विश्वकप हेर्न रातभर बस्दा, स्न्याक्स खाँदा के कुरामा सतर्कता अपनाउने ?

फुटबल विश्वकप हेर्नका लागि लाखौं समर्थकहरू रातभर जागा बस्ने गर्छन् । विशेषगरी नेपाली समयअनुसार धेरै खेलहरू मध्यराति वा बिहान सबेरै हुने भएकाले दर्शकहरूले आफ्नो नियमित निद्राको तालिका परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ ।

खेलको रोमाञ्चक माहोलमा धेरैले रक्सी, चिप्स, फ्रेन्च फ्राइज, बर्गर, पिज्जा, चाउचाउ तथा अन्य प्रशोधित स्न्याक्सको सेवन पनि बढाउँछन् । यद्यपि केही दिन वा केही सातासम्म यस्तो बानी दोहोरिँदा यसले शरीरमा विभिन्न नकारात्मक असर पार्न सक्छ ।

निद्राको कमीले बढाउने जोखिम

मानव शरीरको जैविक घडी ‘बायोलोजिकल क्लक’ नियमित निद्रामा आधारित हुन्छ । वयस्क व्यक्तिलाई सामान्यतया दैनिक ७–९ घण्टा गुणस्तरीय निद्रा आवश्यक मानिन्छ । विश्वकप हेर्न राति जाग्राम बस्दा निद्राको समय घट्छ र शरीरको प्राकृतिक चक्रमा असर पर्छ ।

निद्रा कम हुँदा थकान, निद्रा लागिरहने, काममा ध्यान केन्द्रित गर्न कठिन हुने, निर्णय क्षमता कमजोर हुने तथा स्मरणशक्ति प्रभावित हुने समस्या देखिन सक्छ । लगातार निद्राको कमी हुँदा शरीरमा तनाव हार्मोन कार्टिसोलको मात्रा बढ्न सक्छ, जसले उच्च रक्तचाप, मधुमेह र मुटुसम्बन्धी रोगको जोखिम बढाउन सक्छ ।

मुटुमा पर्ने असर

रातभर जागा बस्नु, अत्यधिक तनावपूर्ण खेल हेर्नु र रक्सी सेवन गर्नु मुटुका लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । खेलका क्रममा हुने अत्यधिक उत्साह, तनाव र भावनात्मक उतारचढावले रक्तचाप तथा मुटुको धड्कन अस्थायी रूपमा बढाउन सक्छ।

पहिलेदेखि उच्च रक्तचाप, मुटुरोग वा मधुमेह भएका व्यक्तिमा यस्तो असर अझ बढी देखिन सक्छ । निद्राको कमी र अस्वस्थकर खानपानले मुटु तथा रक्तनली प्रणालीमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्छ ।

तौल बढ्ने र मोटोपनाको जोखिम

विश्वकप हेर्दा धेरै मानिसहरू उच्च क्यालोरीयुक्त स्न्याक्स खाने गर्छन् । चिप्स, नमकिन, फ्रेन्च फ्राइज, पिज्जा, बर्गर तथा प्रशोधित खाद्य पदार्थमा बोसो, नुन र क्यालोरीको मात्रा धेरै हुन्छ ।

राति अबेर खाना खाँदा शरीरले ऊर्जा कम खर्च गर्ने भएकाले अतिरिक्त क्यालोरी बोसोका रूपमा सञ्चित हुन सक्छ । यसले तौल बढ्ने, पेटमा बोसो जम्ने तथा दीर्घकालीन रूपमा मोटोपना, मधुमेह र मुटुरोगको जोखिम बढाउन सक्छ ।

पाचन प्रणालीमा समस्या

राति ढिलो खाना खाने र रक्सी सेवन गर्ने बानीले पाचन प्रणालीमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ । अपच, पेट फुल्ने, एसिडिटी, ग्यास्ट्रिक तथा पेट पोल्ने समस्या सामान्य रूपमा देखिन सक्छ ।

विशेषगरी मसलेदार, तारेका तथा प्रशोधित खाद्य पदार्थको अत्यधिक सेवनले पेट तथा आन्द्रामा अतिरिक्त भार पर्न सक्छ । खाना खाए लगत्तै सुत्दा रिफ्लक्स अर्थात् पेटको अम्ल घाँटीतर्फ फर्किने समस्या पनि हुन सक्छ ।

रक्सी सेवनका नकारात्मक प्रभाव

धेरै मानिसले खेल हेर्दै रक्सी सेवनलाई मनोरञ्जनको हिस्सा बनाउने गर्छन् । तर रक्सीले निद्राको गुणस्तर बिगार्न सक्छ । रक्सी सेवन गरेपछि सुरुमा निद्रा लागे पनि रातभर गहिरो र आरामदायी निद्रा प्राप्त हुँदैन ।

यसका अतिरिक्त रक्सीले शरीरमा पानीको कमी गराउन सक्छ, जसका कारण टाउको दुख्ने, थकान बढ्ने र अर्को दिन काममा प्रभाव पर्न सक्छ । अत्यधिक रक्सी सेवनले कलेजो, मुटु र मस्तिष्कमा दीर्घकालीन असर पार्ने जोखिम पनि हुन्छ।

मानसिक स्वास्थ्यमा असर

लगातार निद्रा नपुग्दा चिडचिडापन, तनाव, चिन्ता र भावनात्मक असन्तुलन बढ्न सक्छ । खेलको नतिजाप्रति अत्यधिक भावनात्मक लगाव भएका समर्थकहरूमा तनावको स्तर झन् बढी हुन सक्छ ।

निद्राको कमी र मानसिक थकानले उत्पादकत्व घटाउने, सम्बन्धमा असर पार्ने तथा दैनिक जीवनको गुणस्तर कम गर्ने सम्भावना पनि हुन्छ ।

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा कमी

पर्याप्त निद्रा शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीका लागि अत्यन्त आवश्यक हुन्छ । लगातार केही दिनसम्म पनि पर्याप्त निद्रा नपाउँदा रोगसँग लड्ने शरीरको क्षमता कमजोर हुन सक्छ । यसले रुघाखोकी, भाइरल संक्रमण तथा अन्य स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढाउन सक्छ ।

स्वास्थ्य जोगाउँदै विश्वकप कसरी हेर्ने ?

–सकेसम्म खेलअघि केही समय आराम गर्ने वा छोटो निद्रा लिने ।

–दैनिक कम्तीमा ७ घण्टा आसपासको कुल निद्रा सुनिश्चित गर्ने ।

–रक्सीको मात्रा सीमित राख्ने वा सकेसम्म नसेवन गर्ने ।

–चिप्स र जंकफुडको सट्टा फलफूल, ड्राइफ्रुट्स, सलाद वा हल्का स्न्याक्स खाने ।

–पर्याप्त पानी पिउने ।

–खेल सकिएपछि सम्भव भएसम्म पर्याप्त आराम गर्ने । मुटुरोग, उच्च रक्तचाप वा मधुमेह भएका व्यक्तिले विशेष सावधानी अपनाउने ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा

विश्वकपजस्ता ठूला खेल प्रतियोगिताले मनोरञ्जन, उत्साह र सामूहिक खुसी प्रदान गर्छन् । तर खेलप्रतिको उत्साहका कारण लगातार रातभर जाग्राम बस्ने, अत्यधिक रक्सी पिउने र अस्वस्थकर स्न्याक्स खाने बानीले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्छ । त्यसैले खेलको आनन्द लिँदै पर्याप्त निद्रा, सन्तुलित खानपान र संयमित जीवनशैली अपनाउनु नै स्वस्थ समर्थक बन्ने सबैभन्दा राम्रो उपाय हो ।