अब जेनेरेटिभ एआईबाट भाइरस निर्माण गर्न सकिने

२२ साउन, काठमाडौं । स्ट्यानफोर्डको नेतृत्वमा रहेको एक अनुसन्धान टोलीले सिन्थेटिक भाइरस निर्माण गर्न जेनेरेटिभ एआईको प्रयोग गरेको छ। प्रकृतिमा कहिल्यै नदेखिएको जीव सिर्जना गर्न आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको प्रयोग भएको यो पहिलो पटक हो।

यो एआई विशेषज्ञहरूले पहिले नै चेतावनी दिएको डरलाग्दो दृश्यतर्फको पहिलो कदम हुन सक्छ। यी त्यस्ता घातक प्याथोजेनहरू हुन् जसलाई रोक्न सकिँदैन। हाम्रा वर्तमान निगरानी प्रणालीहरूले यिनीहरूको विकास रोक्न सक्नुभन्दा धेरै तीव्र गतिमा यिनीहरू निर्माण गरिएका छन्।

यो अनुसन्धानले चिकित्सा क्षेत्रमा ठूलो सफलता पनि ल्याउन सक्छ। यो अध्ययन सञ्चालन गर्ने अनुसन्धान टोलीको आशा पनि यही हो।

“पूर्ण रूपमा काम गर्ने जिनोमहरू सिर्जना गर्ने जिनोम ल्याङ्गुएज मोडेलहरूको क्षमता अझै परीक्षण गरिएको छैन,” उनीहरूले लेखेका छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूले ‘साइन्स’ पत्रिकामा एउटा लेख लेखेका छन्। उनीहरूले ‘ई. कोलाई’ नामक माइक्रोबलाई सङ्क्रमित गर्न र मार्न सक्ने भाइरसहरू डिजाइन गर्न एआई मोडेलको प्रयोग गरेका छन्।

यसले घातक ब्याक्टेरियल सङ्क्रमणहरू नियन्त्रण गर्न ठूलो मद्दत पुर्‍याउन सक्छ। तर यो प्रविधिलाई जीवनका अझ जटिल रूपहरू विकास गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसले जैविक हतियारहरू डिजाइन गर्न पनि मद्दत पुर्‍याउन सक्छ।

यो समाचारले उच्च जोखिमयुक्त अनुसन्धानलाई नियन्त्रण गर्ने सरकारी प्रयासहरूमा नयाँ मोड ल्याएको छ।

ट्रम्प प्रशासन प्राकृतिक प्याथोजेनहरूमा हुने “गेइन अफ फक्सन” अनुसन्धानमा केन्द्रित छ। सेनेटर र्यान्ड पोल पनि यसैमा केन्द्रित छन्। उनको समितिले बिहीबार एन्थोनी फाउचीलाई मानहानिको दोषी ठहर गरेको छ। फाउचीले कोभिड-१९ महामारीको उत्पत्तिका बारेमा अनुसन्धान गरिरहेका सांसदहरूका प्रश्नको जवाफ दिन अस्वीकार गरेका थिए।

तर एआईको यो कामले बिल्कुलै नयाँ कुरा सिर्जना गरेको छ। यो प्राकृतिक भाइरसहरूलाई कसरी परिमार्जन गर्ने भन्ने अध्ययनभन्दा धेरै अगाडि बढेको छ।

बायोटेक्नोलोजीलाई विभिन्न कानुन र एजेन्सीहरूको सञ्जालमार्फत नियन्त्रण गरिन्छ। तर नयाँ खोजहरू प्रायः नियामकहरूभन्दा धेरै अगाडि पुग्छन्।

ट्रम्प प्रशासनले गत महिना जीवन विज्ञानमा हुने उच्च जोखिमयुक्त अनुसन्धान रोक्न एउटा नीति जारी गरेको थियो। यसले सङ्घीय कोषबाट चल्ने “गेइन अफ फक्सन” अनुसन्धानलाई प्रतिबन्ध लगाउँछ। यसले हानिकारक जैविक एजेन्टहरू जोडिएका आयोजनाहरूको निगरानी बढाउन आह्वान गर्छ।

तर यसले एआईमा आधारित अनुसन्धानलाई विशेष रूपमा सम्बोधन गरेको छैन। यो अनुसन्धान निकै तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको छ।

जोन्स हप्किन्सका स्वास्थ्य सुरक्षा विशेषज्ञहरू थोमस इङ्गल्सबी र मोरिट्ज ह्यान्केले ‘साइन्स’कै सोही अंकमा लेखेका छन्। उनीहरूले सावधानी अपनाएकोमा स्ट्यानफोर्ड टोलीको प्रशंसा गरेका छन्। तर जेनेरेटिभ जिनोमिक्सको निगरानी गर्न पर्याप्त गार्डरेलहरू नभएको उनीहरूले बताएका छन्।

“जेनेरेटिभ एआईको प्रयोग गरेर भाइरल जिनोमहरू तयार पार्ने क्षमता अब उपलब्ध छ; यसलाई सुरक्षित रूपमा सञ्चालन गर्ने गभर्नेन्स भने छैन,” उनीहरूले लेखेका छन्।