युरोपमा पहिलो पटक भेटियो डिप्लोडोकस डाइनासोरको जीवाश्म

प्यालेन्टोलोजिस्टहरूले उत्तर अमेरिका बाहिर पहिलो पटक डिप्लोडोकस डाइनासोरको उपस्थिति पुष्टि गरेका छन् । यो खोजले अन्तिम जुरासिक कालमा यो चर्चित डाइनासोर कहाँ–कहाँ बस्थ्यो भन्नेबारे वैज्ञानिकहरूको बुझाइलाई बदलेको छ ।

फन्डासियोन कोन्हुन्तो प्यालेन्तोलोहिको दे तेरुएल–दिनोपोलिसका अनुसन्धानकर्ताहरूले यो जीवाश्मलाई जर्नल अफ भर्टिब्रेट प्यालेन्टोलोजीमा वर्णन गरेका छन् । यो नमुना युरोपमा फेला परेका डिप्लोडोसिड कङ्कालहरूमध्ये सबैभन्दा पूरा मानिएको छ ।

यो जीवाश्म स्पेनको तेरुएलस्थित एल कास्तेयारको ला तेहेरिया क्षेत्रमा भेटिएको हो । उत्खननका क्रममा अनुसन्धानकर्ताहरूले १४ वटा पुच्छरका हड्डी र केही चेभ्रोन हड्डीहरू फेला पारेका थिए । यो खोजभन्दा अगाडि डिप्लोडोकसका सबै नमुना पश्चिमी अमेरिकाको मोरिसन फर्मेसनमा मात्र भेटिएका थिए ।

अध्ययनको क्रममा अनुसन्धानकर्ताहरूले शारीरिक संरचना र विकासवादी विश्लेषणका आधारमा यसलाई डिप्लोडोकसका रूपमा पहिचान गरेका हुन् ।

दिनोपोलिसका अनुसन्धानकर्ता सर्हियो सान्चेज फेनोयोसाले भने, ‘यो उत्खननको नतिजा अन्तिम जुरासिक कालमा महासागर पार गरी दुई महाद्वीपहरू बीच जीवहरूको आउजाउ भएको सबैभन्दा बलियो प्रमाण हो ।’

स्पेनमा भेटिएको यो डिप्लोडोकस करिब १५ करोड वर्ष पहिले जुरासिक कालको अन्त्यतिर अस्तित्वमा थियो । युरोपमा यसको उपस्थितिले त्यस समयमा उत्तर अमेरिका र युरोपबीच डाइनासोरहरू आवतजावत गर्न सक्थे भन्ने प्रमाण दिन्छ ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार प्रोटोनर्थ एटलान्टिक महासागरमा समुद्री सतह घट्दा बनेका अस्थायी जमिनका पुलहरू प्रयोग गरेर यी जनावरहरूले महासागर पार गरेका हुन सक्छन् ।

यो स्पेनिस डिप्लोडोकस करिब २५ मिटर लामो थियो। दिनोपोलिसका सह–लेखक डा. अल्बर्टो कोबोसले भने, ‘यी सबै डाइनासोरका जीवाश्महरूले तेरुएललाई यो ठूलो विविधता अध्ययन गर्ने स्थल बनाएका छन् ।’

यस नमुनाको उत्कृष्ट अवस्थाका कारण अनुसन्धानकर्ताहरूले धेरै शारीरिक विशेषताहरू पहिचान गर्न सकेका छन् । उनीहरूले परम्परागत शारीरिक तुलना र उन्नत फाइलोगिनेटिक विश्लेषणहरू मिलाएर अध्ययन गरेका थिए । उनीहरूको नतिजाले यो नमुना डिप्लोडोकस प्रजातिकै भएको र यो डिप्लोडोकस हेलोरमको नजिकको नातेदार रहेको देखाएको छ ।

यी जीवाश्महरूलाई अहिले तेरुएलको दिनोपोलिसमा रहेको मुसेओ अरागोनेस दे प्यालेन्तोलोहियाको डाइनासोर हलमा राखिएको छ । डिप्लोडोकस संसारमा फेला परेका सबैभन्दा प्रसिद्ध डाइनासोरहरूमध्ये एक हो ।

यो २५ मिटरसम्मको लम्बाइ, लामो साबुक जस्तो पुच्छर र सानो टाउकाका लागि चिनिन्छ । सन् १८७८ मा अमेरिकामा पहिलो पटक भेटिएपछि यसका कङ्कालका ढाँचाहरू विश्वका ठूला सङ्ग्रहालयहरूमा राखिएका थिए ।

यस खोजले अन्तिम जुरासिक कालमा पूर्वी इबेरियाको डाइनासोर विविधताबारे नयाँ जानकारी थपेको छ । यस क्षेत्रमा सरोपोड, थेरोपोड, स्टेगोसोर र अर्निशोपोड जस्ता धेरै डाइनासोर समूहका अवशेषहरू भेटिएका छन् । यी जीवाश्महरूले त्यस समयको तटीय वातावरणमा जटिल र विविध डाइनासोर इकोसिस्टम रहेको सङ्केत गर्छन् ।