ट्रम्प र सीको शारीरिक हाउभाउले उनीहरूको शैलीलाई कसरी प्रतिविम्बित गर्‍यो ?

१ जेठ काठमाडौं । उनीहरूले हात मिलाए। उनीहरू लामो समयसम्म सँगै हिँडे। एकले अर्कोको पाखुरामा स्पर्श गरे । पछि उनीहरूले अझ धेरै पटक हात मिलाए।

ताइवान, व्यापार र दुर्लभ खनिज स्रोत लगायत धेरै विषयहरूमा मतभेद रहेका दुई नेताहरू राष्ट्रपति ट्रम्प र चीनका नेता सी जिनपिङबीच बिहीबार भएको भेटघाटले उनीहरू आफ्नो प्रतिस्पर्धालाई तनावपूर्ण भन्दा पनि बढी मैत्रीपूर्ण बनाउन चाहन्छन् भन्ने सङ्केत गरेको छ।

उनीहरूको यो शारीरिक हाउभाउ ट्रम्पले स्वदेशमा चीनप्रति गर्ने कठोर आलोचना र अमेरिकाका पुराना सहयोगी राष्ट्रहरूसँगका उनका भेटघाटहरूभन्दा पूर्ण रूपमा विपरीत थियो। यो दृश्य ट्रम्पले ओभल अफिसमा युक्रेनी राष्ट्रपतिलाई स्वागत गर्दाको जस्तो तनावपूर्ण वा आक्रामक पटक्कै थिएन। जर्मनीकी पूर्व चान्सलर वा नाटोका नेताहरूसँग ट्रम्पले राख्ने गरेको रूखो दूरी पनि यस पटक देखिएन।

न त यसमा ट्रम्पको त्यो रहस्यमय ‘ह्यान्डसेक’ नै देखियो, जस्तो उनले जापानका प्रधानमन्त्रीलाई १९ लामा सेकेन्डसम्म आफ्नो बलियो मुठ्ठीमा जकडिराखेका थिए।

यसको सट्टा, विज्ञहरूका अनुसार, यो शारीरिक हाउभाउले ट्रम्प र सी दुवैले सम्झौताकारी मुद्रा अपनाइरहेको सङ्केत गरेको थियो। उनीहरू प्रत्येकले आ-आफ्नै शैलीमा दुई देशबीचको जटिल सम्बन्धलाई प्रतिबिम्बित गरिरहेका थिए। गत वर्ष चीनविरुद्ध ट्रम्प प्रशासनको आक्रामक व्यापारिक कदम र त्यसको बदलामा बेइजिङले चालेका कदमहरू पछि, अहिले यी दुई देशले एउटा अस्थायी सम्झौताको बाटो रोजेका छन्।

“शिखर वार्ताको पूर्वसन्ध्यामा आएका बयानहरूलाई हेर्ने हो भने, ट्रम्पले सी जिनपिङप्रति अलि बढी नै उत्सुकता देखाएको जस्तो देखिन्छ; उनी वास्तवमै मित्रता गाँस्न निकै लालायित छन्,” एटलान्टिक काउन्सिलको ग्लोबल चाइना हबकी वरिष्ठ निर्देशक मेलानी हार्टले भनिन्।

उनका शब्दहरूले यो सङ्केत गर्छन् कि ट्रम्पले सीले उनलाई व्यक्तिगत रूपमा मन पराऊन् भन्ने आशा गरिरहेका छन्, र उनीहरूबीच यस्तो सम्बन्ध विकसित होस् जसले विशेष सहुलियत र सम्झौताहरूका लागि बाटो खोलोस्। र तपाईं उनीहरूको शारीरिक हाउभाउमा पनि त्यही कुरा देख्न सक्नुहुन्छ।”

लामो युद्धविराम तर्फको यात्रा

बिहीबार ट्रम्पले सीलाई भेटेको क्षणदेखि नै उनीहरूको संवाद विगतका भेटघाटहरूभन्दा बढी न्यानो र सहज थियो। उनीहरू मुस्कुराए, कुराकानी गरे र शारीरिक रूपमा एक-अर्काको नजिक रहे। ‘फर्बिडन सिटी’ बाट धेरै टाढा नरहेको मिङ वंशको ऐतिहासिक स्थल ‘टेम्पल अफ हेभन’ मा उनीहरूले लामो रातो कार्पेटमा सँगै पैदल यात्रा गरे।
“यो कुरा उल्लेखनीय थियो कि सीले ट्रम्पलाई आफ्नो प्रसिद्ध ‘पावर पुल’ चाल चल्ने मौका दिएनन्, जसमा ट्रम्पले विदेशी नेताको हात आफूतिर बेस्सरी तान्ने गर्छन्,” एसिया सोसाइटी पोलिसी इन्स्टिच्युटका सिनियर फेलो लाइल मोरिसले भने।

उनले थपे, “ट्रम्पले आफ्नो देब्रे हातले सीको हातमा थपथपाए, जुन ट्रम्पले देखाएको अतिरिक्त मित्रताको सङ्केत थियो।” दुवै नेताहरूले अन्य अधिकारीहरूसँग पनि हात मिलाए। अमेरिकी पक्षबाट व्यवसायीहरूको एउटा समूह उपस्थित थियो, जसलाई ट्रम्पले चीनप्रति ‘सम्मान’ दर्शाउन र बजारमा पहुँचको खोजी गर्नका लागि आफूसँगै ल्याएको बताएका थिए। यद्यपि, सीले भने आफ्नो तर्फबाट त्यस्तै कुनै व्यावसायिक समूह ल्याएका थिएनन्।

शैलीमा भिन्नता

जब ट्रम्प र सी आफ्नो पैदल यात्रामा अघि बढे, उनीहरूको साथमा सैनिक ब्यान्ड बजिरहेको थियो। त्यहाँ फूलका गुच्छा र अमेरिका तथा चीनका झण्डाहरू बोकेर बालबालिकाहरूको एउटा समूह उनीहरूको प्रतीक्षामा उभिएको थियो। जब दुई नेताहरू नजिक पुगे, बालबालिकाहरू खुसीले उफ्रिन थाले र फूल तथा झण्डाहरू हल्लाउँदै नारा लगाएर स्वागत गरे।

राष्ट्रपति ट्रम्पले मुस्कुराउँदै बालबालिकाहरूका लागि ताली बजाए । सी जिनपिङले भने केही पटक मात्र हात हल्लाएर संक्षिप्त प्रतिक्रिया दिए। विज्ञहरूका अनुसार यसले पनि दुवै नेताको विपरीत शैलीलाई प्रतिबिम्बित गरेको थियो। जहाँ ट्रम्प मुस्कुराउँदै र वरिपरिको वातावरणतिर हाउभाउ गर्दै यताउता हेरिरहेका थिए, सी भने अलि बढी गम्भीर र ‘स्टोइक’ देखिए, र कहिलेकाहीँ नजिकै झुण्डिएका क्यामराहरूमा सिधै हेरिरहेका थिए।

“ट्रम्पको अलि बढी अनौपचारिक र ‘शोम्यानसिप’ शैली पूर्ण रूपमा प्रदर्शनमा थियो, जबकि सीको शारीरिक हाउभाउ र टिप्पणीहरू अलि बढी पूर्व-निर्धारित थिए, जुन सीको आफ्नै शैली हो,” मोरिसले भने। (ती बालबालिकाहरू नेताहरू अगाडि बढेपछि फेरि अनुशासित लहरमा मौन बसेका थिए।)

आफ्नो लामो पैदल यात्राको अन्त्यमा पुगेपछि, ट्रम्प एउटा ठूलो सिँढीको अगाडि केहीबेर थप कुराकानी गर्न रोकिए, र माथि चढ्नुअघि उनले सीको पाखुरामा दुई पटक स्पर्श गरे।

गत वर्ष दक्षिण कोरियामा भेट हुँदा यी दुई नेताहरूबीचको हात मिलाइ निकै तनावपूर्ण थियो; त्यतिबेला ट्रम्प मात्र बोलिरहेका थिए भने सी प्रायः मौन थिए। उक्त भेटघाट अघि, संयुक्त राज्य अमेरिका र चीन व्यापारिक गतिरोधको चरम अवस्थामा थिए। अझ, दक्षिण कोरिया पुग्नुभन्दा केही मिनेट अघि मात्र ट्रम्पले अमेरिकाले आणविक हतियार परीक्षण पुनः सुरु गर्ने घोषणा गरेर वातावरणलाई थप उत्तेजित बनाएका थिए।

त्यो कठोर र तनावपूर्ण दृश्यको विपरीत, बिहीबार ट्रम्पले सीलाई ‘एक महान नेता’ भनेर सम्बोधन गरे र जस्तोसुकै ‘कठिनाइ’ उत्पन्न हुँदा पनि संयुक्त राज्य अमेरिका र चीनले कसरी मिलेर ‘समाधान निकालेका छन्’ भन्नेबारे चर्चा गरे। टेलिभिजनबाट प्रत्यक्ष प्रसारित राजकीय भोजमा ‘टोस्ट’ टक्र्याउँदै ट्रम्पले ‘सँगै एक शानदार भविष्य’ को प्रतिज्ञा गरे।

उनले थपे, “तपाईंसँग हुनु मेरो लागि सम्मानको कुरा हो, तपाईंको मित्र हुनु सम्मानको कुरा हो, र चीन तथा अमेरिकाबीचको सम्बन्ध पहिलेभन्दा अझ सुदृढ हुनेछ।”

सी जिनपिङका टिप्पणीहरू भने निकै संयमित र गम्भीर थिए। उनी नै त्यस्ता व्यक्ति देखिए जसले यस सम्बन्धका ‘सीमाहरू’ निर्धारण गरिरहेका थिए। “अमेरिकाले ताइवानको मुद्दालाई अत्यन्तै सावधानीका साथ अगाडि बढाउनुपर्छ,” उनले भने। उनले वर्तमानमा हुन सक्ने तनावको वृद्धिका विरुद्ध चेतावनी दिन प्राचीन इतिहासका खतरनाक प्रतिद्वन्द्वीताहरूलाई समेत स्मरण गराए।

साथै, सीले अमेरिका-चीन मैत्रीका बारेमा अलि स्पष्ट र सरल दृष्टिकोण व्यक्त गरे। “चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचका साझा हितहरू उनीहरूका मतभेदभन्दा कता हो कता बढी छन्,” उनले भने। उनले थपे, “चीन-अमेरिका सम्बन्धमा स्थिरता रहनु नै सारा विश्वका लागि एउटा वरदान हो।”

प्रतिनिधिमण्डलहरूले वास्तवमा के-के कुरा गरे भन्ने विषयमा दुवै देशका प्रतिवेदनहरूबीच निकै ठूलो अन्तर पाइयो।

“जब यी दुई देशका प्रतिवेदनहरूलाई साथसाथै राखेर पढिन्छ, तिनले लगभग दुईवटा फरक भेटघाटहरूको वर्णन गरेजस्तो देखिन्छ,” ब्रुकिङ्स इन्स्टिच्युसनका चिनियाँ मामिला विज्ञ रायन हासले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्। अमेरिकी पक्षले चिनियाँ लगानी, अमेरिकी तेलको खरिद र ‘फेन्टानिल’ को ओसारपसार नियन्त्रणमा जोड दिएको थियो भने, बेइजिङको प्रतिवेदनमा ताइवान र कसरी अमेरिकी तथा चिनियाँ अधिकारीहरूले ‘रणनीतिक स्थिरता’ सुधार गर्न सक्छन् भन्ने विषयमा छलफल गरिएको थियो।

“दुवै नेताहरूलाई लाग्छ कि यदि उनीहरूले यो परिस्थितिमा सही ढंगले खेल्न सके भने अर्को पक्षबाट केही न केही प्राप्त गर्न सक्छन्,” हार्टले भनिन्। “चाखलाग्दो कुरा त के छ भने, उनीहरूले प्राप्त गर्न खोजेका ती कुराहरू एकअर्काभन्दा पूर्ण रूपमा फरक छन्।” (न्यू योर्क टाइम्सबाट)