यातायात क्षेत्रको सुधारका लागि २२ टिप्स

ट्राफिक समस्या समाधानका लागि सडक बनाउनु भनेको आगो निभाउन मट्टीतेल प्रयोग गर्नुजस्तै हो भन्ने बोगर्टा (कोलम्बिया) का पूर्वमेयर एनरीके पेनालोजाकोभनाइलाई नेपाली सडक व्यवस्थापनमा दाँज्न सकिन्छ ।

अहिले काठमाडौं उपत्यकामा ट्राफिक जामको समस्याको समाधान गर्न सडक फराकिलो बनाइँदैछ । नयाँ र राम्रो सडकले ट्राफिक जाम हुँदैन भन्ने कुरा सबैलाई थाहै छ । तर, यसले निजी सवारी साधन किन्न मानिसहरुलाई पक्कै प्रोत्साहन गर्छ । जसको परिणामस्वरुप सवारी साधनको संख्यामा दिनानुदिन वृद्धि हुन्छ र एकदिन सडक क्षमताभन्दा गाडीको चाप बढी हुने अवस्था सिर्जना हुन्छ ।

सडकहरु चौडा र नयाँ बनाइएकाले ट्राफिक प्रहरी, यातायात विभाग तथा मन्त्रालयमा खुशीयाली छाएको छ । किनकि ट्राफिक जाम कम भएको छ । अवश्य पनि पहिलेको तुलनामा ट्राफिक जामको समस्या अहिलेको चौडा सडकले राहत दिएको छ । प्रश्नहरु आउँछन् के यो अब सधैंभरि यस्तै रुपमा चल्छ त ? के अब कठमाडौंमा ट्राफिक जाम हुँदैन त ? यी प्रश्नको उत्तर अहिले नै खोज्नुपर्दछ ।

अहिले नेपालमा २८ लाख सवारी साधन छन् भने काठमाडौंमा १० लाखको हाराहारीमा सवारी साधन गुडिरहेका छन् । यो संख्या दिनानुदिन बढ्दो छ । सवारी साधनको संख्या नबढ्ने हो भने अहिलेको विद्यमान सडकले दीर्घकालीन रुपमा ट्राफिक व्यवस्थापन गर्छ । तर, यो सम्भव छैन । गाडीको आयातमा रोक लगाउने अवस्था पनि छैन । दिनप्रतिदिन सवारी साधनको संख्यामा वृद्धि हुने भएकाले ट्राफिक समस्या फेरि आउनेछ ।

काठमाण्डौंका सडकहरु चौडा गर्ने विकासक्रमलाई निकै ठूलो उपलब्धि मान्नुपर्छ । तत्कालीन प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईको अग्रसरतामा यो सम्भव भयो । अब अर्को प्रधानमन्त्री या निकाय चाहियो, जसले अब सार्वजनिक यातायातको विकास र यसको क्षमता वृद्धि गर्ने ठोस कार्यक्रम ल्याउन सकोस् ।

आज संसारभरि नै ट्राफिक जाम नियन्त्रण गर्न चौडा सडकको र बढ्दो निजी गाडीको नियन्त्रण प्राथमिकतामा परेको देखिन्छ । आज संसारमा नै ट्राफिक व्यवस्थापनका लागि सडकको निर्माणका साथसाथै सार्वजनिक सवारी साधनको राम्रो विकास र यसको क्षमता वृद्धि नै उपयुक्त माध्यम मानिएको छ । विकसित राष्ट्रमा सवारी साधनको राम्रो व्यवस्था हुँदा त्यहाँको ट्राफिक समस्या हल भएको देखिन्छ । तर, के नेपालमा अब केपी ओली नेतृत्वको सरकारले समग्र यातायात

क्षेत्रमा केही सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्ला ?

हरेक निर्वाचित प्रतिनिधिको पहिलो प्राथमिकता यातायातको विकास नै हुन्छ । तर, यो क्षेत्रको विकास जति हुनुपर्ने हो, त्यो भएको छैन । सवारीे संख्याको वृद्धि वाषिर्क २०५ प्रतिशत भन्दा धेरै छ । त्यो अनुपातमा न सडक सञ्जालको विकास हुन्छ, न व्यवस्थापनमा सुधार हुन्छ ।

कुनै राष्ट्रको विकास सडक र यातायातको विकासले मापन गरेको हुन्छ । विकास भन्नेवित्तिकै सडक र यातायातको चित्र जनमानसमा आउँछ । सडक र यातायात अर्थतन्त्रलाई मजबुत पार्ने महत्वपूर्ण कडी हो । यातायातले सामाजिकलगायत राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय व्यापार व्यसायलाई प्रोत्साहन प्रदान गर्छ । यातायातको अर्थतन्त्रमा निकै ठूलो प्रभाव रहन्छ नेपालमा करिब ८५ हजार किमी सडक सञ्जाल रहेको छ, जसमध्ये १६-१७ प्रतिशत मात्र कालोपत्रे छ । सार्बजनिक सबारी साधनको हकमा मात्र बससेवा छ । गत बर्ष मात्रै लगभग २४०० व्यक्तिले नेपालमा र सयौं नेपालीहरुले विदेशका सडकहरुमा ज्यान गुमाएका छन् । दुर्घटनाको दर वर्षेनीे बढ्ने क्रममा छ । सडकमा नेपालीहरुले सास्ती खेपिरहेका छन् ।
यातायात व्यवस्थापनका थुप्रै चुनौती छन् । यहाँ यातायात व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्ने विषयमा विभिन्न २२ वटा

सुझावहरु टिप्सका रुपमा प्रस्तुत गरिएको छः

१. मास ट्रान्सपोर्ट प्रणाली विकास गर्ने र ३० लाखभन्दा बढी जनसंख्या भएको सहरमा रेल चलाउने ।

२. योग्य र अनुभवी यातायात प्रशासनको प्रवन्ध गर्ने ।

३. बसपार्कं र बसको समयतालिका निर्धारण गर्ने ।

४. विद्युतीय / वैकल्पिक उर्जाको अवधारणा अनुरुप यातायात सञ्चालनमा जोड दिने ।

५. साइकल सञ्जाल विकास गर्ने, पैदल मार्ग बनाउन जोड दिने ।

६. आवश्यकता अनुसार आकाशेे पुल, जेब्राक्रसिङ, ट्राफिक बत्ति, आदिको व्यवस्थापन गर्ने ।

७. यातायातमा सिन्डिकेटको अन्त्य गर्ने ।

८. कम्पनी ऐनअनुरुप सार्बजनिक यातायात सञ्चालन गर्ने ।

९. यातायात क्षेत्रमा श्रम कानुनको कार्यान्वयन एवं सुधार गर्ने ।

१०. यातायात क्षत्रेका श्रमिकहरुको रोजगारी, वृतिविकास र सामाजिक सुरक्षाकोग्यारेण्टी गर्ने ।

११. रिक्सा, ठेलागाडा र ट्रयाक्टरलाई राजमार्गमा प्रवेश निषेध गर्ने ।