+
+
ब्लग :

रवि, दायाँ-बायाँ नलाग, अघि बढ

पार्टीको आइडियोलोजी बारे केजरीवाल भन्छन्, ‘हामी समस्याको समाधान लेफ्टमा पाउँछौं भने लेफ्टबाट लिन्छौं, राइटमा पाए राइटबाट ।’ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले पनि त्यसै गरे भइगयो । विचार वा सिद्धान्तको घनचक्करमा फस्नु आवश्यक छैन ।

मिलन मनुवा दाहाल मिलन मनुवा दाहाल
२०७९ मंसिर १९ गते ८:४८

‘कब तक छुपे रहोगे बैगन तू पत्ते के आड मे, आखिर तू एक दिन बिकना है मेरे बजारमे !’ यो हरफ एउटा बसको ढोकामा लेखेको धेरै अघि मैले पढेको थिएँ । अस्ति चुनावताका उम्मेदवारहरूका घरदैलो कार्यक्रमका झाँकीहरू देख्दा उक्त हरफ मलाई खूब याद आइरह्यो ।

चुनावमा नयाँको खोजी
म झापा जिल्ला क्षेत्र नं. १ को मतदाता हुँ । यहाँबाट २०७४ सालमा सांसदको चुनाव जितेर बेपत्ता भएका कमरेड राम कार्की यसपालि चुनाव बजारमा थिएनन् ।

नेताज्यू, नमस्कार ! मतदाताले भन्न नपाउँदै उल्टै नमस्कार पाइने चुनावको समयमा हो । जहाँ बैगनहरू आफूलाई बिकाउन, मतदाता फकाउन अनेक हर्कत गर्छन् । यस २०७९ सालको चुनावमा एउटा खास फरक देखियो । त्यो हो- नयाँ अनुहारको खोजी ।

आम मानिसलाई सिद्धान्त र विचारसँग खासै सरोकार थिएन । नयाँ अनुहार चाहिएको थियो । नेपाली राजनीतिमा जो स्पेस ओगटेर बसेका थिए, उनीहरू छाड्न तयार थिएनन् । राजनीतिक पार्टीहरूका उपल्ला हर्ताकर्ता आफैं दोहोरिन, तेहरिन लालायित थिए । यस अवस्थामा नयाँ अनुहार, खासगरी युवाले अपेक्षा अनुसार चुनावमा टिकट पाएनन् । यही ग्यापलाई पूरा गर्न स्वतन्त्रको लहर आयो ।

गत वैशाखको स्थानीय निर्वाचनमा यसको प्रष्ट संकेत देखिइसकेको थियो । तर यस तथ्यलाई बेवास्ता गर्दा आम निर्वाचन २०७९ को परिणाम कांग्रेस र एमालेले सोचेभन्दा बेग्लै आएको छ । यस चुनावबाट नेपाली राजनीतिमा नवप्रवेशी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले राम्रो स्थान बनाएको छ । उता मधेशमा पुराना शक्तिहरूलाई धक्का दिंदै जनमत पार्टी अगाडि आएको छ ।

दलीय व्यवस्थामा एकादुई स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको विजयले देशको अवस्थामा तात्विक परिवर्तन ल्याउन सक्दैन । तर, राजनीतिक पार्टीहरूबाट निराश नेपाली जनताको मनोविज्ञानमा कुनै चामत्कारिक नायकको आशा थियो । बालेनहरूको जित पश्चात् नयाँ अनुहारको माग झनै बढ्यो ।

युवा उमेर समूहको जनसंख्यामा उल्लेख हिस्सा छ । यसले नेपाली समाजको वस्तुगत परिस्थिति नयाँ अनुहारको पक्षमा थियो । सामाजिक सञ्जालहरूमा त्यसको प्रतिविम्ब छर्लङ्ग देखिएको थियो । निर्वाचनको नजिक–नजिक २०७८ साल मंसिरमा भएको नेपाली कांग्रेस पार्टीको महाधिवेशनमा युवा आवाज घनीभूत रूपमा उठेको थियो । महाधिवेशनबाट गगन थापा, विश्वप्रकाशहरूको उदयले नेपाली समाज केही आशावादी भए पनि, गत चुनावमा नयाँ अनुहारको खोजी जारी थियो ।

घण्टीको जितको तीन आधार

स्थानीय निर्वाचनमा लौरो चिह्नको सफलताले आगामी संसदीय चुनावमा स्वतन्त्र उम्मेदवारीलाई हौस्यायो । ४ मंसिर २०७९ मा आम निर्वाचनको घोषणापश्चात् केही स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको चर्चा सुनिन थाल्यो । त्यसैमध्येका एक चर्चित पात्र रवि लामिछानेले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी नै दर्ता गरे । वैकल्पिक शक्तिको रूपमा उदाउन प्रयास गरेको विवेकशील साझा पार्टी आफैं छिन्नभिन्न र दिशाहीन बनेको थियो । तथापि, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई नयाँ वैकल्पिक शक्तिको रूपमा भन्दा पनि स्वतन्त्रको लहरलाई भजाउने दाउको रूपमा हेरिएको थियो ।

गैरदलीय उम्मेदवारहरूको कारण आमनिर्वाचन २०७९ को फरक परिदृश्य देखा पर्ने अनुमान गर्दैगर्दा गत साउनमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी हतारमा जन्मिएको थियो । जुन बेला गैरदलीय उम्मेदवारले जित्ने तीन आधार नेपाली समाजमा बलियोसँग हुर्कंदै थियो । ती आधारहरू थिए— १. नयाँ पुस्ताको उदय २. नेपाल बाहिरका नेपाली ३. वाक्कदिक्क आम सर्वसाधारण ।

३५ वर्ष उमेर मुनिका बालेन पुस्ताका मतदाता नेपालको कुल मतदाताको करिब एक तिहाइ रहेको तथ्यांक छ । रेमिट्यान्स पठाउने नेपाल बाहिरका नेपालीले अर्थतन्त्र धान्ने मात्र होइन, अब राजनीति पनि प्रभावित गर्न थालेको छ । राजनीतिक दलहरूप्रति आम सर्वसाधारणको वितृष्णा जगजाहेर नै छ ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वैचारिक लाइन र अस्पष्टता सम्बन्धी जुन कुरा छ, यो त्यति चिन्ताको विषय होइन । देश र जनताप्रति इमानदार भएर काम गर्दै अघि बढ्दै जाँदा त्यसले आकार लिंदै, स्पष्ट हुँदै जान्छ ।

संगठनमा शक्ति हुन्छ । रविले पार्टी नै खोलेपछि सांगठनिक शक्ति पनि हासिल गरे । रवि आफैं कतिको क्षमतावान छन्, आफ्ना एजेण्डा कसरी जनतासामु राख्छन् र मतदातालाई विश्वस्त पार्न सक्छन् भन्ने कुराले चुनावी जित हार तय गर्ने वाला थियो । जुन रविले राम्रैसँग गरे ।

निर्वाचन क्षेत्रमा दलको सांगठनिक आधार र कार्यकर्ताको दलबल विना पनि मिडिया, खासगरी सामाजिक सञ्जालको माध्यमबाट मतदाता समक्ष पुग्ने सुविधा थियो । आफैं सेलिब्रेटी पत्रकार, आम सर्वसाधारणमा चिनिएको अनुहार भएकोले रविले त्यसको पनि राम्रै उपयोग गरे । आखिर, रविले चार महिने शिशु पार्टीलाई पुराना जब्बर पार्टीहरूको बीच चौथो राजनीतिक पार्टीको रूपमा उभाएका छन् ।

कतिपय गैरदलीय उम्मेदवारले स्वतन्त्रको च्याँखे थाप्नु भन्दा बरु रविको स्वतन्त्र पार्टीसँग सहकार्य गरेका भए केही सिट संख्या अझ बढ्न सक्थ्यो । तथापि, नेपाली समाजको निकै ठूलो हिस्साले रविलाई झ्वाट्ट विश्वास गर्न नसकेको देखियो । मतदान गर्न नगई घरमै बस्ने जनतालाई रविले तान्न सक्नुपर्थ्यो ।

अब आगे के होला ?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको चुनावी जित अप्रत्याशित होइन । रवि लामिछानेको उदय नभए पनि उनको ठाउँमा कोही न कोही आउँथ्यो । कांग्रेसले गगन थापालाई प्रधानमन्त्रीको रूपमा प्रस्तुत गरेर चुनावमा उत्रिएको भए चुनावी परिदृश्य अर्कै हुन सक्थ्यो । कांग्रेस र एमाले पार्टी आगामी दिनहरूमा कसरी चल्छन्, त्यसले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको स्पेसलाई निर्धारण गर्नेछ । रवि लामिछाने र उनको टिमको इमानदार, निरन्तर र सक्रिय प्रयास जारी रह्यो भने त्यो राजनीतिक स्पेस फराकिलो हुँदै जानेछ ।

स्थापित राजनीतिक दलहरूले चुनाव अघि रवि लामिछानेलाई चुनौती मानेका थिएनन् । रविलाई खिसीटिउरी गरेर, उनको पार्टीलाई प्राप्त भोटलाई ‘नानीमैयाँ भोट’ भनेर जनताको मतलाई अपहेलना गरेर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई केही फरक पर्ने वाला छैन । रविको कद घट्ने वाला छैन ।

अर्कालाई गालीगलौज गर्नु उनीहरूको संस्कार भइसकेको छ । दशकौंको वामपन्थी आन्दोलनबाट उदाएका, प्रधानमन्त्री भइसकेका व्यक्तिहरू नेपाली राजनीतिको घटनाक्रमलाई विश्लेषण गर्न सक्षम नभएका होइनन् । तर, जसरी पनि पदमा बसिराख्नुपर्ने र आफ्नो कमी–कमजोरी नदेख्नेले पार्टी कार्यकर्तालाई थामथुम पार्न नानीमैयाँ भोट भन्नुपर्ने बाध्यता हुनसक्छ । तर, त्यसले रवि र उनको पार्टीलाई केही फरक पर्ने वाला छैन ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वैचारिक लाइन र अस्पष्टता सम्बन्धी जुन कुरा छ, यो त्यति चिन्ताको विषय होइन । देश र जनताप्रति इमानदार भएर काम गर्दै अघि बढ्दै जाँदा त्यसले आकार लिंदै, स्पष्ट हुँदै जान्छ ।

भारतको आम आदमी पार्टीलाई जनहितकारी काम गर्न कुनै विचार वा सिद्धान्तको अभाव भएको छैन । केजरीवालको नेतृत्वमा भारतीय राजनीतिमा आम आदमी पार्टीको राजनीतिक सफलता र फैलावट हामीले देख्दै–सुन्दै आएका छौं ।

पार्टीको आइडियोलोजीबारे केजरीवाल भन्छन्, ‘हामी समस्याको समाधान लेफ्टमा पाउँछौं भने लेफ्टबाट लिन्छौं, राइटमा पाए राइटबाट ।’ उनको पार्टीले देशभक्ति, इमानदारी र मानवतालाई मुख्य सिद्धान्तको रूपमा लिएको छ ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले पनि त्यसै गरे भइगयो । विचार वा सिद्धान्तको घनचक्करमा फस्नु आवश्यक छैन । आगे रवि र उनको पार्टीको राजनीतिक भविष्य राम्रो छ । आशाको किरण पलाएको छ ।

सरकार बनाउन कसैको बहुमत नपुग्ने भयो । सत्ताको लुँछाचुँडीले बीचमै मध्यावधि चुनाव हुने प्रबल सम्भावना छ । समय गतिशील छ । नेपाली समाज बदलिंदो छ । समयले मानिस र उसको पार्टीलाई कहाँ पुर्‍याउँछ भन्न सकिन्न । देश चाहिं अघि बढोस् भन्ने कामना ।󠄔

लेखकको बारेमा
मिलन मनुवा दाहाल

भ्रमणमा रुचि भएका मिलन मनुवा दाहाल प्रकृति र समाजबारे अध्ययन गर्न र लेख्न मन पराउँछन् ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

Khusi
                                chhu

खुसी

Dukhi
                                chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय
Advertisment

धेरै कमेन्ट गरिएका

छुटाउनुभयो कि ?