नोबेल विजेता एन कार्सनलाई हिजो पत्याएन प्रिन्स्टनले, आज बधाई दिँदा बन्यो ट्रोलको सिकार

क्यानेडियन कवयित्री तथा निबन्धकार एन कार्सनलाई साहित्यतर्फको प्रतिष्ठित नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएलगत्तै उनलाई बधाई दिने अमेरिकी शिक्षण संस्था प्रिन्स्टन युनिभर्सिटी सामाजिक सञ्जालमा आलोचनाको शिकार बनेको छ।

सन् १९८० को दशकमा कार्सनलाई स्थायी प्राध्यापक पद टेन्युर दिन अस्वीकार गरेको प्रिन्स्टनले अहिले उनको सफलतामा श्रेय लिन खोजेको भन्दै सर्वसाधारण र पूर्वविद्यार्थीहरूले असन्तुष्टि जनाएका छन्।

कार्सनलाई नोबेल पुरस्कारको घोषणा भएपछि प्रिन्स्टन युनिभर्सिटी र यसको क्लासिक्स विभागले उनी पूर्वप्राध्यापक रहेको उल्लेख गर्दै बधाई सन्देश पोस्ट गरेका थिए।

गत वर्ष मात्रै युनिभर्सिटीले उनलाई विशेष व्याख्यानका लागि आमन्त्रित गरेको थियो, जहाँ ४०० भन्दा बढी श्रोता उपस्थित थिए।

तथापि, युनिभर्सिटीको बधाई पोस्ट सार्वजनिक भएलगत्तै सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूले प्रिन्स्टनको विगतको निर्णयमाथि प्रश्न उठाएका छन्।

सन् २००० मा प्रिन्स्टनबाट स्नातक गरेका लेखक एज्रा ई. फिट्जले फेसबुकमा व्यङ्ग्य गर्दै लेखेका छन्,’ उनलाई टेन्युर (स्थायी पद) दिएकोमा राम्रो काम गर्नुभयो ! म चाहन्थेँ कि उनले पाउनुपर्ने टेन्युर पाएकी भए मैले ९० को दशकमा उनको कक्षा लिन पाउँथेँ। उनले टेलिफोन डाइरेक्टरीको अनुवाद पढाएको भए पनि म त्यो कक्षा लिने थिएँ।’

विद्वान रोय स्क्र्यान्टनले सन् २०१४ को कन्टेम्पोररी लिटरेचर जर्नलमा लेखे अनुसार, प्रिन्स्टनले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर कार्सनलाई टेन्युर दिन अस्वीकार गरेको थियो। त्यसअघि क्यालगरी युनिभर्सिटीमा पढाएकी कार्सनले प्रिन्स्टन छाडेपछि इमरी युनिभर्सिटी र पछि म्याकगिल युनिभर्सिटीमा अध्यापन गरेकी थिइन्।

यसैबिच, नोबेल साहित्य पुरस्कारका लागि धेरै पटक मनोनीत भइसकेकी प्रिन्स्टनकी सेवानिवृत्त प्राध्यापक तथा उपन्यासकार जोयस क्यारोल ओट्सले कार्सनको लेखनलाई ‘जोखिमपूर्ण र मौलिक’ भन्दै प्रशंसा गरेकी छन्।

सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा ओट्सले लेखेकी छन्,’हामी दशकौँअघि प्रिन्स्टनमा एकपटक भेटिएका थियौँ, जहाँ एन क्लासिक्स विभागमा प्रशिक्षक थिइन् र म क्रिएटिभ राइटिङमा एक वर्षका लागि पाहुना प्राध्यापक थिएँ। एनले कैयौँ युनिभर्सिटीहरूमा निरन्तर यात्रा गरिरहने छिन् र म प्रिन्स्टनमै रहनेछु भन्ने कुरा त्यतिबेला पूर्वानुमान गर्न सकिँदैनथ्यो। कतिपय लेखकहरूका लागि एकेडेमिक टेन्युरका सर्तहरू उनीहरूको स्वतन्त्रतामा अवरोध बन्न सक्छन्।’

प्रिन्स्टन युनिभर्सिटीका अधिकारीहरूले भने अनलाइन आलोचना वा कार्सनको पूर्वअध्यापन प्रक्रियाबारे कुनै टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेका छन्। युनिभर्सिटीले नीतिगत रूपमै आफ्नो टेन्युर प्रक्रियाबारे सार्वजनिक छलफल नगर्ने जनाएको छ। कार्सनका एजेन्ट निकोल अरागीले पनि यसबारे हालसम्म कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएकी छैनन्।