महिनावारीमा तातोपानी पिउँदा साँच्चिकै दुखाइ कम हुन्छ ?

महिनावारी सुरु हुने समयमा धेरै महिलाले पेटको तल्लो भाग, कम्मर तथा ढाडमा दुखाइ र ऐंठन महसुस गर्छन् । कतिपयमा सामान्य दुखाइ भए पनि केही महिलामा भने क्र्याम्प्स निकै तीव्र हुन्छ, जसले दैनिक काम, पढाइ वा कार्यालयको कामसमेत प्रभावित पार्न सक्छ । चिकित्सकीय भाषामा महिनावारीसँग सम्बन्धित यस्तो पीडालाई डिस्मेनोरिया भनिन्छ ।

महिनावारीको दुखाइ कम गर्न औषधिसँगै विभिन्न घरेलु उपाय अपनाउने गरिन्छ । पेटमा तातोपानीको बोतल वा हट ब्यागले सेक्ने, तातोपानीले नुहाउने र तातोपानी पिउने त्यस्ता प्रचलित उपाय हुन् । तर तातोपानी पिउँदा वास्तवमै महिनावारीको दुखाइ कम हुन्छ त ?

तातोपानीले कसरी राहत दिन सक्छ ?

महिनावारीका बेला पाठेघरको भित्री तहबाट निस्कने प्रोस्टाग्ल्यान्डिन नामक रसायनको प्रभावले पाठेघरका मांसपेशी खुम्चिने गर्छन् । यही संकुचनका कारण पेटको तल्लो भागमा दुखाइ र ऐंठन हुने गर्छ । केही महिलामा प्रोस्टाग्ल्यान्डिनको मात्रा बढी हुँदा क्र्याम्प्स पनि बढी हुन सक्छ ।

तातोपानी पिउनु वा शरीरलाई न्यानो राख्नुले प्रत्यक्ष रूपमा प्रोस्टाग्ल्यान्डिनको उत्पादन रोक्छ भन्ने प्रमाण छैन । तर न्यानोपनले शरीरलाई आराम दिन, मांसपेशीको तनाव कम गर्न र दुखाइको अनुभूति केही कम गर्न सहयोग गर्न सक्छ । त्यसैले तातोपानी पिउँदा तथा पेटमा तातो सेकाइ गर्दा महिनावारीको क्र्याम्प्समा राहत मिल्न सक्छ ।

पेटमा तातो सेक्दा बढी प्रभावकारी हुन सक्छ

महिनावारीको दुखाइ कम गर्न तातोपानी पिउनुको साथै पेटको तल्लो भागमा हट वाटर ब्याग वा तातो सेकाइ गर्नु बढी प्रत्यक्ष उपाय हुन सक्छ । न्यानोपनले त्यस क्षेत्रका मांसपेशीलाई आराम दिन र रक्तसञ्चार सुधार गर्न सहयोग गर्छ । तर तातो वस्तु सिधै छालामा राख्नु हुँदैन । छाला पोल्न सक्ने भएकाले कपडामाथिबाट वा तौलियाले बेरेर मध्यम तापक्रममा सेक्नु उचित हुन्छ ।

तातोपानीले पाचनसम्बन्धी समस्या पनि कम गर्न सक्छ

महिनावारीका बेला हर्मोनमा हुने परिवर्तनका कारण केही महिलामा ग्यास, पेट फुल्ने, कब्जियत वा अपच जस्ता समस्या पनि देखिन सक्छन् । यी समस्याले पेटको असहजता र दुखाइ अझ बढाउन सक्छ ।

पर्याप्त पानी पिउँदा शरीरमा पानीको कमी हुन दिँदैन र कब्जियत कम गर्न सहयोग गर्न सक्छ । तातो वा मनतातो पानीले केही व्यक्तिमा पेटलाई आराम महसुस गराउन सक्छ । तर यसलाई महिनावारीको दुखाइको निश्चित उपचार भने मान्न हुँदैन ।

हाइड्रेसन पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण

महिनावारीका बेला पर्याप्त तरल पदार्थ सेवन गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ । शरीरमा पानीको कमी हुँदा थकान, टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने वा कमजोरीजस्ता समस्या थपिन सक्छन् ।

त्यसैले महिनावारीका बेला मनतातोपानी, सामान्य पानी, सुप तथा अन्य स्वस्थ तरल पदार्थ पर्याप्त मात्रामा सेवन गर्न सकिन्छ । पानी तातो नै हुनुपर्छ भन्ने छैन । शरीरलाई आवश्यक पानीको मात्रा पूरा गर्नु मुख्य कुरा हो ।

अदुवा, जिरा वा ज्वानो मिसाएर पिउन मिल्छ ?

महिनावारीको समयमा अदुवा, जिरा, ज्वानो, दालचिनी वा मेथी पानीमा उमालेर पिउने घरेलु चलन छ । अदुवामा सुनिन्ने समस्या कम गर्ने र दुखाइसँग सम्बन्धित केही प्रभाव हुन सक्ने अध्ययनहरू छन् । तर यस्ता घरेलु पेय पदार्थले सबै महिलामा समान रूपमा काम गर्छन् भन्ने पर्याप्त प्रमाण छैन ।

त्यसैले यस्ता सामग्रीलाई महिनावारीको दुखाइको उपचारको विकल्पका रूपमा नभई सामान्य घरेलु पेयका रूपमा लिनु उचित हुन्छ । अत्यधिक मात्रामा कुनै पनि जडीबुटी वा मसला सेवन गर्नु उपयुक्त हुँदैन ।

तातोपानीले रक्तस्राव ‘खुलाएर’ बढाउँछ ?

महिनावारीका बेला तातोपानी पिउँदा रक्तस्राव धेरै बढ्छ वा पाठेघरको रगत ‘खुलाएर’ निकाल्छ भन्ने धारणा पनि पाइन्छ । तर तातोपानीले महिनावारीको रक्तस्राव उल्लेख्य रूपमा बढाउँछ भन्ने बलियो वैज्ञानिक प्रमाण छैन ।

महिनावारीको रक्तस्राव मुख्यतः हर्मोन र पाठेघरको भित्री तहमा हुने परिवर्तनसँग सम्बन्धित हुन्छ । त्यसैले तातोपानीलाई रक्तस्राव बढाउने वा घटाउने उपचारका रूपमा लिनु हुँदैन ।

दुखाइ कम गर्न अरू के गर्न सकिन्छ ?

–पेटको तल्लो भागमा मध्यम तापक्रमको तातो सेकाइ गर्ने

–पर्याप्त पानी पिउने

–हल्का हिँडडुल वा स्ट्रेचिङ गर्ने

–पर्याप्त आराम र निद्रा लिने

–पौष्टिक तथा सन्तुलित खाना खाने

–धेरै क्याफिन वा अत्यधिक नुनयुक्त खानेकुरा कम गर्ने

–आवश्यक परे चिकित्सकको सल्लाहअनुसार दुखाइ कम गर्ने औषधि प्रयोग गर्ने

नियमित शारीरिक गतिविधि गर्ने महिलामा पनि महिनावारीको दुखाइ केही कम हुने देखिएको छ । तर दुखाइ अत्यधिक भए व्यायाम गर्न जबर्जस्ती गर्नु हुँदैन ।

हरेक महिनाको असह्य दुखाइलाई सामान्य ठान्नु हुँदैन

महिनावारी हुँदा केही दुखाइ हुनु सामान्य हुन सक्छ । तर दुखाइ यति धेरै हुन्छ कि दैनिक जीवन प्रभावित हुन्छ, हरेक महिना औषधि नखाई बस्न गाह्रो हुन्छ वा दुखाइ समयसँगै बढ्दै जान्छ भने त्यसलाई सामान्य महिनावारीको दुखाइ भनेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन ।

त्यस्तै अत्यधिक रक्तस्राव, महिनावारीबीच रक्तस्राव, यौनसम्पर्कका क्रममा दुखाइ, असामान्य योनी स्राव, ज्वरो, बेहोस हुने वा अचानक पहिलेभन्दा निकै फरक किसिमको दुखाइ भए चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ ।

यस्ता लक्षण एन्डोमेट्रियोसिस, पाठेघरमा फाइब्राइड, एडेनोमायोसिस वा अन्य स्त्रीरोगसम्बन्धी समस्यासँग सम्बन्धित हुन सक्छन् । विशेषगरी लामो समयदेखि अत्यधिक दुखाइ भइरहेको अवस्थामा कारण पत्ता लगाएर उपचार गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ ।