ट्रम्पले भने- धेरै काम गर्न बाँकी छ, अझै ८-९ वर्ष राष्ट्रपति रहनेछु

२३ वैशाख, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पुनः एकपटक राष्ट्रपति बन्ने इच्छा व्यक्त गरेका छन्। ह्वाइट हाउसमा आयोजित एक कार्यक्रमका क्रममा ट्रम्पले आफूले ८-९ वर्षपछि मात्र पद छाड्ने बताएका हुन् ।

यो सुनेर त्यहाँ उपस्थित मानिसहरू हाँस्न थालेपछि ट्रम्पले आफूले मजाक नगरेको स्पष्ट पार्दै भने, ‘मलाई काम गर्न मनपर्छ।’ अहिले आफ्नो कार्यकालको सुरुवात मात्र भएको र धेरै काम गर्न बाँकी नै रहेको पनि बताए ।

ट्रम्प आगामी महिना ८० वर्षका हुनेछन्। उनले आफ्नो उमेरलाई लिएर पनि ठट्टा गरे। उनले भने, ‘म वृद्ध भएको छैन; म वृद्धभन्दा धेरै जवान छु। मलाई आज पनि त्यस्तै महसुस हुन्छ जस्तो ५० वर्ष अगाडि हुन्थ्यो।’

यसअघि पनि ट्रम्पले धेरै पटक तेस्रो कार्यकालको सङ्केत दिइसकेका छन्।

यसअघि एन्डी ओगल्सले २३ जनवरी २०२५ मा ‘हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्स’ (तल्लो सदन) मा एउटा विधेयक पेस गरेका थिए। यस विधेयकको उद्देश्य अमेरिकी संविधानमा परिमार्जन गरेर डोनाल्ड ट्रम्पका लागि तेस्रो पटक राष्ट्रपति बन्ने बाटो खोल्नु थियो।

यस प्रस्तावमा जो व्यक्ति लगातार दुई पटक राष्ट्रपति भएको छैन, उसले तेस्रो पटक चुनाव लड्न पाउने कुरा उल्लेख गरिएको थियो। ट्रम्पले सन् २०२० को चुनाव हारेका कारण, यो परिमार्जनपछि उनी फेरि राष्ट्रपति बन्न योग्य हुन सक्थे।

यद्यपि यो विधेयक अघि बढ्न सकेन र सदनमा मतदानको प्रक्रियासम्म पनि पुग्न पाएन। किनकि, अमेरिकामा संविधान परिवर्तन गर्न निकै गाह्रो हुन्छ। यसका लागि हाउस र सिनेट दुवैमा दुई-तिहाइ बहुमत चाहिन्छ। अहिले रिपब्लिकन पार्टीसँग त्यति बहुमत छैन।

यसबाहेक, यस्तो परिवर्तन लागू गर्न ५० मध्ये कम्तीमा ३८ राज्यहरूको स्वीकृति पनि आवश्यक हुन्छ। अहिले धेरै राज्यहरूमा विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीको सरकार छ, त्यसैले यस्तो प्रस्ताव पारित हुन धेरै गाह्रो मानिन्छ।

७३ वर्षअघि बनेको नियम बाधक

अमेरिकामा पहिले कुनै व्यक्ति २ पटक मात्र राष्ट्रपति बन्न पाउने भन्ने कुनै प्रावधान थिएन। सन् १९५१ मा संविधानमा २२ औँ संशोधन गरियो। यसअन्तर्गत अमेरिकामा कुनै पनि व्यक्ति २ पटक मात्र राष्ट्रपति बन्न सक्ने नियम बनाइयो।

अमेरिकाका पहिलो राष्ट्रपति जर्ज वासिङ्टनले दुई कार्यकालपछि अवकाश लिएका थिए। त्यसपछि राष्ट्रपतिले दुई कार्यकालभन्दा बढी सेवा नगर्ने एउटा अनौपचारिक नियम जस्तै बन्यो। त्यसपछि अमेरिकामा यो एउटा परम्परा नै बन्यो।

३१ अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूमध्ये कसैले पनि यो परम्परा तोडेनन्, तर फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टको पालामा यो नियम टुट्यो। उनी सन् १९३३ देखि १९४५ सम्म चार पटक राष्ट्रपति निर्वाचित भएर आएका थिए।

के ट्रम्पले संविधान बदल्न सक्छन् ?

ट्रम्प तेस्रो पटक अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावमा उत्रने हो भने उनले अमेरिकी संविधानमा परिमार्जन गर्नुपर्नेछ, जुन त्यति सजिलो छैन। ट्रम्पले यसका लागि अमेरिकी सिनेट र हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्स दुवैबाट दुई-तिहाइ बहुमतले विधेयक पारित गराउनुपर्नेछ। ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीसँग दुवै सदनमा त्यति सदस्य छैनन्।

सिनेटमा ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीसँग १०० मध्ये ५२ सिनेटर छन्। त्यस्तै, हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्समा ४३५ मध्ये २२० सदस्य छन्। यो संविधान संशोधनका लागि आवश्यक दुई-तिहाइ अर्थात् ६७ प्रतिशत बहुमतभन्दा निकै कम हो।

यदि ट्रम्पले यो बहुमत हासिल गरिहाले भने पनि उनका लागि संविधान संशोधन गर्न त्यति सजिलो हुनेछैन। अमेरिकी कंग्रेसका दुवै सदनबाट विधेयक पारित भएपछि यस संशोधनका लागि राज्यहरूबाट स्वीकृति लिनुपर्ने हुन्छ।

यसका लागि तीन-चौथाइ राज्यहरूको बहुमत प्राप्त भएपछि मात्र संविधान संशोधन हुन सक्छ। अर्थात् ५० अमेरिकी राज्यहरूमध्ये ३८ वटा राज्य संविधान परिवर्तनका लागि तयार भए भने मात्र नियम फेरिन सक्छ।

ट्रम्पले अपनाउन सक्छन् पुटिनको रणनीति

ट्रम्प आफैँले पनि दुई कार्यकालपछि पनि सत्तामा रहिरहन चाहेको कुरा धेरै पटक भनिसकेका छन्। यद्यपि, विशेषज्ञहरूको भनाइ छ कि यदि ट्रम्पले तेस्रो कार्यकाल पाएनन् भने सत्तामा टिकिरहनका लागि उनले अन्य उपायहरू अपनाउन सक्छन्।

ह्यामिल्टन कलेजका प्रोफेसर फिलिप क्लिन्कनरका अनुसार, ट्रम्प सन् २०२८ मा उपराष्ट्रपति बन्न सक्छन् र जेडी भान्स वा अरू कसैलाई नाममात्रको राष्ट्रपति बनाउन सक्छन्। पुटिनले रुसमा यस्तै केही गरेका थिए। यसबाहेक उनले आफ्नो परिवारको कुनै सदस्यलाई राष्ट्रपति बनाउन सक्छन्, ताकि पर्दापछाडिबाट सरकारमाथि उनको नियन्त्रण बनिरहोस्।

पुटिन सन् २००० देखि २००८ सम्म लगातार २ पटक रुसको राष्ट्रपति भइसकेका थिए। रुसको संविधानअनुसार उनी लगातार तेस्रो पटक राष्ट्रपति बन्न पाउँदैनथे।

यस्तो अवस्थामा उनले आफ्ना विश्वासपात्र दिमित्री मेदभेदेभलाई राष्ट्रपति बनाएका थिए। यस अवधिमा पुटिन उपराष्ट्रपतिको पदमा रहेका थिए।

(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)