अजंगका ढुंगाहरूको स्थानान्तरणले देखाउँछ रसुवा बाढीको शक्ति

विपद् विशेषज्ञ प्रा.डा. खनालको विचार जस्ताको तस्तै :

गत १० भदौको हिमचट्टानी पहिरोका कारणबाट हिमनदी भत्कँदा लाङटाङ लिरुङ हिमशृङ्खलाको उत्तरी ढालबाट पानी, ढुङ्गा, माटो मिसिएर ल्हेन्दे/केरूङ/भोटेकोशी/त्रिशुली नदीमा आएको बाढीले धेरै मानिस, घर–पुल जस्ता संरचनाहरू बगायो ।

यसअघि आएका बाढीहरूले बगाएर खोलामा थुपारेका अजंगका ढुंगाहरू के भए ?

गत वर्ष रसुवाको बाढीको अध्ययनको क्रममा अजंगका ढुंगाहरूका तस्वीर लिइएको थियो । त्यसमध्ये सिमले, मैलुङ दोभान, त्रिशुली २१६ को बाँध, स्याफ्रुवेसी, रुङ्गा दोभान र रसुवागढी विद्युत परियोजनाको नजिकबाट खिचिएका हुन ।

नेपाल र चीन/तिब्बतबीच सन्धि हुँदा बसेको भनिएको बेत्रावतीको अजंगको ढुंगा २२ किलोमिटर टाढा महादेवफाँटमा पुर्‍याएको स्थानीयले बताएका छन् ।

माथि देखाइएका अन्य ढुंगाहरूको बारेमा भने सूचना प्राप्त भएको छैन । यस्ता ढुंगा स्थानान्तरणको अध्ययनले बाढीको शक्ति र कार्यको आकलन गर्न सकिन्छ । तस्वीरमा देखिएको रुख २०२५ को बाढीले बगाएर ल्याएर माथिल्लो त्रिशूली ३ ‘ए’ को बाँधमा अड्किएर बसेको छ । यसरी बाढीले बगाई ल्याएका रुखको चक्रहरू गणना गर्दा रुखको उमेरको आधारमा पनि अप्रत्यक्ष रूपमा नदीको शक्ति, कार्य र त्यसकिसिमको बाढी आउने समयको अन्तराल बारेमा जानकारी लिन सकिन्छ ।

बाढीको शक्ति र कार्यको आकलन प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष गरी विश्लेषण गरिनु पर्दछ । बाढीको कारणले खोलाको पिँध, किनार र बहावको बाटोमा आएका परिवर्तनहरूले पानीको प्रयोग–जलविद्युत, सिचाईं, घरबस्ती क्षेत्रमा प्रभाव पर्न गई जीविको पार्जनमा असर गर्ने हुँदा विस्तृत अध्ययन हुन जरुरी छ । यस्तो अध्ययनको नतिजा र निचोडले भविष्यमा बाढी विपद् जोखिम काम गर्ने उपायहरूको पहिचान गर्न मद्दत गर्दछ ।