कोइलाका कारण चीन युरिया उत्पादनमा आत्मनिर्भर: इरान युद्धले पारेन कुनै प्रभाव

News Summary

Generated by OK AI. Editorially reviewed.

चीनले आफ्नै प्रशस्त कोइला भण्डारको प्रयोग गरी विश्वभर युरिया उत्पादनमा ७८ प्रतिशत हिस्सा कोइलामा आधारित बनाएको छ।
सन् २०२६ को सुरुवातमा पश्चिम एसियाको युद्धले होर्मुज स्ट्रेटको ढुवानी अवरुद्ध पारी युरियाको मूल्य ७० प्रतिशतसम्म वृद्धि भएको छ।
चीनले आफ्नो ५० देखि ८० प्रतिशत मल निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएर आन्तरिक खाद्य सुरक्षा प्राथमिकता दिएको छ जसले विश्व बजारमा मल अभाव बढाएको छ।

८ वैशाख, काठमाडौं । विश्वभर युरिया उत्पादनका लागि प्राकृतिक ग्यासको प्रयोग हुने गरे तापनि चीनले भने आफ्नै प्रशस्त कोइला भण्डारको प्रयोग गरी यस क्षेत्रमा अभूतपूर्व आत्मनिर्भरता हासिल गरेको छ।

चीनको कुल युरिया उत्पादनको करिब ७८ प्रतिशत हिस्सा कोइलामा आधारित छ । यसर्थ कतार, रुस र साउदी अरबजस्ता प्रमुख ग्यासमा आधारित निर्यातकर्ता मुलुकहरूको तुलनामा चीनको उत्पादन मोडल भिन्न र सुरक्षित देखिएको छ।

सन् २०२६ को सुरुवातमै सुरु भएको पश्चिम एसियाको युद्धले विश्वव्यापी मल व्यापारको ३० प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने होर्मुज स्ट्रेटको ढुवानी अवरुद्ध पारेको छ। यसका कारण विश्व बजारमा युरियाको मूल्य ७० प्रतिशतसम्मले वृद्धि भएको छ।

तर, कोइलामा आधारित उत्पादन प्रणाली र आन्तरिक ऊर्जा स्रोतका कारण चीनले आफ्नो बजारमा पर्याप्त मौज्दात कायम राख्न सफल भएको छ। रोयटर्सका अनुसार, चीनको आन्तरिक युरियाको मूल्य अहिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारको तुलनामा झन्डै एक तिहाइ मात्र रहेको छ।

उत्पादन प्रक्रिया र रणनीतिक लाभ

कोइलालाई ग्यासिफायर रियाक्टरमा अक्सिजन र बाफसँग मिसाएर ‘सिनग्यास’ बनाइन्छ, जसबाट हाइड्रोजन र कार्बन डाइअक्साइड प्राप्त हुन्छ। पछि हावाबाट निकालिएको नाइट्रोजनलाई हाइड्रोजनसँग मिसाएर एमोनिया बनाइन्छ र अन्ततः युरिया तयार पारिन्छ।

प्राकृतिक ग्यासमा आधारित प्रक्रियामा अक्सिजनको आवश्यकता नपर्ने भए तापनि चीनले आफ्नो कोइला पूर्वाधारमा गरेको ऐतिहासिक लगानीले उसलाई अन्तर्राष्ट्रिय ग्यासको मूल्यमा हुने उतारचढावबाट जोगाएको छ।

निर्यातमा प्रतिबन्ध र विश्वव्यापी प्रभाव

चीनले गत वर्ष १३ अर्ब डलरभन्दा बढीको मल निर्यात गरेको थियो, जसको ठूलो हिस्सा मलेसिया, भियतनाम, इन्डोनेसिया र न्यूजिल्याण्डजस्ता देशहरूले आयात गर्ने गरेका थिए।

मलेसियाको कुल मल आयातको ६७ प्रतिशत र इन्डोनेसियाको ४४ प्रतिशत हिस्सा चीनले ओगटेको छ। तर, युद्धका कारण सिर्जित अभाव र आन्तरिक खाद्य सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै चीनले अहिले आफ्नो ५० देखि ८० प्रतिशत निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

चीनको यो निर्णयले विश्व बजारमा मलको अभावलाई अझ तीव्र बनाएको छ। भारत र ब्राजिलजस्ता देशहरूले चीनबाट आपूर्ति परिपूर्ति हुने आशा राखेका भए तापनि बेइजिङले आफ्ना किसानहरूका लागि मूल्य न्यून राख्न निर्यात नियन्त्रण गर्ने नीति लिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा थप दबाब सिर्जना भएको छ। यसले विश्वव्यापी खाद्य प्रणाली र कृषि उत्पादनमा दीर्घकालीन असर पार्न सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।