इरान संकटबाट कसरी लाभ उठाउँदैछन् रुस र चीन ?

१२ वैशाख, काठमाडौं । इरानमाथि भइरहेको अमेरिकी-इजरायली युद्धले रुस र चीनका लागि एउटा ठूलो अवसर सिर्जना गरिदिएको छ। मस्को र बेइजिङ दुवैले यस द्वन्द्वलाई पश्चिम एसिया र अन्य क्षेत्रमा अमेरिकी स्वार्थहरूलाई कमजोर पार्ने मौकाका रूपमा हेरिरहेका छन् ।

दुवै देश अमेरिकी शक्तिलाई क्षीण बनाउन, अमेरिकी सैन्य प्रणालीबारे गुप्तचर जानकारी हासिल गर्न र अमेरिकाको नेतृत्वमा रहेको विश्व व्यवस्थालाई कमजोर पार्न यो युद्धको प्रयोग गर्न उत्सुक देखिन्छन्। यसका लागि उनीहरूले कूटनीतिक, सैन्य, प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष गरी विभिन्न किसिमका सम्भावित विकल्पहरू देखेका छन् । र, अहिलेसम्म यी दुवै देश आफ्नो उद्देश्यमा सफल भइरहेका छन् ।

युक्रेनमा रुसी सेनाले भोग्नुपरेको अप्ठ्यारो परिस्थितिले मस्को र बेइजिङले अमेरिकालाई कस्तो क्षति पुऱ्याउन चाहन्छन् भन्ने एउटा नमुना प्रस्तुत गर्दछ। फेब्रुअरी २०२२ मा रुसले गरेको पूर्ण-स्तरको आक्रमणदेखि अमेरिकी सरकारले एउटा सानो लोकतान्त्रिक देशलाई आफ्नो ठूलो निरंकुश छिमेकीविरुद्ध सहयोग गर्ने मात्र नभई अन्य रणनीतिक कारणले पनि कीभलाई समर्थन गर्दै आएको छ।

युक्रेनको युद्धले अमेरिकी प्रतिद्वन्द्वीलाई अल्झाउन मद्दत गर्दछ, रुसी शक्तिलाई क्षीण बनाउँछ र क्रेमलिनलाई हरेक वर्ष अर्बौँ डलरको भार थोपर्छ ।

रुसले आफूभन्दा नाम मात्रको कमजोर शक्तिलाई पराजित गर्न गरिरहेको संघर्षले उसको सैन्य क्षमताप्रतिको धारणालाई पनि कमजोर बनाउँछ। यसका साथै, एक प्रकारको गतिरोधको अवस्थालाई कायम राख्न मात्रै पनि मस्कोले थप सैनिक, गोलाबारुद र सैन्य सामग्रीहरू जुटाउन बाध्य हुनुपर्ने स्थिति सिर्जना भएको छ। यसैबीच, अमेरिकाले रुसी सेनाका रणनीति, प्रविधि र प्रक्रियाहरूलाई अझ गहिराइमा बुझ्न यस द्वन्द्वको अध्ययन गर्न सक्छ।

बाइडेन प्रशासनले युक्रेनलाई दिएको समर्थनलाई ‘नियममा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था’ को नेताका रूपमा वासिङ्टनको स्थितिलाई पुनः पुष्टि गर्ने माध्यमका रूपमा पनि हेरेको छ। रुसले युक्रेनमा आक्रामक युद्ध सुरु गरेको र भविष्यमा पनि मस्कोले थप क्षेत्रीय विस्तार गर्न सक्ने व्यापक डरका कारण, अमेरिकाले समान विचार राख्ने शक्तिहरूलाई एकजुट बनाउन र रुसलाई एक्ल्याउन सफल भएको छ।

इरानको सन्दर्भमा रुस र चीनले अहिले अमेरिकाविरुद्ध परिस्थिति उल्ट्याउने सम्भावना देखिरहेका छन्। पश्चिम-एसियाका कहिल्यै अन्त्य नहुने युद्धहरूमा फसेको अमेरिकी सरकारले आफ्ना लागि निकै कम समस्या खडा गर्नेछ भन्ने विश्वास यी दुवै देशको छ।

वास्तवमा, सेप्टेम्बर ११ को आक्रमणपछिका २० वर्षमा जब अमेरिका पश्चिम-एसियाका युद्धहरूमा अल्झिएको थियो, चीनको अन्तर्राष्ट्रिय स्थितिमा निकै उल्लेखनीय सुधार आएको थियो। भारतीय विदेश मन्त्री एस. जयशंकरले स्मरणीय रूपमा उल्लेख गरेझैँ ‘दुई दशकसम्म पश्चिम एसियामा चीन नलडिकन जितिरहेको थियो भने अमेरिका नजितिकन लडिरहेको थियो।’

मस्को र बेइजिङ अब यस क्षेत्रमा वासिङ्टनको अलमलबाट फाइदा उठाउन चाहन्छन्। अमेरिकालाई यस्तो एउटा सुस्त तर निरन्तर चलिरहने न्यून-तीव्रताको युद्धमा फसाउनु रुस र चीनको स्वार्थमा छ, जसले अमेरिकी स्रोतसाधनको खपत गरोस् र उसको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठालाई कमजोर बनाओस्। इरानलाई सहयोग गरेर यो उद्देश्य पूरा गर्नका लागि दुवै देशसँग आवश्यक औजारहरू छन्।

वासिङ्टनले यस द्वन्द्वमा अधिकतम लक्ष्यहरू त्यागेर यस्तो परिणामलाई रोक्न सक्छ। यसको सट्टा, उसले एउटा व्यावहारिक मध्यमार्ग पछ्याउनुपर्छ, जसले इरानको विनाशकारी क्षमतालाई नियन्त्रण गरोस् र साथै कूटनीतिको बाटो खुला राख्दै अमेरिकी गठबन्धनहरूलाई पुनर्जीवित गरोस्।

इरान युद्धले कुनै स्पष्ट विजेता ननिकाल्न सक्छ तर, अमेरिकाले यो सुनिश्चित गर्न सक्छ कि चीन वा रुसमध्ये कसैले पनि यसमा आफ्नो जित दाबी गर्न नपाओस्।

दलदलको नयाँ सूत्र

यस कुराको बलियो प्रमाण हो- रुस र चीनले इरानलाई निशाना निर्धारण र क्षति मूल्याङ्कन दुवैमा मद्दत गर्नका लागि तस्बिर र ‘सिग्नल्स इन्टेलिजेन्स’ उपलब्ध गराएका छन्। यदि वास्तवमै त्यसो भएको हो भने, उनीहरूले निकै सीमित निगरानी क्षमता भएको एउटा देशलाई आफूभन्दा धेरै शक्तिशाली देशको सैन्य सम्पत्ति नष्ट गर्न मद्दत गरेका छन्।

रुस र चीनले अमेरिकी सैन्य कारबाहीको पनि निगरानी गरिरहेका छन् र इरान युद्धमार्फत अमेरिकी सेनाको अध्ययन गरिरहेका छन् जसरी अमेरिकाले युक्रेन युद्धमार्फत रुसी सेनाको मूल्याङ्कन गरिरहेको छ।

यद्यपि, इजरायलसँग मिलेर अमेरिकाले लक्ष्यहरू नष्ट गर्ने मामिलामा धेरै हदसम्म सफलता प्राप्त गरेको छ, तर रुस र चीनका लागि यो कुरा राहतको विषय हुनुपर्छ कि अमेरिका र इजरायलको बमबारीले अझै पनि इरानलाई झुकाउन सकेको छैन।

विभिन्न इरानी नेताहरूको सफलतापूर्वक हत्या गरिए तापनि र इरानी सैन्य सुविधाहरूमा ठूलो क्षति पुर्‍याइए तापनि, विजय भन्न मिल्ने कुनै पनि परिणाम अहिलेसम्म हात लाग्न सकेको छैन।

यस युद्धले रुसलाई विभिन्न तरिकाले फाइदा पुर्‍याएको छ। बढ्दो तेलको मूल्यलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयासमा ट्रम्प प्रशासनले रुसी तेलमाथिको प्रतिबन्ध हटाएको छ, जसले मस्कोका लागि ठूलो आर्थिक लाभ सिर्जना गरिदिएको छ।

यसका साथै, रुसको युद्धभूमिको अनुभवबाट सिकिएका पाठहरूका कारण इरानको ‘शाहेद ड्रोन’ अमेरिकी प्रविधियुक्त रक्षा प्रणालीविरुद्ध निकै मजबुत प्रमाणित भएको छ। मस्कोले इरानको यो मौलिक ड्रोन डिजाइनलाई अझ परिष्कृत गर्दै आफ्नो सैन्य अभियानमा यसको प्रभावकारिता बढाएको छ।

अमेरिकी र युरोपेली अधिकारीहरूका अनुसार अहिले रुसले ती सुधारका विवरणहरू तेहरानसँग साझा गरिरहेको छ, जसले यी दुई देशबीचको सैन्य सहयोगलाई थप बलियो बनाएको छ। अमेरिकाको हवाई वर्चस्व निर्विवाद छ र उसका गुप्तचर एजेन्टहरू इरानी नेतृत्वभित्र छिर्न सफल भएका छन्, तर ‘सर्वशक्तिमान’ अमेरिकी सेनाको छविमा भने गम्भीर धक्का लागेको छ। इस्लामिक गणतन्त्र इरानले ठूलो प्रहार खेपेको छ, तर ऊ अझै पनि अडिग छ।

यो युद्धले अमेरिकी गठबन्धनहरूमा पुर्‍याइरहेको क्षतिबाट मस्को विशेष गरी खुसी हुनुपर्छ। अमेरिका र युरोपका उसका निकटतम सहयोगीहरूबीच बढ्दै गएको दूरी रुसका लागि वर्षौँयताकै सबैभन्दा सुखद समाचार हो। इरान युद्धप्रति युरोपको गहिरो असहमति (जसलाई कतिपय युरोपेली राष्ट्रहरूले स्पष्ट रूपमा अवैध घोषणा गरेका थिए) र अप्रिल ७ मा ट्रम्पको ‘आज राति एउटा पूरै सभ्यता मर्नेछ’ भन्ने भयानक चेतावनीले झन् बढाएको त्रासले आन्ध्र महासागर वारिपारिको गठबन्धनमा कहिल्यै निको नहुने दाग छोड्नेछ।

यसले केही युरोपेली नेताहरूलाई अहिले र भविष्यमा अमेरिकाको नैतिक नेतृत्वलाई अस्वीकार गर्ने एउटा बहाना दिएको छ।

आगामी वर्षहरूमा रुसको प्रतिरोध गर्न युरोप एकताबद्ध हुन सक्छ, तर विश्वको सबैभन्दा ठूलो आर्थिक र सैन्य शक्तिसँगको यसको सम्बन्ध पहिले जस्तो कहिल्यै प्रगाढ हुने छैन। रुसी दृष्टिकोणमा, लामो समयसम्म चल्ने इरान युद्धले अमेरिका-युरोप तनावलाई अझ गहिरो बनाउनेछ र यो प्रवृत्तिलाई थप मजबुत पार्नेछ।

यो युद्धले चीनलाई रुसलाई जस्तो ठूलो आर्थिक लाभ त दिएको छैन यद्यपि युद्धका कारण उब्जिएको ऊर्जा संकटले धेरै देशहरूलाई चीनको ‘कार्बन-मुक्त’ ऊर्जा क्षेत्रप्रति बढी रुचि राख्न प्रेरित गरेको छ। आर्थिक रूपमा चीनले आफूलाई हुनसक्ने क्षतिबाट जोगाउनमा ध्यान केन्द्रित गरेको छ।

पश्चिम एसियामा आफ्नो तेलको पहुँचलाई अमेरिकाले रोक्न सक्छ भन्ने कुरा धेरै वर्षअघि नै अनुमान गरेर चीनले त्यहाँको सम्भावित उथलपुथलबाट आफूलाई जोगाउन यस क्षेत्रमा लामो समयदेखि रणनीतिक लगानी गर्दै आएको छ। उसले तेलको ठूलो भण्डार खडा गरेको छ, जसले गर्दा तेलको मूल्य वृद्धिको असरलाई कम गर्न मद्दत पुगेको छ।

चीनले आफ्नो अर्थतन्त्रको ठूलो हिस्सालाई विद्युतीकरण गरेको छ, जसमा उसका आधाभन्दा बढी नयाँ कारहरू विद्युतीय छन्। यसले आयातित तेलमाथिको उसको निर्भरता घटाएको छ। साथै, उसले कोइलाबाट पेट्रोकेमिकल्स उत्पादन गर्ने आफ्नो क्षमता पनि बढाएको छ, जसले उसलाई पश्चिम एसियाली हाइड्रोकार्बनबाट थप स्वतन्त्र बनाएको छ।

इरान द्वन्द्वबाट चीनले पाउने फाइदा मुख्यतया राजनीतिक र कूटनीतिक प्रकृतिको छ। चीनले आफूलाई एक जिम्मेवार विश्वव्यापी शक्तिका रूपमा सावधानीपूर्वक प्रस्तुत गर्दै सबै पक्षलाई वार्ता र सहमतितर्फ धकेल्ने प्रयास गरिरहेको छ।

उसका अभिव्यक्तिहरू सन्तुलित र कूटनीति आत्मविश्वासपूर्ण देखिएका छन्। अमेरिकाका अप्रत्याशित कदमहरूबाट युरोपेली र एसियाली मुलुकहरू हतोत्साहित भइरहेका बेला, चीनले परम्परागत कूटनीतिको शैली र भाषालाई अँगालेको छ, जसले धेरैका लागि राहतको काम गरेको छ।

चीनले आफूलाई अमेरिकी सहयोगीहरूका माझ शान्त र समझदार साझेदारका रूपमा प्रस्तुत गर्ने कार्यलाई तीव्र बनाएको छ। यो प्रयास तीन वर्षअघि इरान र साउदी अरबबीचको सम्बन्ध सुधारमा उसले निर्वाह गरेको भूमिकाको सफलतामा आधारित छ।

वर्तमान द्वन्द्वमा पनि चीनले आफ्नो निकट साझेदार पाकिस्तानलाई इरान र अमेरिकाबीच अस्थायी युद्धविरामका लागि मध्यस्थता गर्न प्रोत्साहित गरेको छ। अमेरिकाले एक अस्थिर र अप्रत्याशित अधिनायक जस्तो व्यवहार गरिरहेका बेला चीनले आफूलाई एक भरपर्दो विश्वव्यापी सरोकारवालाका रूपमा प्रमाणित गरिरहेको छ।

चीनले इरानलाई आफ्नो ‘सोलिड-फ्युल ब्यालिस्टिक मिसाइल’ का लागि आवश्यक रासायनिक अवयवहरूसहित सैन्य सहायता उपलब्ध गराएको छ। अब उसले उन्नत राडार प्रणाली र सुपरसोनिक एन्टी-शिप क्रुज मिसाइलहरू प्रदान गरेर आफ्नो सहयोगलाई अझ बढाउन सक्छ।

यति हुँदाहुँदै पनि, चीनले पश्चिम एसियाली शक्तिहरूका माझ आफूलाई यस क्षेत्रका द्वन्द्वहरूबाट टाढा रहेको र बढ्दो रूपमा अविश्वसनीय बन्दै गएको अमेरिकाको विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ। जोखिम कम गर्नका लागि आफ्ना सम्बन्धहरूलाई पुन: सन्तुलित गर्न चाहने देशहरूका लागि चीन एक निकै राम्रो साझेदारका रूपमा देखिएको छ।

अमेरिकी प्रतिष्ठामा धक्का

तर इरान युद्धबाट भएको सबैभन्दा हानिकारक असर र रुस तथा चीनका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण फाइदा भनेको अमेरिकाको नेतृत्वमा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको अवधारणा कमजोर बन्नु हो।

शीतयुद्धको सुरुवाती दिनहरूदेखि नै अमेरिकाले आफूलाई स्वतन्त्र विश्वको नेताका रूपमा प्रस्तुत गर्न थालेपछि, त्यो व्यवस्थाको निर्माण र विस्तार गर्नु अमेरिकी विदेश नीतिको मुख्य प्राथमिकता रहँदै आएको छ।

समय-समयमा, अमेरिकाले आफ्ना सहयोगी र साझेदारहरूको समर्थनको बदलामा उनीहरूप्रति अस्वाभाविक रूपमा उदारता देखाउँदै आएको छ। समान विचारधारा भएका शक्तिहरूको घनिष्ट सम्बन्धले विश्वमा समृद्धि र आर्थिक एकीकरण बढाउने, अन्तर-राज्य युद्धहरूको सम्भावना कम गर्ने र कुनै पनि लगानीभन्दा धेरै गुणा बढी प्रतिफल दिने विश्वासका साथ अमेरिकाले यसो गरेको थियो।

साझेदारीहरू निर्माण र विस्तार गर्ने त्यही सोचका कारण जर्ज एच डब्लु बुश प्रशासनले सन् १९९१ मा ४१ देशहरूको गठबन्धनको नेतृत्व गर्दै इराकलाई कुवेतबाट बाहिर धकेल्न सफल भएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति जर्ज डब्लु. बुशले पनि सोही बाटो पछ्याउँदै सन् २००१ मा अफगानिस्तानमा तालिवानलाई सत्ताबाट हटाउन ५१ देशहरूको गठबन्धन संगठित गरे। उहाँका उत्तराधिकारी बराक ओबामाले सन् २०१४ बाट सुरु भएको प्रक्रियामा आईएसआईएस (इस्लामिक स्टेट) लाई पराजित गर्न ८५ देशहरूलाई ग्लोबल कोलिसनमा सहभागी गराए।

यस्ता गठबन्धनका परियोजनाहरू मस्को र बेइजिङका लागि सधैँ टाउको दुखाइको विषय बन्ने गरेका छन्। रुस र चीनको आपत्ति केवल नेटो प्रति मात्र होइन। उनीहरूलाई त पारस्परिक रक्षाका लागि कानुनी प्रतिबद्धतासहित तयार पारिएका यस्ता तयारी गठबन्धनहरूको अवधारणा नै मन पर्दैन।

रुस र चीन दुवै शक्तिशाली देश हुन्, तर उनीहरूका कुनै औपचारिक सहयोगी छैनन्। उनीहरू द्विपक्षीय सम्बन्धमा आधारित एउटा यस्तो विभाजित विश्व चाहन्छन्, जहाँ उनीहरू कुनै बन्धनमा नपरी प्रभुत्वशाली शक्तिका रूपमा रहन सकून्।

उनीहरूको विश्वास छ कि गठबन्धनहरूले भरिएको विश्वमा अमेरिकासँगको कुनै पनि द्वन्द्वमा उनीहरू सधैँ घाटामा रहन्छन्। किनभने, अमेरिकाका सहयोगीहरूले रुस र चीनलाई जुन हदसम्म क्षति पुर्‍याउन सक्छन्, उनीहरूका अहिलेका साझेदारहरूले अमेरिकालाई त्यसरी क्षति पुर्‍याउन सक्दैनन्।

यद्यपि, इरानविरुद्धको अमेरिकी युद्धले अहिले त्यो सिद्धान्तलाई नै कमजोर बनाएको छ, जसले लामो समयदेखि अमेरिकी गठबन्धनहरूको औचित्य पुष्टि गर्ने आधारका रूपमा काम गर्दै आएको थियो: अर्थात् नियममा आधारित व्यवस्थाको नेताका रूपमा अमेरिकाको भूमिका।

यदि कुनै आसन्न खतराको विश्वसनीय प्रमाण वा अन्य वैध कानुनी आधार बिना नै वासिङ्टनले आफ्नो इच्छाअनुसार युद्ध सुरु गर्ने अधिकार सुरक्षित राख्छ भने उसले रुसले युक्रेनमा गरेको आक्रमण वा चीनले पूर्वी र दक्षिण चीन सागरमा आफ्नो महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय स्वार्थका नाममा देखाउन थालेको बढ्दो आक्रामकतामाथि विश्वसनीय रूपमा आपत्ति जनाउन सक्ने छैन।

किनभने रुस र चीनको पर्सियन गल्फ वरपरका देशहरूसँग पनि सम्बन्ध छ, त्यसैले यी दुवै देश इरान नै ध्वस्त हुने र खाडी राष्ट्रहरूमा निरन्तर क्षति पुग्ने खालको पूर्ण स्तरको युद्ध चाहँदैनन्।

साथै, यस क्षेत्रमा अमेरिका स्पष्ट रूपमा विजयी हुने परिणामले त्यहाँ चीन र रुसको गरिमालाई कमजोर बनाउनेछ। उनीहरूका लागि सबैभन्दा उत्तम परिणाम भनेको एक सुस्त र न्यून-स्तरको द्वन्द्व हो, जसले निरन्तर अमेरिकी स्रोतसाधन र ध्यान खपत गरिरहोस्, धेरैजसो विश्वलाई त्रसित बनाइराखोस् र अमेरिकी शक्तिको सीमालाई प्रदर्शन गरोस्।

संयोगवश, यस्तो परिणाम वर्तमान इरानी सरकारका लागि पनि अनुकूल हुनेछ। तेहरानको नेतृत्वले सम्भवतः अमेरिकासँगको तनावको समाधान हुने सम्भावना न्यून रहेको अनुमान गरेको छ। यस्तो अवस्थामा, लामो समयसम्म चल्ने वार्ताहरूसँगै हुने न्यून-स्तरको वा चक्रीय द्वन्द्व इरानी सरकारका लागि सफलता सावित हुन सक्छ, जसले उसलाई अमेरिकासँग आर्थिक सुविधाहरू लिन मद्दत पुर्‍याउँछ- चाहे त्यो स्पष्ट रूपमा प्रतिबन्धहरूमा छुट पाएर होस् वा अप्रत्यक्ष रूपमा सामुद्रिक टोलमार्फत।

यस्तो परिणामले इरानलाई रुस र चीनबाट थप समर्थन पनि दिलाउन सक्छ, किनकि ती दुवै देश अमेरिकालाई खाडीमै अल्झिएको र आफ्नो छिमेकबाट टाढा रहेको हेर्न चाहन्छन्।

कूटनीतिक बहिर्गमन

यस पृष्ठभूमिमा, अमेरिकाका लागि सही रणनीति न त अधिकतम युद्ध हो, न त हचुवाको पछि हटाइ नै। वासिङ्टनले एउटा व्यावहारिक सन्तुलन कायम गर्ने लक्ष्य राख्नुपर्छ: इरानलाई ठूला अस्थिरता निम्त्याउने कार्यहरू गर्नबाट रोक्ने, कूटनीतिको एउटा विश्वसनीय बाटो पुनःस्थापना गर्ने र यस द्वन्द्वलाई मस्को र बेइजिङले चाहेजस्तो कहिल्यै अन्त्य नहुने क्षेत्रीय संघर्षमा परिणत हुन नदिने।

यदि अमेरिकाले इरानको अपमान वा इस्लामिक गणतन्त्रको पतनलाई नै आफ्नो सफलता मान्छ भने उसले सम्भवतः आफूले चाहेको भन्दा ठीक विपरीत परिणाम भोग्नुपर्नेछ । अर्थात् रूस र चीनसँग झन् नजिकिएको थप आक्रामक इरान हुनेछ र जसले अमेरिकाको अन्तर्राष्ट्रिय वैधानिकतामा स्थायी क्षति पुऱ्याउनेछ।

यसको अर्थ वासिङ्टनले ‘डिटरेन्स’ (प्रतिरोध) सँगै एउटा यथार्थपरक कूटनीतिक निकासको बाटोलाई पनि सँगै लैजानुपर्छ। अमेरिकाले इरानसँग नयाँ र पारस्परिक रूपमा फाइदाजनक ‘मोडस भिभेन्डी’ (काम चलाउ सहमति) कायम गर्न तयार रहेको कुरा स्पष्ट पार्नुपर्छ।

यसका लागि उसले केही कदमहरू चाल्न सक्छ। एउटा विकल्प पर्सियन गल्फको कुनै इरानी टापुमा अमेरिकाको नेतृत्वमा युरेनियम संवर्धनका लागि एउटा कन्सोर्टियम (साझा संयन्त्र) स्थापना गर्नु हुन सक्छ।

यसले इरानलाई आफ्नो आणविक क्षमता सुरक्षित राख्न एउटा सम्मानजनक बाटो दिनेछ र साथै उसलाई हतियार निर्माण गर्न नसक्ने गरी नियन्त्रणमा पनि राख्नेछ। यस्तो समाधानले खाडीका दुवै पक्षलाई एक सहयोगी प्रयासमा बाँध्ने कार्यसमेत गर्नेछ।

अर्को विकल्प भनेको तेहरानसँग अनाक्रमण सन्धिका सर्तहरू तय गर्नु हो। युद्धका पक्षधरहरूले यस्तो दृष्टिकोणलाई कमजोरीको रूपमा आलोचना गर्नेछन्, किनकि यसले इरानको पूर्ण आत्मसमर्पणको माग गर्दैन। अर्कोतर्फ, नरमपन्थीहरूले यसलाई बल प्रयोग गरेर विजयी हुन ट्रम्प प्रशासन असफल भएको प्रमाणका रूपमा लिनेछन्।

वास्तवमा, शक्तिको सन्तुलन र स्वार्थको सन्तुलन दुवैसँग मेल खाने एक मात्र रणनीति यही हो। इरान यस क्षेत्रमा प्रभुत्व जमाउनका लागि धेरै कमजोर छ, तर अमेरिकाले बेहोर्न सक्ने मूल्यमा बमबारी गरेर घुँडा टेकाउनका लागि ऊ निकै महत्त्वपूर्ण, बलियो सञ्जाल भएको र सहनशील छ।

वासिङ्टनले आफ्नो क्षेत्रीय नीतिको राजनीतिक आधारलाई पनि सुधार्नु आवश्यक छ। यसको अर्थ युरोपेली सहयोगीहरूसँगको घनिष्ठ समन्वय, खाडीका साझेदारहरूसँगको निरन्तर परामर्श, र उत्तेजक अभिव्यक्तिहरूमा कमी ल्याउनु हो, जसले अमेरिकालाई आवश्यक पर्ने गठबन्धनलाई नै टाढा धकेल्ने गर्दछ।

अमेरिकी राज्यकौशलको परीक्षा इरानका लक्ष्यहरू नष्ट गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्नेमा होइन। बरु, यसको परीक्षा त इरानलाई विश्व अर्थतन्त्रमा पुनः एकीकृत गर्ने र उसले आफ्ना छिमेकीहरूका लागि ठूलो खतरा पैदा नगर्ने वातावरण निर्माण गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्नेमा छ। यसो गर्दा क्षेत्रीय राष्ट्रहरूले बेइजिङतिर ढल्किनुपर्ने बाध्यता कम महसुस गर्नेछन् र मस्कोले अर्को भू-राजनीतिक उपहार पाउने छैन।

अमेरिकाले आफ्नो स्रोत र विश्वसनीयता समाप्त पार्ने अर्को लामो युद्धमा फसेर आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई जितको अवसर दिनु हुँदैन। बरु, उसले एक सीमित र अनुशासित रणनीति अपनाउनुपर्छ जसले खाडीमा राजनीतिक तनाव कम गरोस्, सामुद्रिक आवागमनको स्वतन्त्रता पुनः स्थापित गरोस् र तेहरानलाई मस्को र बेइजिङमाथि पूर्ण रूपमा निर्भर हुनुपर्ने अवस्थाबाट बाहिर निस्कने विकल्प दियोस्। यस प्रतिस्पर्धामा, सावधानी अपनाउनु भनेको निष्क्रियता होइन-बरु, यो त उद्देश्यसहित प्रयोग गरिएको शक्ति हो।

(फरेन अफेयर्सबाट)