विश्वभरिका टेक कम्पनीको सेयरमा किन गयो पहिरो ?

२० कात्तिक, काठमाडौं । अमेरिकी मध्यावधि चुनावपछि एआई प्रविधिको विस्तार र विकासलाई लिएर लगानीकर्ताको चिन्ता बढ्दा विश्वभरका प्रमुख प्रविधि कम्पनीहरूको शेयर मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ ।

अमेरिका र एसियाका प्रमुख टेक कम्पनीहरूको बजार पुँजीकरणबाट सयौँ अर्ब डलर गुमेको छ ।

एआई प्रविधिको तीव्र विकासलाई नियन्त्रण वा सुस्त बनाउने पक्षमा रहेका डेमोक्रेटिक उम्मेदवारहरूले चुनावमा सफलता हासिल गरेपछि लगानीकर्ताहरू थप सशंकित बनेको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ ।

विशेषगरी एआई सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने डेटा सेन्टरको निर्माण र विस्तारमा प्रतिबन्ध लाग्न सक्ने आशंकाले प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरूको शेयरमा दबाब परेको छ ।

टेक कम्पनीहरूको बाहुल्य रहेको अमेरिकी नास्डाक कम्पोजिट इन्डेक्स ५.५ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ । डाउ जोन्सको तथ्यांकअनुसार अमेरिकी शेयर बजारमा आएको यो गिरावटले कम्पनीहरूको कुल बजार मूल्यमा करिब २.५ ट्रिलियन डलरको क्षति पुर्‍याएको छ ।

अमेरिकाका अन्य प्रमुख शेयर बजार सूचकांकहरूमा पनि उल्लेख्य गिरावट आएको छ । सन् २०२५ यताकै सबैभन्दा खराब कारोबारी दिनका रूपमा यो दिन दर्ज भएको छ ।

एआई क्षेत्रमा भइरहेको अर्बौँ डलरको लगानीबाट अपेक्षित प्रतिफल प्राप्त गर्न लामो समय लाग्न सक्ने चिन्ता लगानीकर्ताहरूमा यसअघि नै थियो । त्यसमाथि एआई पूर्वाधार विस्तारमा राजनीतिक तथा नीतिगत अवरोध आउन सक्ने सम्भावनाले शेयर बिक्रीको चाप थप बढाएको हो ।

एसियाली बजारमा पनि व्यापक असर

अमेरिकी बजारमा आएको गिरावटको प्रभाव एसियाली शेयर बजारमा पनि देखिएको छ । शुक्रबार बिहानको कारोबारमा जापानको निक्केई २२५ सूचकांक सुरुवाती चरणमै ५ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ ।

जापानी प्रविधि कम्पनी पानासोनिकको शेयर मूल्य १० प्रतिशतभन्दा बढीले खस्किएको छ भने हिटाचीको शेयर करिब ८ प्रतिशतले घटेको छ ।

दक्षिण कोरियाको शेयर बजारमा पनि ठूलो गिरावट आएको छ । प्रमुख शेयर सूचकांक कोस्पी ८.५ प्रतिशतभन्दा बढीले ओरालो लागेको छ । चिप निर्माता कम्पनी एसके हाइनिक्सको शेयर मूल्य ११.५ प्रतिशतभन्दा बढीले घट्दा सामसुङको शेयर पनि करिब १० प्रतिशतले खस्किएको छ ।

डेटा सेन्टर विस्तार रोक्ने चुनावी मुद्दा

अमेरिकाका विभिन्न चुनावी क्षेत्रमा डेमोक्रेटिक उम्मेदवारहरूले डेटा सेन्टर तथा एआई पूर्वाधारको अनियन्त्रित विस्तारलाई रोक्ने मुद्दालाई चुनावी एजेन्डा बनाएका थिए ।

देशभरका विभिन्न मतपत्रमा डेटा सेन्टर निर्माण तथा विस्तारलाई नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यसहित दर्जनौँ प्रस्ताव समावेश गरिएका थिए । ती प्रस्तावमार्फत एआई सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने ठूला डेटा सेन्टर निर्माणमा प्रतिबन्ध वा कडा नियमनको व्यवस्था गर्ने प्रयास गरिएको थियो ।

डेटा सेन्टर निर्माणमा अवरोध आएमा एआई प्रविधिको विकास, विस्तार र त्यसमा लगानी गर्ने कम्पनीहरूको व्यावसायिक सम्भावनामा असर पर्न सक्ने चिन्ता लगानीकर्ताहरूमा देखिएको छ ।

ट्रम्पले भने– ‘डेमोक्रेट्सका कारण शेयर बजार खस्कियो’

शेयर बजारमा आएको ऐतिहासिक गिरावटपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मतदाता र डेमोक्रेटिक पार्टीप्रति आक्रोश व्यक्त गरेका छन् ।

उनले सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत शेयर बजारमा आएको गिरावटका लागि डेमोक्रेटिक उम्मेदवारहरूको चुनावी जितलाई जिम्मेवार ठहर्‍याएका छन् ।

ट्रम्पले डेमोक्रेट्सलाई व्यंग्यात्मक रूपमा ‘डुमोक्रेट्स’ भन्दै लेखेका छन्, ‘मंगलबार डुमोक्रेट्सले ठूलो जित हासिल गरेकाले आज शेयर बजार क्र्यास भयो । यस्तो देख्दा निकै दुःख लाग्छ । यसका लागि तपाईंहरूले आफूलाई मात्र दोष दिन सक्नुहुन्छ !’

ट्रम्पको यो प्रतिक्रियाले शेयर बजारको गिरावटलाई लिएर अमेरिकी राजनीतिक वृत्तमा समेत आरोप–प्रत्यारोप सुरु भएको संकेत गरेको छ ।