ट्रम्पको दाबी– ‘इरानले परमाणु हतियार नबनाउने ग्यारेन्टी दिएको छ’

१८ जेठ, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले परमाणु हतियार विकास नगर्ने ग्यारेन्टी दिएको दाबी गरेका छन् । उनले इरानसँगको सम्भावित सम्झौतामा परमाणु हतियार निर्माण रोक्नु आफ्नो प्रमुख प्राथमिकता रहेको बताएका छन् ।

फक्स न्यूजमा प्रसारित एक अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले भने, ‘मलाई जुन ग्यारेन्टी जे भए पनि चाहिन्छ, त्यो भनेको परमाणु हतियार नहुने प्रतिबद्धता हो । उनीहरू यसमा सहमत भएका छन् ।’

यसैबीच, अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार ट्रम्प प्रशासनले इरानलाई थप कडा सर्तसहित नयाँ शान्ति प्रस्ताव पठाएको छ । प्रस्तावमा के–कस्ता विषय समावेश छन् भन्ने सार्वजनिक गरिएको छैन ।

ट्रम्पले सम्भावित सम्झौताका लागि इरानलाई परमाणु हतियार विकासबाट रोक्नुका साथै विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि महत्वपूर्ण मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुज पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा ल्याउनुपर्ने बताएका छन् ।

तर इरानले ट्रम्पको दाबीप्रति शंका व्यक्त गरेको छ । इरानी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार तेहरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रमबारे ठोस वार्ता अघि बढाउनुअघि विदेशमा रोक्का गरिएको १२ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको सम्पत्ति फुकुवा गर्नुपर्ने माग राखेको छ ।

इरानले ट्रम्पले यसअघि गरेको ‘संवर्धित युरेनियम नष्ट गरिएको’ भन्ने दाबीलाई पनि आधारहीन भनेको छ । साथै, कुनै पनि युद्धविराम वा शान्ति सम्झौतामा लेबनानलाई समेत समावेश गर्नुपर्ने उसको अडान रहेको बताइएको छ । इजरायलले लेबनानमा इरान समर्थित समूह हिजबुल्लाविरुद्ध लक्षित हवाई आक्रमण गरिरहेको दाबी गर्दै आएको छ ।

अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथले पनि ट्रम्पको भनाइसँग मिल्दोजुल्दो अभिव्यक्ति दिएका छन् । सिंगापुरमा आयोजित सांग्रिला डायलगमा उनले आवश्यक परे अमेरिका पुन: सैन्य कारबाही गर्न पूर्णरूपमा सक्षम रहेको बताएका थिए ।

गत अप्रिलमा पाकिस्तानको मध्यस्थतामा तेहरान र वाशिङ्टनबीच अस्थायी युद्धविराम भएको थियो । त्यसयता दैनिकजसो भइरहेका आक्रमण रोकिए पनि छिटपुट सशस्त्र घटनाहरू जारी रहेको बताइएको छ ।

विश्व तेल आपूर्तिको प्रमुख मार्ग मानिने होर्मुज जलडमरूमध्यमा युद्धपछि आएको अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य वृद्धि भएको छ । यसले अमेरिकासहित विश्व अर्थतन्त्रमा दबाब बढाएको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार यही कारण ट्रम्प प्रशासनमाथि इरानसँग कुनै न कुनै समझदारीमा पुग्नुपर्ने दबाब बढिरहेको छ ।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत सम्भावित सम्झौताअन्तर्गत होर्मुज मार्ग खुला भएपछि इरानले त्यहाँबाट गुड्ने जहाजबाट कुनै शुल्क नलिने बताएका थिए । तर इरानी समाचार एजेन्सी फार्सले सम्झौताको मस्यौदामा यस्तो कुनै प्रावधान नरहेको जनाएको छ ।