‘देउवाको ‘ग्रेसफुल एक्जिट’ हुनुपर्छ, नयाँ पुस्ताले नेतृत्व गर्नुपर्छ’

तपाईंहरूले महाधिवेशनको कार्यतालिकाहरू नै रोक्न आग्रह गर्नुभएको छ । महाधिवेशन रोक्नु नै अहिले कांग्रेस एकताको पहिलो सर्त हो भन्ने निष्कर्षमा कसरी पुग्नुभयो ?

सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा अहिलेको देश, परिस्थिति, कानुनी राज्य, संविधानलाई विचार गर्दा कांग्रेस कमजोर हुँदाखेरि देश धेरै कमजोर हुने भयो । हामी विशेष महाधिवेशनबाट एउटा अवस्थामा पुग्यौं । केही साथीहरू अझै समेटिएका छैनन् भन्ने हामीलाई लागेको हो ।

तथापि, पार्टीलाई एकीकृत नबनाइकन देशका वर्तमान समस्या समाधान गर्ने शक्ति अरू देखा परेनन् । त्यसैले दुई पक्षको छुट्टाछुट्टै महाधिवेशन कार्यतालिका आएको अवस्था छ । एउटा अलि पछि गर्ने, एउटा अब लगत्तै महाधिवेशन गर्ने ‘क्यालेन्डर’ कांग्रेसभित्र आयो ।

यो अवस्थामा दुवै समूहले वार्ता गरेर एकताबद्ध भएर जाँदा अहिलेको विषम् परिस्थितिमा कांग्रेस एकताबद्ध भएर जान्छ र यसले एउटा नया उत्साह कार्यकर्ता पैदा हुन्छ । केही समय सारेर भए पनि एकता हुन्छ भने दुवै पक्षले महाधिवेशन स्थगित गर्नुपर्छ ।

फेरि यो एक पक्षको मात्र कुरा हैन । पार्टीको बृहत् एकताका लागि यो आवश्यक छ जस्तो महसुस गरेर हामीहरूले दुवै पक्षलाई आग्रह गरेका हौं ।

तपाईंहरूको अपिलमा ‘निर्णायक वार्ता’ भनिएको छ । यसअघि कांग्रेसमा पटक–पटक वार्ता भएका थिए । तर, सहमति भएन । यसपटकको वार्ता निर्णायक बन्ने आधार के देख्नुहुन्छ ?

हामीले वर्तमान सभापति गगन थापासँग पनि कुरा गर्‍यौं । पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवासँग पनि भेटेका छौं । त्यसपछि अन्य नेताहरू डा. शेखर कोइराला, पूर्णबहादुर खड्कासँग पनि हाम्रो भेट भएको छ ।

सबैलाई एकताबद्ध बनाएर लैजाँदा ‘पोजेटिभ’ हुन्छ । निर्णायक–अनिर्णायक के हुन्छ थाहा छैन, अब यो चाहिँ अलिकता नेतृत्वले नै बुझ्नुपर्‍यो । कांग्रेस वर्तमान परिस्थितिमा कमजोर हुँदाका परिणामहरू देशले कस्तो अवस्था भोगिराखे छ भन्ने कुरा सबैले बुझेकै छ ।

त्यसैले वर्तमान नेतृत्वले बुझ्नुपर्‍यो भन्ने हाम्रो आग्रह हो । हिजो पार्टी सभापतिले म पदाधिकारीहरूसँग छलफल गर्छु, अन्य नेताहरूसँग पनि छलफल गर्छु । कमजोर पार्टी मलाई पनि मान्य हुँदैन र अरुलाई पनि मान्य हुँदैन । त्यसैले म पार्टीलाई एकताबद्ध बनाएर लैजान तयार छु भनेर भन्नुभएको छ ।

हामीलाई विश्वास छ । ‘इगो’ले मुलुक बन्दैन । दम्भले अथवा घमण्डले, इर्स्या–दोषारोपणले पनि हुँदैन । पार्टी एकताबद्ध हुनु नै फाइदा हुन्छ भनेर हामीले यो पहल गरेका हौं ।

यो अपिलमा हस्ताक्षर गर्ने अधिकांश नेताहरू १४ औं महाधिवशेनमा देउवा समूहबाट निर्वाचित हुनुभएको थियो । तपाईंहरूको पहललाई देउवा पक्षप्रति नरम भएर गरिएको दबाबका रूपमा बुझ्ने कि वास्तवमै गगन–देउवा दुवै पक्षलाई बराबर जिम्मेवार ठहर्‍याउनुभएको हो ?

हामी कसैप्रति नरम र कसैप्रति गरम होइनौं । हामी शेरबहादुर देउवाको पनि ‘ग्रेसफुल एक्जिट’ होस् भन्ने चाहन्छौं । अबको राजनीतिमा नयाँ पुस्तालाई अगाडि लिएर हिँड्दा नै फाइदा हुन्छ भन्ने हामीले महसुस गरेका छौं ।

सरसर्ती हेर्दा पनि कांग्रेसमा अबको विकल्प नयाँ पुस्ता नै हो । वर्तमान अवस्था हेर्दा नयाँ पुस्ताले नेतृत्व प्रदान गरेर अघि बढ्नुपर्छ । त्यसैले पुरानो पुस्तालाई सम्मान गर्दै नयाँ पुस्तालाई आकर्षित गर्नुपर्छ भन्ने हाम्रो धारणा हो । यो कसैको पक्ष वा विपक्षमा गरिएको पहल होइन ।

तथापि, १४औं महाधिवेशनका बेला म आफैं पनि शेरबहादुर देउवाको टिमबाट केन्द्रीय समितिमा निर्वाचित भएको हुँ । तर, राजनीतिक परिस्थिति सधैं एकैनासको रहँदैन । रुख र चारतारे झण्डालाई हामी आधार मान्छौं र पार्टीको आधिकारिकतालाई नै आधार मानेर अघि बढ्छौं ।

तपाईंहरूले सभापति गगन थापाको भूमिका विशेष महत्वपूर्ण हुने भन्नुभएको छ । तर, विवादको अर्को केन्द्र पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा पनि हुनुहुन्छ नि ।

उहाँ (देउवा) लाई पनि हामीले आग्रह गरेका छौं । म आफैंले पनि भेटेर राष्ट्रिय राजनीतिको कुरा गरौं भन्दा उहाँ अदालतले न्याय दिन्छ भन्नुहुन्छ । राजनीतिक मुद्दा, पार्टीको मुद्दालाई अदालतले निर्णय गर्ने प्रक्रिया कति ठीक हो, कति ठीक होइन, त्यो एउटा पक्ष हो ।

तर, सधैँ अदालतमा झुन्डिएर बसेर मात्रै पनि वर्तमान समस्या समाधान नहोला । देश विकराल अवस्थामा छ । तपाईंहरूले देख्नु भएकै छ- २९ खर्बभन्दा बढी हामी ‘लोन’ (ऋण) मा छौं, आन्तरिक र बाह्य गरेर । रोजगारका अवसरहरू छैनन् । उद्योग–धन्दाहरू बन्द भएका छन् ।

युवालाई हामीले नेपालमै रोजगारको अवसर दिलाउन सकेका छैनौं । सरकारप्रति जुन आशा र उत्साह जाग्नुपर्ने थियो, त्यो उत्साह र आशा जागेको छैन । कांग्रेस प्रजातन्त्रवादीहरूको एउटा आस्थाको केन्द्र थियो । प्रजातन्त्रवादीको आस्थाको केन्द्र पनि कांग्रेस रहेन भने भोलि कहाँ जाने हो ? अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिको पनि एउटा विश्वासको वातावरण सिर्जना गर्ने शक्ति कांग्रेस हो भन्ने थियो ।

त्यो पनि कमजोर हुने हो भने त भोलि अप्ठेरो अवस्था हुन्छ भनेर सबैलाई मिलाएर लैजान लागि हामीले गरेको आग्रह अहिले निकालिएको ‘फर्मुला’ हो । वास्तवमा हामीले यो र त्यो पक्षभन्दा पनि समग्र मुलुकको हितका लागि यो आवश्यक छ भन्ने महसुस गरेका हौं ।

यदि गगन थापा र शेरबहादुर देउवा दुवै पक्षले हामी महाधिवेशन रोक्दैनांै भन्नुभयो भने तपाईँहरूको के गर्नुहुन्छ ? अपिलपछि तपाईँहरूको अर्को कदम के होला ?

हिजो गगनजीसँग हाम्रो वार्ता भएको छ । शेरबहादुर दाइसँग पनि सामान्य कुरा भएको छ । अब महाधिवेशन रोक्दै रोकेनन् भने क्रियाशील सदस्यता आद्यावधिक गर्ने साथीहरूले अथवा ‘रिन्यु’ (नवीकरण) गर्ने साथीहरूले गर्नुभएको छ ।

व्यक्तिगत रूपमा भन्नुहुन्छ भने म कांग्रेस फुटाएर जाने पक्षमा होइन ।

हिजो अपिल जारी गर्ने अधिकांश नेताहरू त अब विशेष महाधिवेशनबाट चुनिएको नेतृत्वले गर्ने अधिवेशनमा सहभागी हुने पनि सुनिन्छ । के त्यो साँचो हो ?

अब सबै साथीहरूलाई समेटेर जाँदा पार्टीको अधिवेशन भयो भने आधिकारिक पार्टीको अधिवेशनमा नजाने भन्ने कुरा त आउँदैन होला ।