जाजरकोटको बाढीपहिरो प्रभावित शिविरमा सुत्केरी र बालबालिकालाई सास्ती

३ भदौ, जाजरकोट । बाढीपहिरोबाट प्रभावित जाजरकोटका नागरिक होल्डिङ सेन्टरमा कष्टकर रूपमा बस्न बाध्य भएका छन्। शिविरमा विशेषगरी सुत्केरी, गर्भवती महिला, बालबालिका तथा घाइतेको अवस्था थप संवेदनशील बन्दै गएको छ। लगातारको विपद्का कारण घर तथा टहरा क्षतिग्रस्त भएपछि ठूलो संख्यामा नागरिक विस्थापित भएका हुन्।
बाढीपहिरोबाट जिल्लामा १६८ घरधुरीका ८९३ जना प्रभावित भएका छन्।

प्रभावित नागरिकका लागि विभिन्न स्थानमा चार वटा अस्थायी शिविर सञ्चालनमा रहेका छन्। ती शिविरमा अहिले १०८ जना बालबालिका, ६ जना सुत्केरी र पाँच जना गर्भवती महिला आश्रय लिएर बसिरहेका छन्।

अस्थायी शिविरमा पर्याप्त पूर्वाधार तथा आवश्यक सामग्रीको अभाव हुँदा सुत्केरी, गर्भवती महिला र बालबालिकालाई समस्या भएको छ। बालबालिकाका लागि पोषणयुक्त खाना, स्वच्छ खानेपानी, सरसफाइ तथा स्वास्थ्य सेवाको आवश्यकता देखिएको छ। सुत्केरी तथा गर्भवती महिलालाई नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, औषधि तथा आवश्यक पोषणको व्यवस्था गर्नुपर्ने अवस्था रहेको प्रभावितहरूले बताएका छन्।

बाढीपहिरोका कारण जिल्लामा मानवीय क्षतिसमेत भएको छ। विपद्मा परी चार जनाको मृत्यु भएको छ भने १० जना घाइते भएका छन्। घाइतेमध्ये तीन जना बालबालिका रहेका छन्। घाइतेको उपचार तथा स्वास्थ्य अवस्थाको निगरानी गर्नुपर्ने अवस्था रहेको छ। विपद्का कारण घर तथा अस्थायी आवासमा समेत ठूलो क्षति पुगेको छ। भूकम्पपछि निर्माण गरिएका १३ वटा अस्थायी टहरा पूर्ण रूपमा क्षति भएका छन् भने १२ वटा आंशिक क्षति भएका छन्। त्यस्तै १९३ वटा अस्थायी टहरा तथा घर जोखिममा रहेका छन्। बाढीपहिरोले ३१ वटा गोठमा क्षति पुर्‍याएको छ भने ३१ वटा पशुचौपायाको मृत्यु भएको विवरण छ।

बाढीपहिरोपछि घरबारविहीन भएका परिवार विद्यालय तथा अन्य सुरक्षित स्थानमा बनाइएका अस्थायी शिविरमा आश्रय लिएर बसिरहेका छन्। लामो समयसम्म शिविरमै बस्नुपर्ने अवस्था आएमा बालबालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य तथा मानसिक अवस्थासमेत प्रभावित हुन सक्ने भन्दै सरोकारवालाले दीर्घकालीन व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्।

विशेषगरी सुत्केरी र गर्भवती महिलालाई शिविरमा सुरक्षित र गोपनीयताको वातावरण अभाव, स्वास्थ्य संस्थासम्म पुग्न कठिनाइ तथा आवश्यक औषधि र पोषणयुक्त खानाको समस्या हुन सक्ने अवस्था रहेको छ। बालबालिकामा पनि मौसम परिवर्तन, चिसो तथा अस्वस्थ वातावरणका कारण स्वास्थ्य समस्या देखिन सक्ने जोखिम बढेको छ।

प्रभावित परिवारका अनुसार राहत सामग्री वितरण भए पनि सबै परिवारको आवश्यकता पूरा हुन सकेको छैन। तत्कालका लागि खाद्यान्न, त्रिपाल, कम्बल, कपडा, स्वच्छ खानेपानी, सरसफाइ सामग्री तथा औषधिको आवश्यकता रहेको छ। त्यससँगै सुत्केरी, गर्भवती, बालबालिका र घाइतेलाई प्राथमिकतामा राखेर स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

स्थानीय तह तथा सम्बन्धित निकायले अस्थायी शिविरको नियमित अनुगमन गरी प्रभावित नागरिकको वास्तविक आवश्यकता पहिचान गर्नुपर्ने देखिएको छ। विपद्बाट विस्थापित परिवारलाई तत्काल राहतसँगै सुरक्षित आवास र पुनःस्थापनाको व्यवस्था गर्नुपर्ने चुनौती पनि थपिएको छ।

बाढीपहिरोबाट भएको मानवीय तथा भौतिक क्षतिको विस्तृत विवरण संकलन गरी जोखिममा रहेका परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्नुपर्ने अवस्था रहेको छ। विशेषगरी १९३ वटा जोखिममा रहेका घर तथा टहरामा बसोबास गर्ने परिवारलाई तत्काल सुरक्षित स्थानमा सार्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

प्रभावित क्षेत्रमा विपद्पछि फैलिन सक्ने रोगको जोखिमसमेत रहेकाले शिविरमा नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, औषधि उपचार, स्वच्छ खानेपानी तथा सरसफाइको व्यवस्था प्रभावकारी बनाउनुपर्ने सरोकारवालाको भनाइ छ। बालबालिका, सुत्केरी र गर्भवती महिलाको स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राख्दै राहत तथा पुनःस्थापनाका कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने देखिएको छ। अहिले प्रभावित क्षेत्रमा जाने साँघुरो बाटोका कारण सवारी साधन जान र आउन सक्ने अवस्था छैन । स्थानीय स्तरमा रहेका पसलहरुम खाद्यान्न समेत नभएको अवस्था छ । जाजरकोट सदरमुकाम आउनका लागि भरपर्दो बाटो नहुँदा समस्या भएको स्थानीय बिर्खबहादुर कार्मीले जानकारी दिए ।

कर्णाली प्रदेश सरकारले पठाएको राहत सामग्री पीडित सम्मा पुगेको छ । आफैँले उत्पादन गरेका अन्नहरु प्रयोग गर्न नपाएको अवस्था रहेको पीडित रामबहादुर कार्कीले बताए । जाजरकोटका प्रमुख जिल्ला अधिकारी खडानन्द अधिकारीले लामो समय सम्मा होल्डिङ सेन्टरमा पीडीतहरुलाई राख्दा समस्या आउन सक्ने देखिएको बताए । स्थानीय सरकार तथा अन्य निकायले छिटो भन्दा छिटो अस्थायी आवास निर्माण गरेर पीडितको व्यवस्था गर्न सकेमा मात्र केही निकास हुने उनले बताए ।

बालबालिका तथा बृद्धहरु समस्या परेको उनको भनाई रहेको छ । बालबालिकाहरु विद्यालयमा जान पाएको अवस्था छैन । खानेपानीका मुहान तथा लाइन समेत क्षती भएको छ । २०८० साल कात्तिक १७ गते गएको भूकम्पको समयमा समेत यहाँ बस्न उपयूक्त नभएको भनि सिफारिस गरिएको भएपनि स्थानीयबासीलाई व्यवस्थापनको विकल्प तथा सुझाव कार्यान्वयन नहुँदा समस्या भएको थियो ।

सडक डिभिजन चौरजहारीले आज देखि सडक मर्मतको काम सुरु गरेको समेत उनले जानकारी दिए । धेरै पटक अनुरोध गर्दा पनि नमाने पछि केन्द्रबाट दबाब पछि मात्र सडक मर्मतको काम सुरु भएको उनले बताए । उत्ता प्रतिनिधिसभा सदस्य पार्वती विकले समेत सरकारले तत्काल पीडितको कुरालाई ध्यान दिनुपर्ने भन्दै प्रतिनिधिसभाको बैठकमा माग राखेकी छन् । जाजरकोटमा आज देखि नै भौगभविद तथा मौसम विज्ञ पुगेर भेरी नगरपालिका १,२,३ र ४ को जमिनको अध्ययन गर्न काम सुरु गरेको छ । प्रतिनिधिसभा सदस्य खडकबहादुर बुढाका अनुसार तत्काल अस्थायी शिविर कहाँ बनाउदा सजिलो हुन्छ र व्यवस्थापनको अवस्था कहाँ राख्दा उपयूक्त हुन्छ भन्नेमा एक हप्ता सम्मा अध्ययन हुने छ ।