अर्जेन्टिनामा समुद्र सुकेको हो ?

२३ भदौ, काठमाडौं । टिकटक, युट्युब र फेसबुकमा भाइरल भएका भिडियोहरूले अर्जेन्टिनाको एटलान्टिक महासागर अचानक रातारात सुक्यो वा समुद्र पछाडि हट्यो भन्ने दाबी गर्दै विश्वभर चिन्ता उत्पन्न गरेका छन् । ती नाटकीय भिडियोमा समुद्रको ठूलो भूभाग खाली भएको, डुंगाहरू अलपत्र परेको र पानीबाट एउटा रहस्यमय ‘नयाँ टापु’ निस्किएको जस्तो देखाइएको छ । कतिपय पोस्टमा यसलाई ‘विश्वव्यापी विपत्ति’ वा प्रलयको संकेतसमेत भनिएको छ ।

यदि तपाईं अर्जेन्टिनामा समुद्र हराएको घटना वास्तविक हो कि ठगी वा भ्रामक दाबी हो भन्नेबारे जान्न चाहनुहुन्छ भने, उपलब्ध तथ्य यस्तो छ।

समुद्र पछाडि हटेको देखाउने भिडियो वास्तविक हो । तर समुद्र स्थायी रूपमा ‘सुक्यो’ वा पृथ्वीभित्र हरायो भन्ने दाबी गलत हो । यो कुनै विश्वव्यापी विपत्ति नभई मौसमजन्य शक्तिका कारण केही समयका लागि देखिएको प्राकृतिक घटना हो ।

अर्जेन्टिनामा वास्तवमा के भएको थियो ?

भाइरल भिडियोहरू अर्जेन्टिनाको ब्युनस आयर्स प्रान्तमा पर्ने प्रमुख समुद्री पर्यटकीय सहर मार डेल प्लाटाको तटीय क्षेत्रमा खिचिएका हुन ।

केही घण्टाको अवधिमा समुद्रको पानी तटबाट निकै पछाडि हट्यो । अर्जेन्टिनाको प्रमुख राष्ट्रिय दैनिक ला नासियोन ले उल्लेख गरेअनुसार, पानी घटेपछि सामान्य अवस्थामा समुद्रको सतहमुनि लुकेर रहने विशाल स्थायी चट्टानी संरचना ‘रेस्तिन्गा देल फारो’ (Restinga del Faro) देखापर्‍यो ।

यो चट्टानी संरचना सामान्य अवस्थामा समुद्रमुनि रहने भएकाले अचानक बाहिर देखिँदा पर्यटकहरूलाई नयाँ टापु बनेको जस्तो लागेको थियो । तर सामान्य ज्वारभाटाको चक्र पूरा भएपछि एकैदिनमा समुद्रको पानी पुनः आफ्नो सामान्य तहमा फर्किएको थियो ।

समुद्र किन पछाडि हट्यो ?

समुद्रको पानी यसरी असामान्य रूपमा पछाडि हट्नुमा विभिन्न प्राकृतिक शक्तिको अस्थायी संयोजनले भूमिका खेलेको थियो .

बलियो समुद्रीतर्फ बहने हावा (Wind Setdown): स्थानीय समुद्रीसम्बन्धी सञ्चारमाध्यम पेस्कारेका अनुसार लामो समयसम्म तीव्र गतिमा समुद्रतर्फबाट जमिनतर्फ नभई बाहिरतर्फ बहने हावाले सतहको पानीलाई तटीय क्षेत्रबाट टाढा धकेल्न सक्छ । यसले समुद्रको सतह थप घटेजस्तो देखाउँछ ।

वायुमण्डलीय चापमा परिवर्तन: वायुमण्डलीय चापमा ठूलो परिवर्तन हुँदा क्षेत्रीय समुद्री सतहमा अस्थायी उतारचढाव आउन सक्छ र तटीय पानी बाहिरतर्फ धकेलिन सक्छ ।

अत्यन्त न्यून ज्वार (Low Tide): मौसमजन्य प्रभाव प्राकृतिक रूपमा हुने न्यून ज्वारको समयसँग पनि मिलेकाले पानी घटेको दृश्य अझ असाधारण देखिएको थियो ।

मौसमजन्य शक्तिका कारण समुद्रको पानी तटबाट बाहिरतर्फ धकेलिने यस्तो अवस्थालाई वैज्ञानिक भाषामा ‘विन्ड सेटडाउन’ (wind setdown) वा ‘मौसमजन्य न्यून ज्वार’ (meteorological low tide) भनिन्छ। यो स्टर्म सर्ज (storm surge) को ठीक विपरीत अवस्था हो । स्टर्म सर्जमा हावाले समुद्रको पानीलाई जमिनतर्फ धकेल्छ ।

के यो सुनामीको संकेत हो ?

समुद्र अचानक पछाडि हट्दा धेरै मानिसले त्यसलाई सुनामी आउनुअघिको संकेत ठान्छन् । तर सुनामी सामान्यतया समुद्रमुनि आउने भूकम्प वा पहिरोजस्ता घटनाका कारण उत्पन्न हुन्छ । त्यस्तो अवस्थामा पानी केही मिनेटमै तीव्र रूपमा पछाडि हट्न सक्छ र त्यसपछि विनाशकारी छाल आउन सक्छ ।

तर मार डेल प्लाटामा देखिएको घटना भने केही घण्टासम्म चलेको हावा र मौसमजन्य अवस्थाका कारण भएको थियो । यसमा सुनामीको जोखिम नरहेको बताइएको छ ।

विश्वका अन्य स्थानमा पनि यस्तै मौसमजन्य घटना देखिने गरेका छन । उदाहरणका लागि, शक्तिशाली आँधीका कारण कतिपय उथले खाडी (समुद्रको तुलनामा गहिराइ कम भएको क्षेत्र) बाट समेत पानी अस्थायी रूपमा निकै पछाडि हट्न सक्छ ।

निष्कर्ष

समुद्रको पानी केही घण्टाका लागि असामान्य रूपमा पछाडि हट्दा समुद्रको बालुवा र सतहमुनि रहेको चट्टानी संरचना देखिएको हो । मौसमजन्य कारणले भएको यो घटना छोटो समयमै समाप्त भयो र सोही दिन समुद्र आफ्नो सामान्य अवस्थामा फर्किएको थियो ।

अर्जेन्टिनाको समुद्र स्थायी रूपमा सुकेको वा हराएको होइन । पृथ्वी फुटेर समुद्रभित्र पानी पसेको पनि होइन र यो विश्वव्यापी विपत्तिको संकेत पनि होइन ।