के मोटोपनाले सम्बन्धमा दूरी ल्याउन सक्छ ?

मोटोपना केवल शरीरको आकार बढ्ने समस्या मात्र होइन, यसले मानिसको मानसिक स्वास्थ्य, आत्मविश्वास, सम्बन्ध र दाम्पत्य जीवनमा समेत गहिरो असर पार्न सक्छ ।

पछिल्ला वर्षहरूमा विश्वभर मोटोपनाको समस्या तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । अस्वस्थ खानपान, कम शारीरिक गतिविधि, तनावपूर्ण जीवनशैली र पर्याप्त निद्राको कमीले धेरै मानिस मोटोपनाको समस्याबाट गुज्रिरहेका छन् ।

मोटोपनाले मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मुटुरोग, थाइराइड र कोलेस्ट्रोलजस्ता रोगको जोखिम मात्र बढाउँदैन, यसले व्यक्तिको भावनात्मक सम्बन्ध र यौन सम्बन्धमा पनि असर पुर्‍याउँछ ।

धेरै मानिस यसबारे खुलेर कुरा गर्न हिच्किचाउँछन्, तर मोटोपनाका कारण आत्मविश्वास घट्ने, पार्टनरसँग दूरी बढ्ने र सम्बन्धमा असन्तुष्टि बढ्ने समस्या सामान्य बन्दै गएको छ ।

मनोविज्ञहरूका अनुसार सामीप्यता केवल शारीरिक सम्बन्ध मात्र होइन, यो भावनात्मक नजिकपन, आत्मीयता, विश्वास र पार्टनरसँगको सहज सम्बन्ध पनि हो । जब व्यक्ति आफ्नो शरीरप्रति असन्तुष्ट हुन्छ, त्यसको प्रत्यक्ष असर सम्बन्धमा पर्न थाल्छ ।

१. आफ्नो शरीरप्रति लज्जित र असहजता महसुस हुनु

मोटोपनाले सम्बन्धलाई असर गर्ने सबैभन्दा ठूलो कारण आत्मविश्वासमा कमी आउनु हो । धेरै मानिस आफ्नो बढेको तौलका कारण आफूलाई आकर्षक अनुभूति गर्दैनन् । उनीहरूलाई आफ्नो शरीर राम्रो देखिँदैन भन्ने लाग्छ । यसले गर्दा पार्टनरसामु खुल्न डर लाग्न सक्छ ।

विशेषगरी महिलाहरूमा शरीरको आकारलाई लिएर सामाजिक दबाब बढी हुन्छ । सामाजिक सञ्जाल, चलचित्र र विज्ञापनहरूले ‘परफेक्ट बडी’को छवि बनाएका हुन्छन् । यस्तो अवस्थामा मोटोपनाको समस्या भएका व्यक्तिले आफूलाई अरूसँग तुलना गर्न थाल्छन् ।

जब व्यक्तिलाई आफ्नै शरीरप्रति लाज महसुस हुन्छ, उनीहरू पार्टनरसँग सहज हुन सक्दैनन् । कतिपयले आफ्नो शरीर देखाउनै नचाहने, नजिक हुन हिच्किचाउने वा शारीरिक सम्बन्धबाट टाढा बस्ने व्यवहार देखाउँछन् ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो अवस्था लामो समय रह्यो भने सम्बन्धमा दूरी बढ्न सक्छ । पार्टनरले ‘मलाई माया गर्न छाड्यो’ भन्ने महसुस गर्न
सक्छन्, जबकि वास्तविक समस्या आत्मविश्वासमा आएको कमी हुन सक्छ ।

मोटोपनाले शरीरको बनावट मात्र होइन, मानिसको सोच र आत्मसम्मानलाई पनि असर गर्ने भएकाले यसको प्रभाव इन्टिमेसीमा प्रत्यक्ष रूपमा देखिन सक्छ ।

२. मन विचलित भइराख्नु, तनाव बढ्नु

मोटोपनाको मानसिक स्वास्थ्यसँग गहिरो सम्बन्ध हुन्छ । धेरै अनुसन्धानहरूले मोटोपना भएका व्यक्तिमा एन्जाइटी, तनाव र डिप्रेसनको जोखिम बढी हुने देखाएका छन् ।

जब व्यक्ति आफ्नो शरीर, स्वास्थ्य वा अरूले के सोच्लान् भन्ने चिन्तामा बाँच्न थाल्छ, उसमा मानसिक तनाव बढ्छ । यही तनावले सम्बन्धमा पनि असर गर्न थाल्छ ।

सामीप्यताका लागि मानसिक रूपमा सहज र सुरक्षित महसुस हुनु आवश्यक हुन्छ । तर लगातार तनावमा रहेको व्यक्तिले भावनात्मक रूपमा पार्टनरसँग जोडिन कठिन महसुस गर्न सक्छ ।

कतिपय अवस्थामा मोटोपनाले हर्मोनमा पनि असर पुर्‍याउँछ । उदाहरणका लागि, अत्यधिक बोसोले शरीरमा टेस्टोस्टेरोन र इस्ट्रोजनको सन्तुलन बिगार्न सक्छ । यसले यौन इच्छा घट्ने, थकान बढ्ने र मूड परिवर्तन हुने समस्या ल्याउन सक्छ ।

तनावका कारण मानिस चिडचिडा हुन सक्छ । साना कुरामा झर्किने, कुरा गर्न नचाहने वा पार्टनरबाट टाढा बस्ने व्यवहार देखिनसक्छ ।विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो अवस्थामा दम्पतीबीच संवाद कम हुँदै जान्छ । जब खुलेर भावना व्यक्त हुँदैन, सम्बन्धमा दूरी बढ्ने सम्भावना हुन्छ ।

३. अस्वीकार होला भन्ने भय

मोटोपनाले धेरै मानिसमा ‘मेरो पार्टनरले मलाई अब आकर्षक मान्दैन’ भन्ने डर पैदा गर्न सक्छ । यसलाई ‘बडी इमेज इन्सिक्योरिटी’ पनि भनिन्छ । विशेषगरी अचानक तौल बढेपछि मानिसलाई आफू पहिलेभन्दा कम आकर्षक भएको महसुस हुनसक्छ । यस्तो सोचले आत्मविश्वास कमजोर बनाउँछ।

कतिपय मानिसलाई पार्टनरले अस्वीकार गर्ला भन्ने डरले शारीरिक रूपले टाढा रहन मन लाग्न सक्छ । उनीहरू आफूलाई जोगाउन भावनात्मक दूरी बनाउने प्रयास गर्छन् ।

यो डर सधैं वास्तविक नहुन सक्छ । धेरैजसो अवस्थामा पार्टनरले त्यस्तो सोचिरहेका हुँदैनन् । तर व्यक्तिको मनमा बसेको असुरक्षाले सम्बन्धलाई असर गर्न सक्छ ।

यदि पार्टनरले ठट्टा गर्दा शरीरबारे टिप्पणी गर्‍यो भने त्यसले झन् गहिरो असर पार्न सक्छ । मोटोपनासँग संघर्ष गरिरहेका मानिस यस्ता टिप्पणीप्रति बढी संवेदनशील हुन्छन् ।

समयसँगै यस्तो डरले सम्बन्धमा खुलापन घटाउँछ । मानिस आफ्ना भावना दबाउन थाल्छन् र सम्बन्धमा भावनात्मक दूरी बढ्न सक्छ ।

४. शारीरिक स्वास्थ्यमा असर र त्यसको प्रभाव

मोटोपनाले शरीरको ऊर्जा र शारीरिक क्षमतामा असर पार्छ । धेरै मोटोपना भएका व्यक्तिले छिट्टै थकान महसुस गर्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने वा शरीर भारी हुने समस्या अनुभव गर्छन् ।

यस्तो अवस्थामा पार्टनरसँग समय बिताउने वा सक्रिय जीवनशैली अपनाउने इच्छा कम हुन सक्छ ।

मोटोपनासँग जोडिएका रोगहरू जस्तै मधुमेह, उच्च रक्तचाप र मुटुसम्बन्धी समस्याले पनि सम्बन्धमा प्रभाव पार्न सक्छ । कतिपय औषधिको साइड इफेक्टले यौन इच्छामा कमी ल्याउन सक्छ ।

पुरुषमा अत्यधिक मोटोपनाले यौन दुर्बलताको जोखिम बढाउन सक्छ भने महिलामा हर्मोन असन्तुलनका कारण यौन इच्छामा परिवर्तन आउन सक्छ । शरीर स्वस्थ नहुँदा मानिस मानसिक रूपमा पनि असहज हुनसक्छ । जब व्यक्ति लगातार थकित र अस्वस्थ महसुस गर्छ, उसमा सम्बन्धमा सक्रिय रहने ऊर्जा कम हुन सक्छ ।

५. भावनात्मक दूरी बढ्नु

यौन सम्बन्ध केवल शारीरिक सम्बन्ध होइन, यो भावनात्मक निकटता पनि हो । जब मानिस आफ्नो शरीर वा स्वास्थ्यलाई लिएर तनावमा हुन्छ, उसले आफ्ना भावना खुलाएर व्यक्त गर्न छोड्न सक्छ ।

कतिपय अवस्थामा मोटोपनाका कारण व्यक्ति सामाजिक रूपमा पनि टाढा बस्न थाल्छ । बाहिर जान, फोटो खिच्न वा सामाजिक कार्यक्रममा सहभागी हुन हिच्किचाउने बानी पर्न सक्छ ।

यसले दम्पतीको सम्बन्धमा असर पार्न सक्छ । पार्टनरले ‘ऊ पहिले जस्तो रहेन’भन्ने महसुस गर्न सक्छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार भावनात्मक दूरी बढेपछि साना कुरामा गलतफहमी बढ्ने सम्भावना हुन्छ । सम्बन्धमा संवाद कम हुँदा समस्या झन् जटिल हुन सक्छ ।

यदि दुवैले खुलेर कुरा नगर्ने हो भने सम्बन्ध कमजोर बन्न सक्छ ।

यो समस्यालाई कसरी समाधान गर्ने त ?

– सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा पार्टनरबीच खुला संवाद हुन आवश्यक छ ।यदि कुनै व्यक्तिलाई आफ्नो शरीरलाई लिएर असुरक्षा महसुस भइरहेको छ भने त्यो कुरा पार्टनरसँग खुला रूपमा साझा गर्नुपर्छ ।

– पार्टनरले आलोचना गर्नुकोसट्टा भावनात्मक साथ दिनु आवश्यक हुन्छ । सकारात्मक व्यवहारले आत्मविश्वास बढाउन मद्दत गर्छ ।

– स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु पनि महत्वपूर्ण छ । नियमित व्यायाम, सन्तुलित आहार र पर्याप्त निद्राले शरीर र मानसिक स्वास्थ्य दुवै सुधार्न मद्दत गर्छ ।

– पार्टनर पनि सँगै हिँड्ने, व्यायाम गर्ने वा स्वस्थ खाना खाने बानीले सम्बन्धलाई पनि बलियो बनाउन सक्छ ।

– यदि तनाव, डिप्रेसन वा आत्मविश्वासको समस्या धेरै गहिरो छ भने मनोपरामर्श लिनु फाइदाजनक हुन सक्छ ।

अध्ययन के भन्छ ?

धेरै अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन अनुसन्धानहरूले मोटोपना र सम्बन्धबीच सम्बन्ध रहेको देखाएका छन् ।

केही अध्ययनअनुसार अत्यधिक मोटोपना भएका व्यक्तिमा आत्मविश्वास कम हुने र सम्बन्धप्रति असन्तुष्टि बढी हुने सम्भावना देखिएको छ ।

अनुसन्धानहरूले यो पनि देखाएका छन् कि नियमित व्यायाम गर्ने र स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने दम्पतीमा सम्बन्ध सन्तुष्टि राम्रो हुने सम्भावना बढी हुन्छ ।