस बनिन् । तर उनीहरूले पत्रहरूबाट प्रेम जारी राखे। हेलोइसले लेखिन्, ‘तिमीलाई प्रेम गर्नु मेरो पाप होइन, यो मेरो धर्म हो।”

उनीहरूको पत्राचार आज पनि पढिन्छ — प्रेम र बौद्धिकताको अद्भुत मिश्रण। उनीहरू अलग भए तर प्रेमले उनीहरूलाई जोडिराख्यो। मृत्युपछि पनि उनीहरूको हड्डी सँगै राखियो।

यी पाँच कथाहरूले प्रेमको विभिन्न रूप देखाउँछन् — त्याग, सृजन, शक्ति, बौद्धिकता र दुख। यी वास्तविक हुन्, तर यति गहिरा कि काल्पनिक जस्ता लाग्छन् । प्रेम सधैं अमर रहन्छ, चाहे त्यसले साम्राज्य ढालोस् वा मकबरा बनाओस्।