‘फेरि आज यो जीवन नशा झैं भएछ’

बेलायतको सुखद् जीवन । आफ्नै डेरा, म्यानेजमेन्ट अकाउन्टेन्टको आकर्षक र राम्रो कमाइ हुने कर्पोरेट जागिर । 

बाहिरबाट हेर्दा एउटा मान्छेलाई जीवन चलाउन जेजे चाहिन्छ, ती सबै कुरा त्यहाँ उपलब्ध थिए । तर, त्यो जीवनमा एउटा भित्री छटपटी लुकेको थियो । हरेक दिन एउटै कोठा, एउटै एक्सेल सिट र एउटै ढर्राको जिन्दगी। 

सौर्य बास्तोलाको अन्तरात्माले त्यो यान्त्रिक जीवनलाई स्वीकार गरिरहेको थिएन । उनी त्यस प्रकारको दैनिकीमा मनैदेखि खुसी थिएनन् ।

भौतिक सुखको त्यो सहरमा उनलाई हरपल दुईवटा कुराले सताइरहन्थ्यो – पहाड र प्रकृति । अनि यिनको तृष्णा मेट्न उनी आफ्नो कोठामा गितार बजाइरहन्थे । अनेकन् धुन निकालेर आफ्नो मन शान्त पारिरहन्थे । र, तिनै धुनमार्फत आफ्नो भावना पोखिरहन्थे । त्यसबेला उनले कसैलाई देखाउन संगीत बनाउथेनन् । उनलाई संगीतबाट नाम र दाम कमाउनु पनि थिएन । बस् शान्त हुनु थियो ।

हर कोहीको जीवन एकनासको हुँदैन । एकसुरे हुँदैन । मोडहरू आइरहन्छन् । कति मोडले दु:खान्तमा पुर्‍याउँछ त कतिले सुखान्तमा । अनि कुनै-कुनै यस्ता मोडहरू आउँछन्, जसले सदाका लागि उसको भविष्यको दिशा नै बदलिदिन्छ । 

सौर्यको जीवनमा पनि त्यस्तै एउटा क्षण आयो । 

बेलायतमै रहँदा फिल्ममेकर साथी शिरीष गुरुङले उनलाई आफ्नो फिल्मका लागि गीत बनाउन आग्रह गरे । शिरीषले सौर्यको संगीतप्रतिको लगाब देखेका थिए । सौर्यले गीत बनाए । भलै युट्युबमा अपलोड गरिएको सर्टफिल्म थियो । तर, यही कुरा नै उनको जीवनको सबैभन्दा ठूलो ट्रिगर बन्न पुग्यो ।

त्यसबेलासम्म सौर्यले संगीत बनाउने कुनै पनि औपचारिक कक्षा लिएका थिएनन् । तर, साथीकै लागि बनाएको त्यो गीतले उनलाई आफूभित्र रहेको क्षमता चिनाइदियो ।

‘त्यो गीत बनाएपछि मलाई अचानक महसुस भयो – ओहो ! मैले त गीत बनाउन सक्दोरहेछु यार !’ सौर्य त्यो क्षण सम्झिँदै रोमाञ्चित हुन्छन् । 

आफूभित्र लुकेको त्यो सिर्जनात्मक क्षमताको बोध भएपछि उनले एउटा निर्णय लिए – स्थापित र सुरक्षित करियर छाडेर संगीतमा केही गर्ने ।

प्लस टु पढ्दा भारतको पुणेमा भेटिएकी उनकी श्रीमतीले पनि सौर्यको कुरामा साथ दिइन् । सौर्यलाई हौसला दिइन् । त्यसले सौर्यलाई आफ्नो रैथाने जरा तिर फर्काउन हौसायो । 

अहिले सौर्य बेलायतमै बस्छन् । तर, सहरको कोलाहलभन्दा अलि टाढा, पहिलेको दोहोरिरहने जिन्दगीभन्दा अलिकति टाढा । अर्ध ग्रामीण र खुला पहाडी वातावरणमा । आफ्नो परिवारसँग । त्यसले उनलाई आफूले यसअघि खुबै सम्झने पहाड र प्रकृतिको तृष्णा पनि मेटाइरहेको छ ।

सौर्यको गीत सुन्ने जोकोहीले पनि त्यहाँ पहाड र प्रकृतिको प्रभाव महसुस गर्न सक्छन् । पहाडसँग उनको कस्तो खालको सम्बन्ध छ त ? सौर्य यसलाई सजिलै शब्दमा व्यक्त गर्न सकिने कुरा मान्दैनन् ।

‘यो सायद मेरो जरा नै होला । यो न्यानोपन र कनेक्सन प्राकृतिक रूपमै आउने चिज हो, जसलाई व्याख्या गरेर बुझाउन सकिँदैन,’ सौर्य भन्छन्, ‘मेरा लागि पहाड भनेको अत्यन्तै गहिरो अर्थ बोकेको चिज हो । त्यहाँको हरियाली, हावाको बहाव, अनि त्यो चिसो हावा…’

अहिलेकै समयको कुरा गर्दा उनले गरेका गीतको संख्या कम छ । तर, ती सबैमा प्रकृतिप्रति उनले सोच्ने यो भाव झल्किन्छ ।

बतासिँदै त्यसैको उदाहरण हो । यो गीतमा उनले यदि हामीले जीवनलाई ‘म यही मात्र गर्छु’ भनेर एउटै ठाउँमा बाध्न खोज्यौं भने मानसिक तनाव मात्र हुन्छ भनेर बुझाउन खोजेका छन् । त्यसैले, बतास जस्तै बगेर हिँड्ने हो भने जिन्दगी सहज र सुन्दर हुन्छ भन्ने सन्देश यो गीतमा छ ।

आँखैमा उनको अर्को सुन्दर सिर्जना हो । पहाड र ट्रेकिङ जाँदा महसुस हुने अद्भूत शान्ति र आनन्द, जहाँ  क्षणिक समयका लागि भए पनि संसारका सारा दु:ख र पीडाहरू बिर्सिन्छ, त्यसैको उत्सवमा उनले यो गीत बनाएका हुन् । यसमा उनले वेस्टर्न स्विङ र जिप्सी ज्याजको मिठो फ्युजन गरेका छन् । 

दोबाटोमा उनले मान्छेको जीवनको दोधार र विवशतालाई गाएका छन् । मान्छे कुनै न कुनै बिन्दुमा त्यस्तो दोबाटोमा पुग्छ; जहाँ एउटा बाटो आफ्नो इच्छातर्फ जान्छ भने अर्को बाटो सामाजिक दबाब र पैसातर्फ जान्छ । त्यही मानसिक संघर्षलाई उनले यो गीतमा उतार्न खोजेका छन् ।

बिर्खेमा उनले दाजुभाइबीच अंशबन्डा वा सम्पत्तिको विषयमा हुने झगडा, रिस र मानवीय लोभले कसरी विनाश निम्त्याउँछ भन्ने डार्क स्टोरी गाएका छन् ।

सौर्यले आफ्नो संगीत यात्रा अलि ढिलो, अर्थात् आफ्नो मिड थर्टिजमा सुरु गरे । तर, ढिलो सुरु गरे पनि उनले नेपाली संगीत क्षेत्रलाई एउटा नितान्त फरक र ताजा स्वाद दिन सकेका छन् । उनको संगीतमा पश्चिमा टोन र नेपालीपनको अनौठो फ्युजन पाइन्छ । उनी विशुद्ध परम्परागत लोकगीत गाउन नसके पनि पश्चिमा संगीतको पृष्ठभूमिमा नेपाली भाषा र लयलाई सुन्दर ढंगले मिसाउँछन् । उनले अङ्ग्रेजी र हिन्दी भाषामा समेत केही गीत गाएका छन् ।

तर, उनलाई नेपाली भाषा नै प्यारो छ । 

नेपाली भाषाको बनोट र लयप्रति उनी ती भाषाहरूको तुलनामा छुट्टै दृष्टिकोण राख्छन् । उनका अनुसार नेपाली भाषा यस्तो रिदमिक छ कि यो पश्चिमा एलिमेन्टहरूसँग एकदमै सहजै र सुन्दर तरिकाले मिसिन सक्छ । बेलायतमा विभिन्न ठाउँमा गिग गर्दा उनले नेपाली गीत सुनाउँछन्; त्यहाँ उनलाई भाषाबारे मान्छेहरू सोध्न आउँछन् । उनी नेपाली भाषामा भएको जादु कारण भएको सुनाउँछन् ।

यद्यपि, उनको संगीतको जग भने बाल्यकालमै बसेको थियो । काठमाडौंको एलिस स्कुलमा पढ्दा त्यहाँको सांगीतिक वातावरण र दार्जीलिङबाट आएका शिक्षकहरूको मार्गदर्शनमा उनले पहिलो पटक संगीतको कखरा सिकेका थिए । सबैभन्दा पहिले मादल बजाउन सिकेका थिए । अलि पछि गीतार, पियानो जस्ता पश्चिमा बजा पनि सिके । गाउन पनि सिके ।  बेलायत गएपछि लामो समयसम्म उस्तरी फेरि कहिल्यै बाजा बजाएनन् । तर, त्यही एउटा बिन्दुसम्म । जुन बिन्दुदेखि उनले आकर्षक र राम्रो कमाइ हुने कर्पोरेट जागिर छाडिदिए । र, हरेक दिन एउटै कोठा, एउटै एक्सेल सिट र एउटै ढर्राको जिन्दगीबाट बाहिर निस्कन पुन: उनले संगीत चुने ।

उनलाई थाहा छ – हरेक व्यक्ति आफूलाई संगीतकार बनाइरहेको आजको डिजिटल युगमा आफ्नो मौलिक अडियन्स बनाउन समय लाग्छ । अनि संगीत मात्र गरेर बाँच्न गाह्रो छ ।

त्यसैले परिवार चलाउन उनले सानोतिनो व्यवसाय गरिरहेका छन् । तर, यो दुनियाँमा चल्न उनी बजारको दबाब वा भाइरल हुने दौडमा सामेल हुन चाहँदैनन् । छैनन् पनि । किनकि, उनी आफूलाई शान्त तर निरन्तर बगिरहने नदी बनाउन चाहन्छन् । संगीत सिर्जनामा पनि यही कुरा अपनाउँछन् । अर्को, उनी बजारले खोज्ने कमर्सियल म्युजिकको परिभाषामाथि प्रश्न उठाउँछन् । 

‘म्युजिक त आफ्नै रिफ्लेक्सन हो नि ! मैले अरू कसैका लागि वा अरूले जस्तै साउन्ड निकाल्न संगीत बनाउने त होइन नि’ उनको निष्कर्ष छ ।

फोटो : चन्द्रबहादुर आले