जन्मदर बढाउन चीनमा नयाँ नीति लागु, गर्भनिरोधकमा १३ प्रतिशत कर

१७ पुस, काठमाडौं । चीनले जन्मदर बढाउने प्रयासका क्रममा जनवरी १ देखि गर्भनिरोधक सामग्रीमा १३ प्रतिशत बिक्री कर (भ्याट) लगाउने निर्णय गरेको छ। तर बच्चा हेरचाह सेवा, विवाहसम्बन्धी सेवा र ज्येष्ठ नागरिक हेरचाह भने करमुक्त गरिएको छ।

यो कर प्रणालीमा गरिएको ठूलो परिवर्तन हो, जसले सन् १९९४ देखि लागू रहेका धेरै कर छुटहरू हटाएको छ। त्यतिबेला चीनमा एक सन्तान नीति लागू थियो।

चीनको जनसंख्या लगातार तीन वर्षदेखि घट्दै गएको छ। सन् २०२४ मा मात्र ९० लाख ५४ हजार बच्चा जन्मिएका छन्, जुन १० वर्षअघिको तुलनामा झन्डै आधा हो। वृद्ध जनसंख्या बढ्दै जाँदा र अर्थतन्त्र सुस्त बन्दै गएपछि सरकार विवाह र सन्तान जन्माउन प्रोत्साहन गर्न खोजिरहेको छ।

तर कण्डम, गर्भनिरोधक चक्की र उपकरणमा कर लगाउने निर्णयको आलोचना पनि भएको छ। धेरैले यसले अनिच्छित गर्भधारण र एचआईभी संक्रमणको जोखिम बढाउन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। सामाजिक सञ्जालमा कतिपयले ‘महँगो कण्डमले बच्चा जन्माउने निर्णय बदलिँदैन’ भन्दै व्यंग्य पनि गरेका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार चीनमा बच्चा हुर्काउने खर्च धेरै महँगो छ। शिक्षा खर्च, काम र परिवार सन्तुलनको दबाब, र आर्थिक अनिश्चितताले युवाहरू बच्चा जन्माउन हिच्किचाइरहेका छन्।

केही विश्लेषकहरूका अनुसार कण्डममा कर लगाउँदा जन्मदरमा ठूलो असर पर्ने सम्भावना कम छ। सरकारको मुख्य उद्देश्य घट्दो राजस्व बढाउनु पनि हुन सक्छ, किनकि चीनको कुल कर संकलनमा भ्याटको ठूलो हिस्सा छ।

यसैबीच केही प्रान्तमा महिलालाई सन्तान योजना बारे सोधपुछ गरिनु र महिनावारीसम्बन्धी जानकारी मागिनुले सरकार अत्यधिक हस्तक्षेपकारी भएको आरोप पनि लागिरहेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार चीनको समस्या केवल नीति वा करसँग मात्र जोडिएको छैन, तर समाजमा बढ्दो तनाव, सम्बन्धप्रति घट्दो रुचि र जीवनशैलीमा आएको परिवर्तनसँग पनि गहिरो रूपमा सम्बन्धित छ।

-बीबीसीबाट