विश्वभरिका टेक कम्पनीको सेयरमा किन गयो पहिरो ?

२० कात्तिक, काठमाडौं । अमेरिकी मध्यावधि चुनावपछि एआई प्रविधिको विस्तार र विकासलाई लिएर लगानीकर्ताको चिन्ता बढ्दा विश्वभरिका प्रमुख प्रविधि कम्पनीहरूको सेयर मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ ।

अमेरिका र एसियाका प्रमुख टेक कम्पनीहरूको बजार पूँजीकरणबाट सयौँ अर्ब डलर गुमेको छ ।

एआई प्रविधिको तीव्र विकासलाई नियन्त्रण वा सुस्त बनाउने पक्षमा रहेका डेमोक्रेटिक उम्मेदवारहरूले चुनावमा सफलता हासिल गरेपछि लगानीकर्ताहरू थप सशंकित बनेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

विशेषगरी एआई सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने डेटा सेन्टरको निर्माण र विस्तारमा प्रतिबन्ध लाग्न सक्ने आशंकाले प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरूको सेयरमा दबाब परेको छ ।

टेक कम्पनीहरूको बाहुल्य रहेको अमेरिकी नास्डाक कम्पोजिट इन्डेक्स ५.५ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ । डाउ जोन्सको तथ्यांक अनुसार अमेरिकी सेयर बजारमा आएको यो गिरावटले कम्पनीहरूको कुल बजार मूल्यमा करिब २५ खर्ब डलरको क्षति पुर्‍याएको छ ।

अमेरिकाका अन्य प्रमुख सेयर बजार सूचकांकहरूमा पनि उल्लेख्य गिरावट आएको छ । सन् २०२५ यताकै सबैभन्दा खराब कारोबारी दिनका रूपमा यो दिन दर्ज भएको छ ।

एआई क्षेत्रमा भइरहेको अर्बौँ डलरको लगानीबाट अपेक्षित प्रतिफल प्राप्त गर्न लामो समय लाग्न सक्ने चिन्ता लगानीकर्ताहरूमा यसअघि नै थियो । त्यसमाथि एआई पूर्वाधार विस्तारमा राजनीतिक तथा नीतिगत अवरोध आउन सक्ने सम्भावनाले सेयर बिक्रीको चाप थप बढाएको हो ।

एसियाली बजारमा पनि व्यापक असर

अमेरिकी बजारमा आएको गिरावटको प्रभाव एसियाली सेयर बजारमा पनि देखिएको छ । शुक्रबार बिहानको कारोबारमा जापानको निक्केई २२५ सूचकांक सुरुवाती चरणमै ५ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ ।

जापानी प्रविधि कम्पनी पानासोनिकको सेयर मूल्य १० प्रतिशतभन्दा बढीले खस्किएको छ भने हिटाचीको सेयर करिब ८ प्रतिशतले घटेको छ ।

दक्षिण कोरियाको सेयर बजारमा पनि ठूलो गिरावट आएको छ । प्रमुख सेयर सूचकांक कोस्पी ८.५ प्रतिशतभन्दा बढीले ओरालो लागेको छ । चिप निर्माता कम्पनी एसके हाइनिक्सको सेयर मूल्य ११.५ प्रतिशतभन्दा बढीले घट्दा सामसङको सेयर पनि करिब १० प्रतिशतले खस्किएको छ ।

डेटा सेन्टर विस्तार रोक्ने चुनावी मुद्दा

अमेरिकाका विभिन्न चुनावी क्षेत्रमा डेमोक्रेटिक उम्मेदवारहरूले डेटा सेन्टर तथा एआई पूर्वाधारको अनियन्त्रित विस्तारलाई रोक्ने मुद्दालाई चुनावी एजेन्डा बनाएका थिए ।

देशभरका विभिन्न मतपत्रमा डेटा सेन्टर निर्माण तथा विस्तारलाई नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यसहित दर्जनौँ प्रस्ताव समावेश गरिएका थिए । ती प्रस्ताव मार्फत एआई सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने ठूला डेटा सेन्टर निर्माणमा प्रतिबन्ध वा कडा नियमनको व्यवस्था गर्ने प्रयास गरिएको थियो ।

डेटा सेन्टर निर्माणमा अवरोध आएमा एआई प्रविधिको विकास, विस्तार र त्यसमा लगानी गर्ने कम्पनीहरूको व्यावसायिक सम्भावनामा असर पर्न सक्ने चिन्ता लगानीकर्ताहरूमा देखिएको छ ।

ट्रम्पले भने– ‘डेमोक्रेट्सका कारण सेयर बजार खस्कियो’

सेयर बजारमा आएको ऐतिहासिक गिरावटपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मतदाता र डेमोक्रेटिक पार्टीप्रति आक्रोश व्यक्त गरेका छन् ।

उनले सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत सेयर बजारमा आएको गिरावटका लागि डेमोक्रेटिक उम्मेदवारहरूको चुनावी जितलाई जिम्मेवार ठहर्‍याएका छन् ।

ट्रम्पले डेमोक्रेट्सलाई व्यंग्यात्मक रूपमा ‘डुमोक्रेट्स’ भन्दै लेखेका छन्, ‘मंगलबार डुमोक्रेट्सले ठूलो जित हासिल गरेकाले आज सेयर बजार क्र्यास भयो, यस्तो देख्दा निकै दुःख लाग्छ, यसका लागि तपाईंहरूले आफूलाई मात्र दोष दिन सक्नुहुन्छ !’

ट्रम्पको यो प्रतिक्रियाले सेयर बजारको गिरावटलाई लिएर अमेरिकी राजनीतिक वृत्तमा समेत आरोप-प्रत्यारोप सुरु भएको संकेत गरेको छ ।