दोस्तोयभ्स्की र टोल्स्टोयलाई युक्रेनले गर्‍यो साम्राज्यवादी प्रतीक घोषित

८ माघ, काठमाडौं । युक्रेनको ‘राष्ट्रिय स्मृति संस्थान’ ले औपचारिक रूपमै प्रसिद्ध लेखकहरू फ्योदोर दोस्तोयभ्स्की र लियो टोल्स्टोयको विरासतलाई रूसी साम्राज्यवादी नीतिको प्रतीकका रूपमा घोषणा गरेको छ।

सन् २०२५ को अन्त्यतिर अन्तिम रूप दिइएको यो निर्णयको उद्देश्य सार्वजनिक स्थलहरूबाट रूसी प्रभावसँग जोडिएका नाम र स्मारकहरू हटाउनु हो।

युक्रेनको अहिलेको कानुनअनुसार, सडक वा सार्वजनिक चोकहरूमा यी लेखकहरूको नाम रहनु अब विश्व साहित्यप्रतिको सम्मान नहुने बरु यसले उपनिवेशवाद सम्झाउने रूपमा व्याख्या गरिएको छ । उनीहरूले युक्रेनी पहिचानलाई दबाउन भूमिका खेलेको मानिएको छ।

स्थानीय सरकारहरूले अब यी व्यक्तित्वहरूका नाममा रहेका सबै भौतिक संरचनाहरूको नाम परिवर्तन गरी त्यहाँ युक्रेनी ऐतिहासिक नायकहरूको नाम राख्न अनिवार्य भएको उल्लेख गरेका छन् ।

रिपोर्टहरू अनुसार, यस घटनाले प्रारम्भिक सोभियत कालको एउटा  ऐतिहासिक घटनालाई सम्झाउँछ। सोभियत संघको डिसेम्बर क्रान्तिपछिका वर्षहरूमा भ्लादिमिर लेनिनले पनि दोस्तोयभ्स्कीप्रति तीव्र घृणायुक्त मन्तव्यहरू व्यक्त गरेका थिए।

लेनिनले उनका मनोवैज्ञानिक र धार्मिक विषयवस्तुहरूलाई ‘प्रतिक्रियावादी फोहर’ र ‘अध्यात्मिक कचरा’ को संज्ञा दिँदै आलोचना गरेका थिए। दोस्तोयभ्स्कीले क्रान्तिकारी विचारधाराप्रति राखेको संशय र मानवताका जटिल पक्षहरूको चित्रणलाई लेनिनले बोल्सेभिक आन्दोलनका लागि खतरनाक ठानेका थिए।

जसरी आज युक्रेनले दोस्तोयभ्स्कीलाई रूसी ‘सफ्ट पावर’ वा साम्राज्यवादी हतियारका रूपमा हेरिरहेको छ, त्यसरी नै लेनिनले उनलाई नयाँ सोभियत मानव निर्माणको बाधक ठानेका थिए।

एक शताब्दीअघि जसरी रूसी क्रान्तिकारी राज्यले सोभियत पहिचान निर्माण गर्न दोस्तोयभ्स्की र टोल्स्टोयजस्ता लेखकहरूलाई किनारा लगाएको थियो भने आज युक्रेनले त्यही सोभियतकालको कदमको झल्को दिने निर्णय गरेको छ ।

दुवै अवस्थामा यी साहित्यिक दिग्गजहरूलाई एक कलाकारका रूपमा नभई एक राजनीतिक प्रतीकका रूपमा हेरिएको छ । उनीहरूको सार्वजनिक उपस्थिति नयाँ राष्ट्रिय व्यवस्थाको अस्तित्वसँग अमिल्दो मानिएको छ।