निलो छाता दिवस : बालकमाथि हुने यौन हिंसाबारे छलफल

नेपालमा बालकमाथि हुने यौन हिंसाविरुद्ध सचेतना फैलाउने उद्देश्यले ‘निलो छाता दिवस’ का अवसरमा छलफल कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ । भ्वाइस अफ चिल्ड्रेन र फेमेली फर एभ्री चाइल्ड ग्लोबल अलाइन्सको संयुक्त आयोजनामा कार्यक्रममा सम्पन्न भएको हो ।

कार्यक्रममा बालकहरूमाथि हुने यौन हिंसाबारे अध्ययनबाट प्राप्त तथ्यांक तथा सुझावहरू प्रस्तुत गरिएको थियो ।

सन् २०२१ देखि प्रत्येक वर्ष अप्रिल १६ मा मनाइँदै आएको निलो छाता दिवसमार्फत बालकमाथि हुने यौन हिंसाका घटनाबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्नुका साथै नीतिगत पैरवी गर्ने गरिन्छ ।

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि, महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयका सहसचिव चक्रबहादुर बुढाले बाल अधिकार संरक्षणका क्षेत्रमा भ्वाइस अफ चिल्ड्रेनले गरेको नेतृत्वदायी भूमिकाको प्रशंसा गरे ।

उनले बालबालिका सम्बन्धी ऐन २०७५ संशोधनको तयारी भइरहेको जानकारी दिँदै सरोकारवाला निकाय तथा व्यक्तिहरूबाट सुझाव संकलन भइरहेको बताए ।

त्यस्तै राष्ट्रिय बाल अधिकार परिषद्की सदस्य सचिव इन्द्रा देवी ढकालले बालकमाथि हुने हिंसाको अन्त्य सरकार र सरोकारवालाहरू सहकार्यले मात्र सम्भव हुने बताइन् ।

भ्वाइस अफ चिल्ड्रेनका कार्यकारी निर्देशक कृष्णकुमार थापाले महिला, किशोरी तथा बालिकामाथि मात्र यौन हिंसा हुने भन्ने समाजको बुझाइ सही नभएको बताए । बालकहरू पनि यौन हिंसाको जोखिममा रहने तथ्य उजागर गर्न निलो छाता दिवस महत्वपूर्ण भएको भनाइ उनको छ ।

उनले यस दिवसलाई संयुक्त राष्ट्रसंघबाट मान्यता दिलाउनका लागि फेमिली फर एभ्री चाइल्डको नेतृत्वमा विश्वभरबाट गत वर्ष मात्र ५० हजार हस्ताक्षर संयुक्त राष्ट्रसंघमा बुझाइएको जानकारी गराए ।

कार्यक्रममा भ्याइस अफ चिल्ड्रेनकी वरिष्ठ कार्यक्रम प्रबन्धक कृति भट्टराईले बालकमाथि हुने यौन हिंसासम्बन्धी तथ्यांक प्रस्तुत गरिन् । सामाजिक मूल्य–मान्यता, पितृसत्तात्मक सोच तथा ‘छोरा मान्छे सधैं बलियो हुनुपर्छ’ भन्ने धारणा कारण बालकहरूले आफूमाथि भएको हिंसाबारे खुल्न नसक्ने अवस्था रहेको उनले बताइन् ।

नेपाल प्रहरी साइबर ब्युरोको तथ्याङ्क अनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा २५३ जना बालबालिका साइबर अपराधबाट प्रभावित भएका थिए भने आर्थिक वर्ष २०८१÷८२ मा उक्त संख्या बढेर ३५१ पुगेको छ, जसले साइबर सुरक्षासम्बन्धी जोखिम बढ्दो क्रममा रहेको देखाउँछ ।

त्यस्तै, राष्ट्रिय बाल अधिकार परिषद्ले सार्वजनिक गरेको बालबालिका सम्बन्धी राष्ट्रिय स्थिति प्रतिवेदन २०८२ अनुसार ३५१ बालकको उजुरी साइबर ब्युरोमा परेको छ ।

हामी दाजुभाइ संस्थाबाट हसिना श्रेष्ठले विषाक्त पुरुषत्वको प्रभावले बालकमाथि हुने हिंसाको विषयमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरिन् । कार्यक्रममा बाल्यकालमा यौन हिंसा भोगेका युवाहरूको सहभागिता समेत रहेको थियो । उनीहरूले आफ्नो अनुभव र सुझाव राख्दै बाल सुरक्षाका लागि प्रभावकारी नीति तथा व्यवहारिक पहल आवश्यक रहेको जोड दिए ।

कार्यक्रममा हिंसा विरुद्धको जनचेतनामूलक दृश्य तथा श्रव्य सामग्री प्रस्तुत गरिएको थियो जसलाई बालकका लागि युवा आवाज समूहले निर्माण गरेको थियो ।