News Summary
Generated by OK AI. Editorially reviewed.- उत्तर कोरियाले युक्रेन युद्धमा रुसलाई हतियार र सेना उपलब्ध गराएर १ खर्ब डलरभन्दा बढी कमाएको छ ।
- सन् २०२४ मा उत्तर कोरियाको आर्थिक वृद्धि दर ३.७ प्रतिशत पुगेको छ भने राजधानी प्योङयाङमा भौतिक निर्माण तीव्र पारिएको छ ।
- उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ-उनले दक्षिण कोरियाली मनोरञ्जन सामग्री हेर्ने र बाँड्ने नागरिकलाई मृत्युदण्ड दिने कडा कानून लागू गरे ।
सन् २०२० मा विश्व महामारीको चपेटामा थियो। उत्तर कोरियाका नेता किम जोङ-उन राष्ट्रिय टेलिभिजनमा आए। उनका आँखामा आँसु थिए। ‘म साँच्चै माफी माग्दछु,’ उनले कम्पित आवाजमा भने।
‘हाम्रा जनताको जीवनको कठिनाइ हटाउन मेरो प्रयास र इमानदारी पर्याप्त भएन,’ उनले थपे।
किमको यो अभिव्यक्तिलाई धेरैले उनको शासन समाप्तिको सङ्केतको रूपमा लिए। तर, यस किसिमका अनुमान र सङ्केतहरू गलत ठहरिए ।
आज किम जोङ-उन ४२ वर्षका छन् । उनी आफ्ना बुबा र हजुरबुबाभन्दा बढी शक्तिशाली मानिन्छन्। उनले उत्तर कोरियालाई वास्तविक परमाणु शक्तिसम्पन्न देशको दर्जामा पुर्याएका छन्। अर्थतन्त्रले आठ वर्षकै उच्च वृद्धि देखाएको छ। रुससँग सैन्य सन्धि छ। चीनसँग सम्बन्ध पुनर्जीवित भएको छ।
कोभिड महामारीका बेला उत्तर कोरियाभित्र के भयो, त्यो बाहिर सहजै थाहा पाउन गाह्रो थियो। तर दक्षिण कोरिया भागेका शरणार्थीहरूका अनुभव पढ्दा त्यतिबेलाको कहर थाहा हुन्छ।
ह्वाङहे प्रान्तमा बस्ने किम इल-ह्योकले आफ्नो छिमेकमा असामान्य सङ्ख्यामा मान्छे मरेको देखे। प्रान्तबाट चामल खोसेर प्योङयाङका कुलीन वर्ग र सेनालाई पठाइन्थ्यो। कोभिड परीक्षण उपलब्ध थिएन। मान्छेहरू भोकले मरे कि भाइरसले, यो छुट्याउन गाह्रो थियो।
बिरामी परेकाहरू अधिकारीकहाँ गए भने ‘खाना नपाई क्वारेन्टाइनमा थुनिने’ डरले रिपोर्ट नै गरेनन्। औषधि थिएन। मान्छेहरू रूखको बोक्राको रस पिउँथे। त्यसले उल्टो रोग बढाउँथ्यो।
‘परिवारसँग ताबुतको पैसा थिएन,’ किम इल-ह्योकले न्युयोर्क टाइम्ससँग भने, ‘केहीसँग खाडल खन्ने शक्तिसमेत थिएन।’
किम इल-ह्योक ३६ वर्षका छन्। उनी सन् २०२३ मा आठ जना आफन्तसहित डुङ्गामा दक्षिण कोरिया भागे।
उनकी भाउजू किम यु-मीले पनि त्यही यात्रा गरिन्। उनको घर उत्तर कोरियाको दक्षिणपश्चिम तटमा थियो। मौसम सफा हुँदा इन्चन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका जहाज देखिन्थे।
‘ती जहाजहरू हाम्रा बच्चाका लागि स्वतन्त्रताको प्रतीक थिए,’ उनले भनिन्, ‘उत्तर कोरियाली गस्तीजहाजले हाम्रो डुङ्गा देखेर पछ्यायो। हामीले गति बढाउन सबै सामान फाल्यौँ।’
महामारीले जनतालाई सताइरहँदा किमले एउटा असाधारण निर्णय गरे। उनले चीनसँगको सीमा पूर्णरूपमा बन्द गरे। सीमापार जान खोज्ने उत्तर कोरियालीलाई गोली हान्ने आदेश दिए। यो निर्णयले व्यापार र तस्करी रोक्यो। जनताले आफैँ उत्पादन गर्नुपर्ने भयो। आयातमा निर्भरता घट्यो।
तर, किमको लक्ष्य अझ ठूलो थियो। उनले सन् १९९० को दशकको भयङ्कर अनिकालपछिको अनौपचारिक बजार प्रणाली नष्ट गर्ने योजना बनाए। त्यो बजारमा मान्छेहरूले चिनियाँ सामान र विदेशी मनोरञ्जन सामग्री बेचेर जीविका चलाउँथे। किमको शासनबाट स्वतन्त्र थियो त्यो प्रणाली। किमले तिनै बजार ध्वस्त गरे। राज्यको अर्थतन्त्र र विचारधारामाथिको एकाधिकार पुनर्स्थापना गरे।
दक्षिण कोरियाली नाटक वा के-पप गीत बाँड्नेलाई सार्वजनिक रूपमा मृत्युदण्ड दिइयो।
उत्तर कोरियाका जनताको सरकारप्रतिको विश्वास सन् १९९० को अनिकालदेखि नै खस्कँदै आएको थियो। सरकारको रासन प्रणाली कमजोर हुँदै गएपछि जनताले आफैँ बाँच्ने बाटो खोजे।
त्यही बेला चीनबाट तस्करी गरिएका थम्ब ड्राइभमा दक्षिण कोरियाली नाटकहरू आउनथाले। तीमध्ये ‘क्र्यास ल्यान्डिङ अन यु’ लोकप्रिय थियो। त्यसमा एक दक्षिण कोरियाली महिला प्याराग्लाइडिङ दुर्घटनाले उत्तर कोरियामा पुग्छिन् र एक सेना अधिकारीसँग प्रेममा पर्छिन्। मान्छेहरू पुलिसको डरले लुकाएर, ओढ्ने ओढेर यस्ता नाटक हेर्थे।
किम यु-मीका अनुसार, सन् २०१० मा उनको तटीय सहरमा दुई कोरियाबीच तोपखानाबाट गोलाबारी भएको थियो। सहरवासी मूर्ति र नेताका तस्बिर बचाउन दगुर्थे। तर सन् २०२३ सम्म उनकै छिमेकमा १० मध्ये ८ जना दक्षिण कोरियाली नाटक हेर्थे।
‘पार्टीप्रति वफादारीभन्दा पैसा कमाउनु महत्त्वपूर्ण भयो,’ उनले न्युयोर्क टाइम्सलाई भनिन्।
यसले किमलाई चिन्तित बनायो। उनले बाहिरी प्रभावलाई ‘घातक क्यान्सर’ भने। न्युयोर्कस्थित ह्युमन राइट्स फाउन्डेसनले प्राप्त गरेको जुन २०२४ को एक गोप्य दस्तावेजले देखाउँछ कि किमको शासनले बाहिरी प्रभावमा परेकाहरूलाई ‘देशद्रोही’ भन्यो र उनीहरूलाई ‘निर्दयतापूर्वक कुट्ने’ आदेश दियो।
किमले दक्षिण कोरियाली भाषा बोल्ने र फेसन नक्कल गर्नेलाई पनि ‘फायरिङ स्क्वाड’ को सजाय हुने कानुन बनाए। अधिकारीहरूले घरहरू खानतलासी गर्थे। दराज तान्थे, ओढ्ने उल्ट्याउँथे र थम्ब ड्राइभ खोज्थे।
किम इल-ह्योकले भाग्नुभन्दा अघिका तीन वर्षमा आफ्नो सहरमा अघिल्ला दुई दशकको तुलनामा धेरै हत्या देखे। स्कुलका मैदानमा र सार्वजनिक स्थानमा हजारौँ मानिसको अगाडि फाँसी दिइन्थ्यो।
उनले एउटा घटना सुनाए। २२ वर्षका एक युवकलाई तीनवटा दक्षिण कोरियाली नाटक र ७० वटा के-पप गीत बाँडेको आरोपमा सन् २०२२ मा मृत्युदण्ड दिइयो। सेतो बोराजस्तो लुगा लगाएर, टाउकोमा हुड (मृत्युदण्ड दिँदा टाउको ढाक्ने कपडा) भएर उभिएका थिए ती युवक। तीन जना बन्दुकधारीले पाँच-पाँच गोली हाने।
किमको यो कठोर दमनमा व्यक्तिगत पीडा पनि थियो। विश्लेषकहरूका अनुसार उनको कठोरता आंशिक रूपमा आफ्नो वंशको रहस्य लुकाउने चाहनाबाट जन्मेको हो।
किमकी आमा को योङ-हुई जापानमा जन्मिएकी थिइन्। यो तथ्य केही इतिहासकारहरूले पत्ता लगाएका छन्। जापानको दशकौँ लामो औपनिवेशिक शासन भोगेको उत्तर कोरियामा जापानमा जन्मिनु ‘नीच वर्ग’ को सङ्केत मानिन्थ्यो।
किमका बुबाले आमा र छोरालाई हजुरबुबा किम इल-सुङसँग कहिल्यै परिचय गराएनन्। किम जोङ-उनलाई किशोरावस्थाको केही समय स्विट्जरल्यान्डमा बिताउन पठाइयो।
इतिहासकारहरूका अनुसार, उनी आफ्नै हजुरबुबाबाट अपरिचित नाति थिए। विदेशमा निर्वासित किम हजुरबुबाको मृत्युपश्चात् घर फर्काइएका थिए। कतिपय जानकारहरूका अनुसार, उनले जीवनमा बुबाको प्रेम जित्न ठूलो सङ्घर्ष गर्नुपर्यो। पारिवारिक सम्बन्धले गर्दा उनको मनोभाव जटिल बनेको थियो।
उनको यो जटिलतालाई कोट्याउने केही राजनीतिक कार्यहरू पनि बीचमा भए। दक्षिण कोरियाली कार्यकर्ताहरूले किमकी आमाको पृष्ठभूमि बेलुनमार्फत पर्चाका रूपमा उत्तर कोरियामा उडाउँथे। यसले किमको बाहिरी जानकारीविरुद्धको व्यापक अभियान सुरु हुनमा भूमिका खेल्यो।
जनतामाथि दमन चलिरहेको बेला किम बाहिरतिर अर्को खेल खेल्दै थिए।
सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि पूर्ण आक्रमण गर्यो। उत्तर कोरियाले त्यसलाई सार्वजनिक रूपमा समर्थन गर्यो। यहाँबाट किमलाई ऐतिहासिक मौका मिल्यो। उत्तर कोरियाले रुसलाई हतियार र सेना उपलब्ध गरायो। हतियार कारखाना युद्धको माग पूरा गर्न सक्रिय बनाइए।
सियोलस्थित थिङ्कट्याङ्क ‘इन्स्टिच्युट फर नेसनल सेक्युरिटी स्ट्र्याटेजी’ (आइएनएसएस) का अनुसार, सन् २०२३ को गर्मीदेखि गत वर्षको अन्त्यसम्म उत्तर कोरियाले हतियार बिक्रीबाट १ खर्ब डलरभन्दा बढी कमायो।
लगभग १५ देखि १६ हजार उत्तर कोरियाली सैनिक युद्धमा लडे। दक्षिण कोरियाली खुफिया एजेन्सीका अनुसार तीमध्ये लगभग एकतिहाइ मारिए वा घाइते भए। तर, यो अनुभवले उत्तर कोरियाली सेनालाई आधुनिक युद्धको व्यावहारिक ज्ञान दियो।
उत्तर कोरियाले रुसबाट हतियार प्रविधि, खाद्यान्न, इन्धन र पर्यटक पायो। रुसले वायु सुरक्षा प्रणाली पनि पठायो। दुई देशले पारस्परिक रक्षा र सहयोग सन्धिमा हस्ताक्षर गरे।
बाइडेन प्रशासनमा उत्तर कोरिया मामिलाकी वरिष्ठ अधिकारी जुङ एच. पाकले न्युयोर्क टाइम्ससँग भनिन्, ‘रुससँगको गहिरो सम्बन्ध उत्तर कोरियाले चाहेको सबैभन्दा ठूलो प्राप्ति हो। युक्रेन युद्धको मैदानमा उत्तर कोरियाली हतियार र सैनिकको सक्रिय उपस्थितिले किम शासनलाई निःशुल्क विज्ञापन दियो। यो शासन इतिहासकै सबैभन्दा धनी अवस्थामा छ।’
सन् २०२४ मा उत्तर कोरियाको अर्थतन्त्र ३.७ प्रतिशतले बढ्यो। यो आठ वर्षकै उच्चतम वृद्धि थियो।
हतियार बिक्री मात्र होइन, किमले अर्थतन्त्र उकास्न अन्य उपाय पनि अपनाए।
न्युयोर्क टाइम्सको हालैको रिपोर्टअनुसार, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका बाबजुद उत्तर कोरियाले कोइला तस्करी जारी राख्यो। चीनमा काम गर्ने कामदारहरूको तलब सीधै किम सरकारकहाँ आउँथ्यो।
किमले हजारौँ ह्याकर र कम्प्युटर इन्जिनियरलाई अनलाइन ठगीमा संलग्न गराए। क्रिप्टोकरेन्सी आदानप्रदानमा अर्बौँ डलर लिए। नक्कली परिचयपत्र बनाएर ‘फ्रिल्यान्स आईटी काम’ गरी नगद कमाए।
दक्षिण कोरियामा भागेका एक वरिष्ठ उत्तर कोरियाली व्यापार अधिकारीले बताएअनुसार, सुन विदेशी मुद्रा जुटाउने महत्त्वपूर्ण माध्यम बन्यो। सानो आकारले लैजान सजिलो हुन्थ्यो। एक उत्तर कोरियाली दस्तावेजअनुसार, चीनको सीमावर्ती सहर दान्डोङमा रहेको उत्तर कोरियाली कन्सुलेटको गाडी चीनतिर सुन तस्करीका लागि प्रयोग हुन्थ्यो।
उत्तर कोरियाली सरकारी तस्करहरूले हतियार बनाउने सूक्ष्म औजार आयात गर्थे। प्रतिबन्ध छल्न धेरै कमिसन तिर्थे।
परिवर्तन तथ्याङ्कमा मात्र देखिँदैन, सहरको रूपरेखामा पनि देखिन्छ।
अस्ट्रेलियाली टुर अपरेटर रोवान बियर्ड उत्तर कोरियामा १०० भन्दा बढी पटक गइसकेका छन्। ट्याक्सीका लागि लामो प्रतीक्षा उनका लागि सामान्य कुरा थियो। तर, हालैको भ्रमणमा उनी चकित भए। उनका उत्तर कोरियाली दोभाषेले स्मार्टफोन निकाले। ‘सामहुङ’ नामको एप खोले। राइड-सेवा बुक गरे। ट्याक्सी छिट्टै आइपुग्यो। दुवैले ट्याक्सीको आवागमन रियल-टाइममा ट्र्याक गरे।
‘यो सब एकदमै नयाँ थियो,’ बियर्डले वालस्ट्रिट जर्नललाई भने।
प्योङयाङका रेस्टुरेन्टमा अहिले इँटाको भट्टीमा पकाएको पिज्जा र चिकन विङ पाइन्छ। मोबाइल क्युआर कोडबाट भुक्तानी हुन्छ। चिनियाँ इलेक्ट्रिक गाडीहरू सडकमा दगुर्छन्। इन्टरनेट गेमिङ क्याफे र बीएमडब्लु बेच्ने सोरुम खुलेका छन्।
किमले देशव्यापी निर्माण अभियान चलाएका छन्। गत वर्ष मात्र प्योङयाङमा १० हजार नयाँ घर बने। लस एन्जल्स वा सिकागोमा एक वर्षमा बन्नेभन्दा बढी घर त्यहाँ बने।
उत्तर कोरियाको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो अस्पताल पूरा भयो। न्युयोर्कको सेन्ट्रल पार्कभन्दा ठूलो हरितगृह परिसर बन्यो। नयाँ समुद्र किनार रिसोर्ट कम्पाउन्ड तयार भयो। वर्षौँदेखि रोकिएका आवासीय उच्च भवनहरू पूरा भए।
किमको ‘२०×१०’ पहलअनुसार, अर्को १० वर्षसम्म हरेक वर्ष २० वटा सहर र जिल्लामा नयाँ कारखाना खोल्ने योजना छ। आधुनिक स्वास्थ्य सुविधा, हल्का उद्योग कारखाना र मनोरञ्जन परिसर प्रत्येकमा हुनेछ।
ब्रिटिस सामग्री निर्माता जर्ज देवेडलाकाले अप्रिल २०२४ मा प्योङयाङ अन्तर्राष्ट्रिय म्याराथनसँगै आयोजित १० किलोमिटर दौडमा भाग लिए। दौडका क्रममा एक उत्तर कोरियाली महिलाले आफ्नो पुडल कुकुरको पन्जा उठाएर दगुर्नेहरूलाई हात हल्लाउन लगाइरहेको उनले देखे। थुप्रै उत्तर कोरियाली स्मार्टफोनबाट भिडियो खिच्दै थिए।
‘उनीहरू आफ्ना फोनमा धेरै व्यस्त थिए,’ उनले वालस्ट्रिट जर्नलसँग कुरा गर्दै भने।
उत्तर कोरियामा मोबाइल फोनको उत्पादन वार्षिक ५ लाख पुगेको छ। रुसी पर्यटन एजेन्सी ‘भस्टोक इन्टुर’ का अनुसार अहिले उत्तर कोरियामा ५० भन्दा बढी विभिन्न ब्रान्डका स्मार्टफोन पाइन्छन्। खाना अर्डर गर्ने, आधारभूत खाद्यान्न किन्ने, औषधि मगाउने सबै एपमार्फत हुन्छ।
चिनियाँ विनिमय विद्यार्थीहरूले सामाजिक सञ्जालमा प्योङयाङको जीवन सेयर गरेका छन्। च्यानलको लोगो भएको सौन्दर्य सामग्री र रे-बान सनग्लासहरू भएको डिपार्टमेन्ट स्टोरका फोटो छन्।
मे महिनामा महामारीपछि उत्तर कोरियाले पहिलोपटक अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मेला आयोजना गर्यो। रुस, चीन, मङ्गोलिया, स्विट्जरल्यान्ड र थाइल्यान्डका २९० भन्दा बढी कम्पनीले भाग लिए।
तर, यो तस्बिरको अर्को पक्ष पनि छ। प्योङयाङबाहिर गरिबी कायमै छ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार उत्तर कोरियाका २ करोड ६० लाख जनतामध्ये लगभग आधा कुपोषित छन्। वार्षिक कुल गार्हस्थ्य उत्पादन अमेरिकाको १ प्रतिशतभन्दा पनि कम छ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धको अर्को असर पनि देखिन्छ। उत्तर कोरियाले चीनसँगको व्यापारमा आयात धेरै र निर्यात कम गरेकाले विदेशी मुद्रा भण्डार खस्किँदै छ। पछिल्लो एक वर्षमा उत्तर कोरियाली वनले डलरको तुलनामा दुईतिहाइभन्दा बढी अवमूल्यन व्यहोरेको छ। चामलको मूल्य तीन गुणाभन्दा बढी भएको छ।
रुससँगको कारोबारले विदेशी मुद्राको अभाव उल्लेखनीय रूपमा कम गर्न सकेको छैन। सियोलस्थित हान्कुक विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक ओलेना गुसेइनोभाका अनुसार दुवै पक्ष नियामक निगरानीलाई आकर्षित नगरी आफ्नो नगद सङ्ग्रहलाई उपयोगी मुद्रामा रूपान्तरण गर्न सक्दैनन्।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ हालैको भ्रमणमा प्योङयाङ पुगे। विमानस्थलदेखि केन्द्रीय ‘किम इल-सुङ स्क्वायर’ सम्म कोरियाली र चिनियाँ भाषामा स्वागत भन्दै उत्साहित भिड थियो। ब्यानरहरूमा दुई देशको बन्धन ‘अटुट’ भएको लेखिएको थियो।
सीले किमलाई भने कि उनी सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन मिलेर काम गर्न तयार छन्। यो सीको सात वर्षमा पहिलो उत्तर कोरिया भ्रमण थियो। तर, यो केवल छिमेकी सम्बन्ध ताजा गर्ने भ्रमण थिएन।
विश्लेषकहरूका अनुसार चीनले उत्तर कोरियाका बारेमा गहिरो चिन्ता बोकेको छ। नियन्त्रण नगर्न पनि सक्दैन, गुमाउन पनि सक्दैन। रुस र उत्तर कोरियाको नजिकिँदो सम्बन्धले चीनलाई बेचैन बनाएको छ।
बीबीसीले पश्चिमी कूटनीतिक सूत्रहरूलाई उद्धृत गर्दै ‘बेइजिङ, प्योङयाङ र मस्कोको बढ्दो साझेदारीबारे चिन्तित भएको’ उल्लेख गरेको छ।
युक्रेन युद्धमा लगभग २,३०० उत्तर कोरियाली सैनिक मारिएका छन्; यो बीबीसीको अनुसन्धान हो। उत्तर कोरियाले रुसलाई गोलाबारुद आपूर्ति गरेको आरोप छ।
यसले बेइजिङलाई चिन्तित बनाएको छ। चीनको एक मात्र औपचारिक रक्षा सन्धि उत्तर कोरियासँग छ। रुस प्योङयाङमा प्रभावशाली भयो भने चिनियाँ लाभ घट्छ।
कार्नेगी इन्डाउमेन्ट फर इन्टरनेसनल पिसका परमाणु नीति विशेषज्ञ अङ्कित पाण्डेले बीबीसीसँग भने, ‘चीन उत्तर कोरियामा आफ्ना हितहरू सुरक्षित राख्न चाहन्छ। खासगरी मस्को र प्योङयाङबीचको द्रुत सामीप्यताको समयमा।’
हार्वर्ड युनिभर्सिटी एसिया सेन्टरका भिजिटिङ स्कलर ली सोङ-ह्योनले थपे, ‘यो साझेदारीले वासिङ्टनलाई अन्यत्र व्यस्त बनाउने हुनाले अप्रत्यक्ष रूपमा चीनलाई फाइदा हुन्छ। तर, रुस-उत्तर कोरिया सैन्य सहयोगले अमेरिका, जापान र दक्षिण कोरियाको बलियो त्रिपक्षीय सैन्य प्रतिक्रिया उत्पन्न गर्न सक्छ। त्यो बेइजिङलाई मन पर्दैन।’
त्यसैले चीनले उत्तर कोरियाको परमाणु कार्यक्रमलाई समर्थन पनि गर्दैन, विरोध पनि खुलेआम गर्दैन।
सेन्टर फर स्ट्र्याटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिजका अध्यक्ष भिक्टर चाले भने, ‘यदि चीनले प्योङयाङको परमाणु कार्यक्रमविरुद्ध कडा अडान लिएमा, यसले उत्तर कोरियालाई पुटिनको अझ नजिक पुर्याउनेछ।’
सन् २०२२ मा चीन र रुसले उत्तर कोरियाको क्षेप्यास्त्र परीक्षणका कारण नयाँ प्रतिबन्ध लगाउने अमेरिकाको नेतृत्वमा आएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रस्तावमा भिटो गरेका पनि छन्।
किम जोङ-उन आफ्ना बुबाभन्दा फरक प्राथमिकतासहित सत्तामा आए। बुबा किम जोङ-इलले बारम्बार चीन भ्रमण गरे र बेइजिङको समर्थनमा भर पर्थे। तर, छोराले छिट्टै परमाणु कार्यक्रम तीव्र पारे।
आफ्नो सत्ताका पहिलो ६ वर्षमा किम जोङ-उनले करिब ९० वटा ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र परीक्षण र चारवटा परमाणु विस्फोट गरे। यसले बेइजिङलाई सतर्क बनायो। त्यसमाथि किमले आफ्ना काका जाङ सोङ-थाइकलाई फाँसी दिए। चीनले उनलाई स्थिरताको स्तम्भ मान्दथ्यो। यसले दुई देशबीचको दरार गहिरियो।
सीले जवाफमा सन् २०१४ मा किमलाई भेट्नुअघि नै दक्षिण कोरिया भ्रमण गरे। यसलाई व्यापक रूपमा अपमान मानिएको थियो। उत्तर कोरियाले चीनलाई ‘विश्वासघाती र शत्रु’ को संज्ञा दिएको थियो।
सन् २०१८ मा परमाणु कार्यक्रमका कारण प्रतिबन्धको असर पर्न थालेपछि किम आफ्नो बख्तरबन्द ट्रेनमा सवार भएर बेइजिङ पुगे। त्यो भेटले सावधानीपूर्ण पुनर्सन्तुलनको सुरुवात गर्यो। किम अमेरिकी र दक्षिण कोरियाली नेताहरूसँग भेट्न गए, तर सधैँ पहिले चीनसँग परामर्श गरेर।
आर्थिक हिसाबले चीन उत्तर कोरियाको अपरिहार्य साझेदार हो। गत वर्ष उत्तर कोरियामाथिको चीनको निर्यात झन्डै २.३ अर्ब डलर पुग्यो। यो सङ्ख्या छ वर्षकै उच्चतम बिन्दु हो।
बेइजिङ र प्योङयाङबीचको यात्री रेल सेवा छ वर्षको अवरोधपछि पुनः सुरु भएको छ। यालु नदी सीमामा नयाँ आधुनिक सडक पुल बन्दै छ। यसले चिनियाँ पर्यटक र सहायतासहित द्विपक्षीय आदानप्रदान सहज बनाउनेछ।
किमका लागि पनि यो व्यावहारिक हिसाब हो। युक्रेन युद्ध सकियो भने रुसलाई उत्तर कोरियाको समर्थनको आवश्यकता घट्न सक्छ। एक्लिएका पुटिनभन्दा विश्व नेताहरूलाई स्वागत गर्ने सी बढी उपयोगी भविष्यको साझेदार हुन्छन्।
तर, यो सम्बन्ध आधारभूत अविश्वासमा टिकेको छ। उत्तर कोरिया चीनको ‘बफर’ र ‘बोझ’ दुवै हो। यसले अमेरिकी सेनालाई टाढा राख्छ, तर यसका हतियार परीक्षणहरूले क्षेत्रमा अस्थिरता ल्याउँछन्।
किम चिनियाँ नियन्त्रणविनाको चिनियाँ सुरक्षा चाहन्छन् ।
(न्युयोर्क टाइम्स र एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
खुसी
दुःखी
अचम्मित
उत्साहित
आक्रोशित
प्रतिक्रिया
Hot Properties
.jpg "Land for Sale in Lubhu")
%20-%20Copy.jpg "4 BHK House for Rent at Bhaisepati")
.jpg "Residential Land for Sale at Imadol")
प्रतिक्रिया 4