भुइँको टिप्न खोज्दा पोल्टाकै पोखियो

News Summary

Generated by OK AI. Editorially reviewed.

स्थानीय तह र प्रदेश सभा सदस्यले पद छाडेर प्रतिनिधिसभा सदस्यमा उम्मेदवारी दिए, तर १७ मध्ये १४ जनाले चुनाव हारे।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका बालेन्द्र शाह झापा–५ बाट रास्वपाले दुई तिहाई बहुमत नजिक पुगेको प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भए।
निर्वाचन आयोगले उपनिर्वाचनबारे निर्णय गर्ने बताएको छ, स्थानीय तह र प्रदेश सभाको कार्यकाल एक वर्षभन्दा बढी बाँकी छ।

२७ फागुन, काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार बन्न काठमाडौं महानगरको मेयरबाट राजीनामा दिएका बालेन्द्र शाह (बालेन)ले झापा–५ बाट चुनाव जिते । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले वरिष्ठ नेता शाहलाई निर्वाचन अघि नै प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारको रुपमा अघि सारेको थियो । रास्वपा प्रतिनिधिसभामा दुई तिहाई बहुमत नजिक पुगेको छ ।

स्थानीय सरकार प्रमुखको जिम्मेवारी छाडेर प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार बनेका धरान उपमहानगरपालिकाका मेयर हर्क साम्पाङ सुनसरी–१ बाट निर्वाचित भए । गत कात्तिकमा साम्पाङको अध्यक्षतामा गठन भएको श्रम संस्कृति पार्टी राष्ट्रिय दल बन्ने निश्चित भएको छ ।

वीरगञ्ज महानगरपालिका वडा नम्बर १० का वडाअध्यक्ष सुशील साह कानु पनि पदबाट राजीनामा दिएर प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा होमिएका थिए । उनले पर्सा क्षेत्र नम्बर–२ बाट चुनाव जिते ।

प्रतिनिधिसभामा उठ्न जनप्रतिनिधिबाट राजीनामा दिएका सबै उम्मेदवार शाह, साम्पाङ र कानु जस्तै भाग्यमानी भने भएनन् । स्थानीय सरकारबाट राजीनामा दिएका १७ जनप्रतिनिधि मध्ये १४ जनाले चुनाव हारे ।

साम्पाङ उठेकै सुनसरी–१ बाट उम्मेदवारी दिएका सूर्यबहादुर भट्टराईले चुनाव जित्न सकेनन् । चुनाव उठ्न उनले धरान उपमहानगरपालिकाका–१७ को वडाअध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिएका थिए ।

वीरगन्ज महानगरपालिका २० का वडाध्यक्ष रामकिशोर सिंह पनि पर्सा १ मा उज्यालो नेपाल पार्टीबाट उम्मेदवार थिए । चुनावी परिणाम उनको पक्षमा आएन ।

अरू को–को रोकिए ?

स्थानीय तहको नेतृत्व छाडेर प्रतिनिधिसभा सदस्यमा उम्मेदवारी दिएकी भरतपुर महानगरपालिकाकी निवर्तमान मेयर रेणु दाहालले चुनाव जित्न सकिनन् । २०७४ र २०७९ मा निर्वाचित दाहालले दुई कार्यकाल मेयर हुँदा भरतपुरमा गरेको विकासको काम देखाएर दाहाल चितवन–३ बाट उम्मेदवारी दिएकी थिइन् । यो क्षेत्रबाट रास्वपाकी सोविता गौतम निर्वाचित भइन् ।

दुईपटक स्याङ्जाको कालीगण्डकी गाउँपालिका अध्यक्ष बनेका खिमबहादुर थापा पनि कार्यकाल नसकिँदै राजीनामा दिएर संघीय सांसद बन्ने दौडमा लागे । स्याङ्जा–२ मा प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार बने, तर परिणाम उनको पक्षमा आएन ।

कैलालीको टीकापुर नगरपालिकाका निवर्तमान प्रमुख रामलाल डगौरा थारुलाई पनि प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचन सिकाइ मात्रै भयो । कैलाली १ बाट उठेका डगौरा तेस्रोस्थानमा आए ।

कैलालीको भजनी नगरपालिका–३ का वडाध्यक्ष विक्रम चौधरी पनि प्रतिनिधिसभा सदस्य बन्न राजीनामा दिएर अगाडि बढे । कैलाली ३ बाट उम्मेदवार बनेका चौधरीको पनि प्रतिनिधिसभा सदस्य बन्ने सपना पुरा हुन सकेन ।

कार्यकाल नसकिँदै छाडेर प्रतिनिधिसभामा आउन खोजेकी ओखलढुंगाको लिखु गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष अस्मिता थापा पनि रोकिइन् । थापालाई एमालेले ओखलढुंगाबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार बनायो । रास्वपाका विश्वराज पोखरेलले चुनाव जित्दा थापा चौथो भइन् ।

बाँकेको नेपालगन्ज उपमहानगरका निवर्तमान उपप्रमुख कमरुद्दिन राईलाई जनताले संघीय सांसद्मा पत्याएनन् । जनता समाजवादी पार्टी (जसपा), नेपालबाट बाँके २ मा उम्मेदवार बनेका उनी पराजित भए ।
धुलिखेलको मेयर छाडेर काभ्रे २ मा एमालेका उम्मेदवार बनेका अशोक ब्यान्जु श्रेष्ठले पनि चुनाव जित्न सकेनन् । उनी नगरपालिका संघका पूर्व अध्यक्ष हुन् ।

एमालेबाटै मोरङ २ मा उठेका दिलीप अग्रवाल रंगेलीका पूर्वमेयर हुन् । चुनावी परिणाम उनको पक्षमा आएन ।

सूर्योदय नगरपालिकाका पूर्वमेयर रणबहादुर राई इलाम–१ मा पराजित भए ।

सोलुखुम्बुको थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिकाको अध्यक्ष पद छाडेर सोलुखुम्बुबाटै प्रतिनिधिसभा सदस्य बन्न खोजेका असीम राईले चुनाव जित्न सकेनन् ।

उदयपुरको लिम्चुङबुङ गाउँपालिका अध्यक्षबाट राजीनामा दिएर मेजरकुमार राई उदयपुर २ मा प्रतिनिधिसभा सदस्यमा स्वतन्त्र उम्मेदवार बने । तर परिणाम आफ्नो पक्षमा पार्न सकेनन् ।

मेजरकुमार राई २०७४ र २०७९ को स्थानीय तह निर्वाचनमा तत्कालीन नेकपा माओवादी केन्द्रबाट लगातार दुई कार्यकाल लिम्चुङबुङ गाउँपालिकाको अध्यक्षमा निर्वाचित भएका थिए । दोस्रो कार्यकाल पूरा नगरी प्रतिनिधिसभा सदस्यमा उम्मेदवारी दिँदा जम्मा ९० मत पाए ।

प्रदेश सभा छाड्ने पनि धेरै आएनन्

स्थानीय तहको मात्रै होइन, प्रदेश सभा सदस्यको पद छाडेर संघीय संसद् सदस्यमा उम्मेदारी दिनेहरूमध्ये धेरै उम्मेदवारको चुनावी परिणाम पनि सुःखद रहेन । प्रदेश सभा सदस्य कार्यकाल नसकिँदै राजीनामा दिएर प्रतिनिधि सभा सदस्यमा उठेका १३ मध्ये पाँच जनाले मात्र चुनाव जिते ।

प्रदेश सभा सदस्य छाडेर प्रतिनिधिसभा सदस्यको चुनाव जित्नेमा डा. तारा जोशी, रहबर अन्सारी, युवराज दुलाल, सुनिल केसी र कन्हैया बानियाँ छन् ।

डा. जोशीले डडेलधुराबाट चुनाव जितेका हुन् । उनी यसअघि सुदूरपश्चिम प्रदेशमा स्वतन्त्र सांसद थिए । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका अन्सारीले मधेश प्रदेश सभा सदस्यबाट राजीनामा दिएर उम्मेदवार बनेका थिए ।

बागमती प्रदेश सभा सदस्य छाडेर सिन्धुपाल्चोक २ बाट उठेका पूर्व प्रदेश मन्त्री युवराज दुलालले चुनाव जिते ।

बागमती प्रदेश सभा सदस्य छाडेर उम्मेदवार भएका सुनिल केसीले पनि चुनाव जिते । केसीले प्रदेश सांसद्सँगै राप्रपा छाडेर रास्वपाबाट उठेका थिए ।

प्रदेश सभा सदस्य छाडेर प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका अर्का नेता हुन्, कन्हैया बानियाँ । उनी लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीबाट लुम्बिनी प्रदेश सभा सदस्य थिए । चुनावको केही समय अगाडि रास्वपा प्रवेश गरे र रुपन्देही ४ बाट उम्मेदवार बने र चुनाव जिते ।

बागमती प्रदेश सदस्यबाट राजीनामा दिएर प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका प्रकाश श्रेष्ठ, अमनकुमार मास्के, वसन्त मानन्धरले चुनाव जित्न सकेनन् । श्रेष्ठ र मानन्धर काठमाडौं ७ मा, मास्के काठमाडौं ६ मा उठेका थिए ।

बागमती प्रदेश सभा सदस्यबाट राजीनामा दिएर प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार हुन खोजेका कांग्रेसका कुन्दनराज काफ्लेले भने टिकट नै पाएनन् ।

बाँकी जति प्रदेश सभाको कार्यकाल पूरा नगरी प्रतिनिधि सभा सदस्य भए उनीहरूका लागि चुनावी परिणाम सुःखद रहन सकेन ।

लुम्बिनीबाटै बाँकी तीन जना प्रदेश सभा सदस्य छाडेर प्रतिनिधि सभा सदस्यका उम्मेदवार बनेका थिए । उनीहरू हुन्– धनबहादुर मास्की, धर्मबहादुर चौधरी र कृष्णा केसी ‘नमुना’ । यी तीनै जनाले चुनाव जित्न सकेनन् ।

तत्कालीन माओवादीबाट प्रदेश सांसद बाँकेकी कृष्णा केसी पदबाट राजीनामा दिएर प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीबाट बाँके १ मा उठेकी थिइन् ।

तत्कालीन नेकपा माओवादीबाट दाङ–२ (ख) बाट निर्वाचित धनबहादुर मास्की प्रदेश सभा सदस्य छाडेर नेकपाबाटै दाङ २ मा संघीय उम्मेदवार बनेका थिए ।

२०७९ मा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीबाट बर्दिया–२ (ख) बाट प्रदेश सभामा निर्वाचित धर्मबहादुर चौधरी पनि संघीय सांसदको उम्मेदवार बने । उज्यालो नेपाल पार्टीबाट बर्दिया–२ मा उठेका उनले चुनाव जित्न सकेनन् ।

मधेश प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री सतिशकुमार सिंह पनि प्रदेश सभा सदस्यको कार्यकाल पुरा नहुँदै संघीय सांसद बन्ने दौडमा लागे तर, उदेश्य पूरा भएन । स्वाभिमान पार्टीबाट सप्तरी २ मा चुनाव लडेका उनले चुनाव हारे ।

मधेश प्रदेशकै पूर्वसभामुख रामचन्द्र मण्डलले पनि चुनाव जित्न सकेनन् । प्रदेश सांसद त्यागेर उनी धनुषा १ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार बनेका थिए ।

मधेश प्रदेश सभा सदस्य छाडेर नेकपाबाट महोत्तरी–४ मा प्रतिनिसभा निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिएका भरतप्रसाद साह पनि पराजित भए । प्रदेश सभा सदस्य छाडेर झापा ४ बाट प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उम्मेदवार बनेका राप्रपाका भक्तिप्रसाद सिटौला पनि पराजित भए ।

रिक्त क्षेत्रमा होला उपनिर्वाचन ?

प्रतिनिधिसभा सदस्यको चुनाव लड्न स्थानीय तह र प्रदेश सभा सदस्यको पद छाडेकाहरूको पद रिक्त भएको छ । ती रिक्त भएका पदहरूमा उपनिर्वाचन हुन्छ या हुँदैन भन्ने निर्क्योल छैन ।

स्थानीय तह निर्वाचन ऐनको दफा ३ को उपदफा २ मा एक वर्षभन्दा बढी पदावधि बाँकी रहँदै पद रिक्त भएको अवस्थामा कार्यकारी पदहरूको उपनिर्वाचन गर्न सकिने व्यवस्था छ ।

स्थानीय तहको निर्वाचन २०७९ साल वैशाखमा भएको थियो ।

२०७९ साल मंसिरमा प्रदेश सभा सदस्यको निर्वाचन भएको थियो । यसआधारमा स्थानीय तह र प्रदेश सभा दुवैको कार्यकाल एक वर्षभन्दा बढी छ ।

उपनिर्वाचनबारे निर्वाचन आयोग र सरकारले नै निर्णय गर्ने बताउँछन् निर्वाचन आयोगका सूचना अधिकारी सुमन घिमिरे ।

‘निर्वाचन आयोग र सरकारको सल्लाह बमोजिम उपनिर्वाचनबारे निर्णय हुन्छ’ उनी भन्छन्, ‘निर्वाचन गर्ने हुँदा आगामी चैत महिनाभित्र मिति घोषणा गरियो भने सहज हुन्छ । तर, छोटो अवधि बाँकी भएकाले के हुन्छ यसै भन्न सकिन्न ।’

पदाधिकारी रिक्त रहेका स्थानीय तहहरू

काठमाडौं महानगरपालिका– काठमाडौं

धरान उपमहानगरपालिका– सुनसरी

भरतपुर महानगरपालिका– चितवन

धुलिखेल नगरपालिका– काभ्रे

रंगेली नगरपालिका – मोरङ

सूर्योदय नगरपालिका – इलाम

थुलुङ दूधकोशी गाउँपालिका – सोलुखुम्बु

लिम्चुङबुङ गाउँपालिका – उदयपुर

कालिकण्डकी गाउँपालिका – स्याङ्जा

टीकापुर नगरपालिका – कैलाली