माहुरी विनाश गर्ने ‘किलर’ विरुद्ध क्यालिफोर्नियाली माहुरीको प्राकृतिक प्रतिरोध क्षमता

८ वैशाख, काठमाडौं ।  विश्वभरका मौरीपालकहरूले घातक परजीवीका कारण ठूलो संख्यामा माहुरीका घारहरू गुमाइरहेका बेला दक्षिणी क्यालिफोर्नियामा एउटा विशेष प्रजातिको हाइब्रिड माहुरीले आशा जगाएको छ।

युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, रिभरसाइडका वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो माहुरीले माहुरी जगतकै सबैभन्दा खतरनाक शत्रु मानिने ‘वरोआ माइट्स’ विरुद्ध लड्न सक्ने प्राकृतिक क्षमता विकास गरेको छ।

सन् २०२५ मा मात्रै अमेरिकाभर करिब ६२ प्रतिशत व्यावसायिक माहुरीका घारहरू नष्ट भएका थिए। यसको मुख्य कारण ‘वरोआ’ नामक सुक्ष्म किर्ना जस्तै देखिने परजीवी हो, जसले माहुरीको शरीरको बोसो खाएर उनीहरूको प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर बनाइदिन्छ र घातक भाइरसहरू सार्ने गर्दछ।

अनुसन्धानको निष्कर्ष: ६८ प्रतिशत कम परजीवी

‘साइन्टिफिक रिपोर्ट्स’ जर्नलमा प्रकाशित यस अध्ययनका लागि वैज्ञानिकहरूले सन् २०१९ देखि २०२२ सम्म २३६ वटा माहुरीका घारहरूको सूक्ष्म अध्ययन गरेका थिए।

अनुसन्धानबाट के देखियो भने क्यालिफोर्नियाका यी स्थानीय हाइब्रिड माहुरीहरूमा व्यावसायिक माहुरीको तुलनामा औसत ६८ प्रतिशत कम परजीवीहरू थिए। साथै, यी माहुरीलाई रासायनिक उपचारको आवश्यकता पर्ने सम्भावना पनि पाँच गुणा कम देखिएको छ।

मुख्य अनुसन्धानकर्ता जेनेसिस चोङ-इचावेजका अनुसार यी माहुरीहरू कुनै व्यावसायिक प्रजनन कार्यक्रमबाट नभई जङ्गली र विभिन्न वंशका माहुरीहरूको प्राकृतिक संमिश्रणबाट बनेका हुन्। यसमा अफ्रिकी, पूर्वी युरोपेली, मध्यपूर्वी र पश्चिमी युरोपेली माहुरीका गुणहरू मिश्रित छन्।

बच्चा अवस्थामै सुरक्षा कवच

यस खोजको सबैभन्दा आश्चर्यजनक पक्ष यो हो कि माहुरीको प्रतिरोध क्षमता उसको लार्वा चरणबाटै सुरु हुन्छ। प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणले देखाए अनुसार ‘वरोआ’ परजीवीहरू यी हाइब्रिड माहुरीका लार्भाहरूप्रति कम आकर्षित हुने गर्दछन्।

विशेष गरी सात दिनको उमेरका लार्भा, जो सबैभन्दा जोखिमपूर्ण मानिन्छन्, उनीहरूमा परजीवीले आक्रमण गर्ने रुचि कम देखाएका छन्। यसले यो प्रतिरोध क्षमता माहुरीको आनुवंशिक संरचनामै रहेको संकेत गर्दछ।

भविष्यको सम्भावना

अर्बौँ डलर बराबरको कृषि बालीमा परागसेचनका लागि माहुरी अनिवार्य छ। यस्तो अवस्थामा यो प्राकृतिक प्रतिरोध क्षमताको पहिचान हुनुले विश्वभरको माहुरी पालन व्यवसाय र खाद्य सुरक्षाका लागि ठूलो महत्व राख्छ।

इन्टोमोलोजीका प्रोफेसर बोरिस बेरका अनुसार अबको लक्ष्य यी माहुरीमा रहेको विशेष आनुवंशिक गुण पत्ता लगाएर त्यसलाई अन्य प्रजातिमा विस्तार गर्ने र रासायनिक विषादीमाथिको निर्भरता घटाउने रहेको छ।