घर सफा देखिए पनि यी ठाउँमा लुकेको हुन सक्छ संक्रमणको खतरा

नेपालमा मनसुन सक्रिय भएसँगै देशका अधिकांश क्षेत्रमा वर्षा भइरहेको छ । वर्षासँगै घरभित्र ओसिलो, ब्याक्टेरिया, लामखुट्टे र विभिन्न संक्रमणको जोखिम पनि बढ्छ ।

विशेषगरी लगातार पानी पर्ने, घाम कम लाग्ने र घरभित्र पर्याप्त हावा नचल्ने अवस्थामा रोग फैलाउने जीवाणु छिट्टै वृद्धि हुन सक्छन् । वर्षायाममा डेंगु, मलेरिया, फंगल संक्रमण, एलर्जी, श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या र पेटका संक्रमणका बिरामी पनि बढ्ने गर्छन् ।

त्यसैले, व्यक्तिगत सरसफाइसँगै घरका केही विशेष ठाउँ नियमित रूपमा सफा राख्नु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ । घर सफा राख्दा रोगको जोखिम मात्र घट्दैन, घरको वातावरण पनि स्वस्थ र ताजा रहन्छ ।

बाथरुम : सबैभन्दा बढी चिस्यान हुने ठाउँ

बाथरुम वर्षायाममा सबैभन्दा बढी चिस्यान हुने स्थान हो । लगातार ओसिलो रहने भएकाले यहाँ ब्याक्टेरिया र ढुसी छिट्टै फैलिन सक्छ । यसले छालामा संक्रमण, एलर्जी तथा दुर्गन्धको समस्या निम्त्याउन सक्छ ।

त्यसैले, बाथरुमको भुइँ, टायल, कमोड, बेसिन र ड्रेनेज नियमित रूपमा सफा गर्नुपर्छ । सकेसम्म बाथरुम प्रयोग गरेपछि झ्याल खोल्ने वा एग्जस्ट फ्यान चलाउने बानी बसाल्नुपर्छ, जसले चिस्यान कम गर्न मद्दत गर्छ । साथै, चिप्लिने सम्भावना पनि कम हुन्छ ।

भान्साको सिंक र ड्रेन : ब्याक्टेरियाको मुख्य थलो

भान्साको सिंकमा खाना पकाउँदा वा भाँडा माझ्दा बाँकी रहेका खानेकुराका टुक्रा र पानी जम्मा हुने भएकाले ब्याक्टेरिया छिट्टै बढ्न सक्छन् । यदि सिंक र ड्रेन नियमित सफा गरिएन भने दुर्गन्ध फैलिनुका साथै खाना दूषित हुने सम्भावना पनि बढ्छ । यसले झाडापखाला, फुड पोइजनिङ र अन्य पेटसम्बन्धी संक्रमण गराउन सक्छ ।

हरेक दिन सिंक सफा गर्ने, ड्रेनमा फोहोर थुप्रिन नदिने र समय–समयमा तातो पानी वा सफाइ गर्ने घोल प्रयोग गरेर ड्रेन सफा गर्ने बानी बसाल्नु उपयुक्त हुन्छ ।

पानी जम्ने स्थान : लामखुट्टेको प्रजनन केन्द्र

वर्षायाममा घरभित्र वा घरबाहिर सानो मात्रामा पानी जम्दा पनि लामखुट्टेले अण्डा पार्न सक्छ । विशेषगरी डेंगु फैलाउने एडिस जातका लामखुट्टे सफा पानीमै प्रजनन गर्ने भएकाले यो विषयमा धेरै सतर्क हुनुपर्छ ।

फूलका गमलाको ट्रे, छतमा रहेका बाल्टिन, टायर, बोतल, ड्रम, कुलर, पानी संकलन हुने भाँडा वा घर वरिपरिका खाल्डाखुल्डीमा पानी जम्न नदिनुहोस्।

सातामा कम्तीमा एकपटक यस्ता सबै स्थान निरीक्षण गरी पानी फाल्ने र सफा गर्ने बानीले डेंगु तथा अन्य लामखुट्टेबाट सर्ने रोगको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सक्छ ।

झ्याल, ढोका र भित्ताका कुनामा ढुसी बढ्ने सम्भावना

वर्षायाममा भित्ता, झ्याल र कुनाकाप्चामा चिस्यान जम्न थालेपछि ढुसी देखिन सक्छ । ढुसीले घरको सौन्दर्य बिगार्नुका साथै एलर्जी, दम, खोकी र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या बढाउन सक्छ ।

यदि भित्तामा कालो वा हरियो दाग देखिएमा तुरुन्त सफा गर्नुपर्छ । कोठामा पर्याप्त हावा चल्ने व्यवस्था मिलाउने र झ्याल बेला–बेलामा खोल्ने गर्नु फाइदाजनक हुन्छ ।

स्टोर रुम र दराजको कपडा र सामान बिग्रन सक्छ

स्टोर रुम तथा लामो समयसम्म नखोलिने अलमारीमा चिस्यान धेरै जम्मा हुन्छ। यसले कपडा, पुस्तक, कागज तथा काठका सामानमा ढुसी लाग्न सक्छ ।

दराज समय–समयमा खोल्ने, कपडा पूर्णरूपमा सुकाएर मात्र राख्ने र आवश्यक परे सिलिका जेल वा ओसिलो सोस्ने सामग्री प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसले कपडाबाट आउने दुर्गन्ध र ढुसीको समस्या कम गर्छ ।

कार्पेट, पर्दा र सोफा पनि नियमित सफा गर्ने

वर्षायाममा कार्पेट, पर्दा र सोफाले वातावरणको चिस्यान सजिलै सोस्छन् । यदि लामो समयसम्म सफा नगरिएमा धुलो, ढुसी र एलर्जी गराउने कणहरू जम्मा हुन सक्छन् । त्यसैले, पर्दा समय–समयमा धुने, कार्पेट राम्ररी सुकाउने र सोफा नियमित रूपमा भ्याकुम वा सफा गर्ने बानीले घरको हावा स्वच्छ राख्न मद्दत गर्छ ।

घरको हावापानी सन्तुलित राख्नु पनि उत्तिकै आवश्यक

घर सफा राख्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन । घरभित्र पर्याप्त हावा आवतजावत हुने व्यवस्था पनि हुनुपर्छ । बिहान वा वर्षा नरहेको समयमा झ्यालढोका केही समय खोल्दा चिस्यान कम हुन्छ र ढुसी बढ्ने सम्भावना घट्छ।

यदि घरमा अत्यधिक चिस्यान हुने समस्या छ भने एग्जस्ट फ्यान वा डिह्युमिडिफायर प्रयोग गर्न सकिन्छ । साथै, भिजेका कपडा घरभित्र लामो समयसम्म सुकाउन नराख्नु राम्रो हुन्छ ।

वर्षायाममा अपनाउनुपर्ने थप सावधानी

– घरभित्र र घरबाहिर पानी जम्न नदिने

– खानेपानी सधैं सुरक्षित र सफा प्रयोग गर्ने ।

– फोहोर नियमित रूपमा व्यवस्थापन गर्ने ।

– बालबालिका र वृद्धवृद्धाको सरसफाइमा विशेष ध्यान दिने ।

– भिजेका जुत्ता, कपडा वा म्याट लामो समय घरभित्र नराख्ने ।

– लामखुट्टेबाट बच्न झुल, जाली वा आवश्यक परे रिपेलेन्ट प्रयोग गर्ने ।