Comments Add Comment

लालन-पालन

List Grid
चिसोमा कसरी राख्ने नवजात शिशुको ख्याल ?

जाडोको कारण शिशुलाई अनेकौ समस्या आउन सक्छ । यतिबेला न्यानो लुगा लगाइदिने गरिन्छ । कतिले बच्चालाई चिसो नलागोस भनेर धेरै लुगो लपेट्ने गर्छन् । यसले गर्दा बच्चाको शरीर गुम्सने र पसिना आउने हुन्छ । पसिनाले बच्चालाई अझ बढी चिसो लाग्छ । शिशु एकदमै संवेदनसिल हुने र सानोतिनो कमजोरीबाट पनि गंभिर समस्या आउन सक्ने हुन्छ । […]

जब बुवाआमा झगडा गर्छन्

सन् २०१२ मा अमेरिकन जर्नल चाइल्ड डेभलोपमेन्टमा प्रकासित एक रिपोर्ट अनुसार सानै उमेरदेखि बुवाआमाको झगडा झेल्दै आएका बच्चाहरुमा पछि मानसिक समस्या देखापर्ने गर्छ । उनीहरुमा डिप्रेसन, एन्जाइटी जस्ता समस्या निम्तने भय रहन्छ । त्यती मात्र होइन, बुवाआमाको झगडाको कारण उनीहरुमा केही नयाँ सिक्ने र बुझ्ने क्षमतामा पनि कमी आउँछ । उनीहरु इमोशनली डिस्टब्र्ड हुनपुग्छन् । […]

लालनपालन : अनुशासित जीवनका लागि सात टिप्स

बालबालिका हुर्काउनु, पढाउनु, बढाउनु अभिभावकको दायित्व हो । यस अनुरुप बुवाआमाले आफ्ना सन्तानका खातिर सबै बन्दोबस्ती मिलाउने प्रयास गरेकै हुन्छन् । राम्रो खानपान, सुकिला लुगाफाटो, खेलौना, मनोरञ्जनका साधन, पढाईको व्यवस्था, स्वास्थ्य उपचार आदि कुरामा ध्यान दिइरहेका हुन्छन् । यद्यपि आफुले हुर्काउँदै गरेको बालबालिका कति व्यवहारिक छन् ? कति अनुशासित छन् ? यसबारे खासै हेक्का राख्दैनन् […]

बालबालिकाको स्मरण क्षमता बढाउने काइदा

बालबालिकालाई पढाउँदा तथा केहि नयाँ कुरा सिकाउँदा रमाईलो वातावरण बनाउनु पर्छ । जसले बालबालिकाले तपाईंले सिकाउनु भएको कुरालाई सजिलोसंग सम्झन सक्छ । तपाईंले जे कुरा आफ्ना बालबालिकालाई सिकाउनु हुन्छ सम्भव भएसम्म त्यसको भिडियो देखाएर सिकाउनुहोस् । त्यसो गर्दा बालबालिकाले सिकाएको कुरा राम्रोसँग बुझ्छन् र लामो समयसम्मका लागि सम्झिरहन्छन् । बालबालिकाको स्मरणशक्ति बलियो होस् भन्नाका लागि […]

मोबाइलमा तल्लिन बालबच्चालाई कसरी पाठ्यपुस्तकमा अभ्यस्त गराउने ?

अहिलेका बच्चाहरु ‘ग्याजेट्स’मा लिप्त हुन थालेका छन् । उनीहरु पाठ्यपुस्तकमा भन्दा मोवाइल, ल्यापटप, ट्याबमा समय विताउन थालेका छन् । यसमा उनीहरु भिडियो हेर्छन्, गेम खेल्छन् । यसरी डिटिजल डिभाइसमा अभ्यस्त हुँदै गएका विद्यार्थीमा ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमता कमजोर हुँदैछ । उनीहरुलाई कक्षाकोठामा राखेर पाठ्यपुस्तक पढाउन लेखाउन चुनौतीपूर्ण हुन थालेको छ । जेनेरेशन जेड (१० देखि […]

बालबालिकामा अनिद्राको समस्या किन हुन्छ ?

जुन बालबच्चामा अनिद्राको समस्या छ उनीहरु राती निदाउन सक्दैनन् भने दिउसो बढी नै समय सुत्छन् । कहिले काहीँ त बालबच्चा थाकेर पनि दिनमा सुत्न सक्छन् । यद्यपि सामान्य अवस्थामा पनि उनीहरु दिनमा सुत्छन् भने उनीहरुमा अनिद्राको समस्या छ भनेर बुझ्न सकिन्छ । दिनमा पटक पटक सुत्नु पनि ठिक होइन । ठूला मान्छेमा जस्तै बालबच्चाले पनि […]

नवजात शिशुको लागि सम्पूर्ण आहार–स्तनपान

भनिन्छ, स्तनपानले आमा र बच्चाबीचको ममतालाई अझ प्रगाढ बनाइदिन्छ । चिकित्सकले पनि हरेक आमालाई स्तनपान गराउन सल्लाह दिने कारणहरु मध्ये यो पनि एक हो । स्तनपान गराउनु शिशु र आमा दुबैलाई मानसिकका साथै स्वास्थ्यको हिसाबले पनि फाइदजनक हुन्छ । स्तनपानको गराउनुका धेरै फाइदा हुँदाहुँदै पनि अहिलेका आमाहरुले आफ्ना शिशुलाई विभिन्न कारणले गर्दा स्तनपान गराउँदैनन् । […]

चिसोमा बच्चाको हेरचाह : के खुवाउने, के नखुवाउने ?

जाडोको मौसम होस् या जाडो सुरु हुने बेलामा देखिने मौसम परिवर्तनको समय, मान्छेको स्वास्थ्यका लागि यो समय निकै संवेदनशील समय हो । अनेक फ्लुले पनि यही समयमा मान्छेको स्वास्थ्यमा आक्रमण गर्ने गर्छ । अहिले कोरोना भाइरसको महामारी चलिरहेको छ । त्यसैमाथि चिसोको मौसममा मान्छेमा निमोनिया, रुघाखोकी जस्ता समस्याहरु देखिने भएकोले यसमा ध्यान दिनु आवश्यक रहेको […]

बालबालिकामा मोटोपन : बढ्दैछ रोगको जोखिम

अहिलेका बालकालिकामा मोटोपनको समस्या बढ्दो छ । यसमा केही कारण छन् । जस्तो कि, जंकफुड जस्ता खानेकुराको असर । इन्टरनेट, मोवाइल आदिले गर्दा शारीरिक गतिविधि कम हुनु । अक्सर दम्पतीले एउटा मात्र सन्तान हुर्काउनु र खानपिनमा बढी जोड दिनु । मोटोपन भएमा के हुन्छ ? अहिलेको अवस्थामा यो कुरा दम्पतीका लागि टाउको दुखाईको विषय बनेको […]

बच्चाको लागि नियमित शारीरिक अभ्यासको आवश्यकता

व्यायाम हरेक व्यक्तिलाई फिट राख्नको लागि एक उत्तम विकल्प हो, जसको मद्दतले हामी धेरै रोगहरूबाट बच्न सक्छौं । व्यायाम सबै उमेर समूह र सबै वर्गका मान्छेको लागि अनिवार्य हुन्छ । बच्चाहरुले निरन्तर अभ्यासमा आसस्यता देखाउँदा उनीहरुमा मोटोपना जस्ता समस्याहरु सिर्जना हुने गर्छन् । सधैं फिट रहनको लागि बच्चाहरूलाई पनि व्यायाम, शारीरिक गतिविधि वा खेल जस्ता […]

नाभीको सफाइसँग कसरी जोडिएको छ शिशुको स्वास्थ्य ?

नाभी हाम्रो शरीरको झट्ट हेर्दा बेकामको जस्तो लाग्ने अंग हो । यो झट्ट हेर्दा बेकामको लागे पनि यो शरीरको संवेदनशील अंग हो । यही अंग बच्चाको शरीरको लागि झनै महत्वपूर्ण हुन्छ । बेबी बेली बटन अर्थात् बच्चाको नाभी बारेमा त धेरै मान्छे जानकार छन् । यदि कसैलाई यसको बारेमा जानकारी छैन भने यो कति संवेदनशील […]

के तपाईं बच्चालाई आफूले सोचेजस्तै बनाउनुहुन्छ ?

धेरै अभिभावक यस्ता हुन्छन्, जो बच्चालाई आफूले चाहे जस्तै बनाउन खोज्छन् । जस्तो कि हरेक कुरामा पोख्त होस् । परीक्षामा अरुले भन्दा राम्रो अंक प्राप्त गरोस् । खेलकुदमा पनि उत्कृष्टता हासिल गरोस् । पढाइलेखाइ, नाचगान सबैमा निपूर्ण होस् । समयमा खाने, उठ्ने, सुत्ने, दिसा–पिसाब गर्ने । सबै काम आफूले सोचेजस्तै पूर्ण होस् । तर यस्तो […]

बच्चासँगको सम्बन्धले स्वास्थ्यमा पार्ने दीर्घकालीन प्रभाव

बच्चा र अभिभावकबीच जति निकट र सुमधुर सम्बन्ध हुन्छ, त्यसको दीर्घकालीन प्रभाव उति नै सकारात्मक हुन्छ । जस्तो एउटा बच्चा र उनका अभिभावकबीच अत्यन्तै सुमधुर सम्बन्ध छ भने पछि उक्त बच्चाको स्वास्थ्य स्थिति पनि राम्रो हुन्छ । अमेरिकाको टेक्सासमा प्रोफेसर मैथ्यु ए एन्डर्सनले आफ्नो एक अध्ययनमा यस्तै निचोड पाए । अभिभावक र बच्चाबीच जुन किसिमको […]

बच्चालाई अनुशासन सिकाउने ७ सिर्जनशील तरिका

बच्चाहरूलाई अनुशासन सिकाउने मामला धेरै अभिभावकको लागि फलामको चिउरा चपाउनु जस्तै कठिन हुने गर्छ । विशेषगरी आजका बच्चाहरुलाई अनुशासनमा राख्नको लागि अभिभावकहरुलाई हम्मेहम्मे पर्ने गर्छ । पहिलेका बच्चाहरुलाई अनुशासन सिकाउनको लागि अभिभावकले बोल्नेभन्दा बढी दण्डको त्रास देखाउँथे । यसले उनीहरुको मनमा एक किसिमको सकारात्मक बाटोमा हिँड्न सिकाउने गरी त्रास सिर्जना गरिरहेको हुन्थ्यो । तर आजको […]

बच्चाको शारीरिक-मानसिक विकासको लागि नभुलौं यी ६ सुझाव

बच्चाहरुको भविष्य र पोषणको बारेमा धेरै आमाहरु चिन्तित हुन्छन् । भविष्यमा बच्चा तीक्ष्ण बुद्धियुक्त होस् भन्ने सबै आमाहरुको सोच हुन्छ । त्यसैको लागि आमाहरूले बचपनदेखि, बदाम र ओखर खुवाउन थाल्छन् । तर के एउटा ओखर र बदाम खुखाउँदैमा बच्चाको मानसिक विकास द्रूत गतिमा अघि बढ्ला त ? जानकारहरु केवल यस्ता खानेकुराले मात्रै बच्चाको सर्वाङिण विकासमा […]

जंकफुड होइन, यी खानेकुरा जरुरी छ बच्चाको लागि

बालबच्चालाई खुसी बनाउन होस् वा रोएको बखत फकाई–फुल्याई गर्न, धेरैजसो आमाबुवाले चिप्स, चिजबल, कुरकुरे, चाउचाउ, चकलेट, बिस्कुट आदि दिने गर्छन् । यसको विकल्पमा स्याउ, उसिनेको आलु, गाईको दुध हुँदो हो त के हुन्थ्यो ? सामान्यतः हामीले देख्दै÷भोग्दै आएका छौं, जंकफूड दिएपछि बच्चा जति खुसी हुन्छन् स्याउ वा यस्ता अन्य खानेकुराबाट त्यती खुसी हुँदैनन् । किन […]

विश्व स्वास्थ्य संगठनको चिन्ता : बच्चाको स्वास्थ्य र भविष्य बिग्रिसक्दा कसैलाई चासो भएन

विश्व स्वास्थ्य संगठनले बच्चाको अनुकुल स्वास्थ्य एवं राम्रो वातावरणको विकास गराउने तमाम प्रयास बेकार भएको बताएको छ । विभिन्न देशका सरकारको गैरजिम्मेवारीपना र बेवास्ताका कारण यस्ता तमाम प्रयास असफल भएको बताएको हो । उसले युनिसेफ र द लान्सेट पत्रिकाको सहयोगमा तयार पारेको सो रिपोर्टमा जलवायु परिवर्तनसँग जोडिएको तमाम चेतावनीका बाबजुद कुनै पनि देश यस सकारात्मक […]

बच्चालाई निद्रा नलाग्ने कारण र उपाय

यदि तपाईंको बच्चालाई समयमा निद्रा नआउने समस्या छ भने यसको मतलब उसको सुताइमा केही न केही समस्या छ भन्ने बुझ्दा । तपाईंको बच्चामा केही घण्टाको अन्तरालमा निद्राबाट पटकपटक ब्युँझिने समस्या छ भने त्यो अनिद्रा वा इन्सामनियाको समस्याका कारण भएको हुन सक्छ । यस्तो इन्सामनिया दुई किसिमको हुन्छ । सर्ट टर्म इन्साम्निया यो केही दिन या […]

शिशुलाई बजारको खानेकुरा कति हानिकारक ?

शिशुको लागि आमाको दुध अमृत समान हुन्छ । उनीहरुको लागि यो नै  सम्पूर्ण पोषण हो । यद्यपि कतिपयले अज्ञानतावस् वा कतिपयले अरु समस्याका कारण शिशुलाई बजारमा उपलब्ध खानेकुरा ख्वाउन थाल्छन् । शिशुलाई ठोस आहार ख्वाउने बेला भएपछि पनि बजारका अतिरिक्त खानेकुुरा खोज्न थालिन्छ । तर, बजारमा उपलब्ध बेबी फूड अर्थात बच्चाको खानेकुरा त्यती स्वस्थ्यवद्र्धक नहुने […]

 बच्चाको तीक्ष्ण बुद्धिका लागि गर्भावस्थामा भिटामिन डी

काठमाडौं । गर्भावस्थाको समयमा आमाको स्वास्थ्य सिधा रूपमा बच्चाको स्वास्थ्यसँग जोडिएको हुन्छ । आमाले गर्भावस्थामा खाने खाना, गर्ने परिश्रम आदि सिधा रूपमा बच्चाको स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित हुन्छ । गर्भवतीको यी व्यवहारले केवल बच्चा जन्मिने बेलासम्म मात्रै नभएर बच्चाको आजीवन स्वास्थ्यमा असर पु¥याउँछ । यो कुरा विभिन्न संघसंस्थाले गरेको नयाँ शोधले पत्ता लगाएको छ । पछिल्लो समय […]

बच्चालाई पैसा होइन ‘गुरुमन्त्र’ दिनुहोस्

समाजमा दुष्टता बढ्दै जाँदा सबैले यसको सामना गर्ने उपायहरू खोजिरहेका हुन्छन् । समाजमा देखिएका नराम्रा आचरणलाई रोक्नको लागि हाम्रो भूमिका के ? भन्ने पनि सबैले ध्यान दिनुपर्छ । समाज सुधार्नको लागि पहिलो आफू सुध्रिनुपर्छ र त्यसपछि आफ्नो परिवार सुधार्नुपर्छ । सबैंले आफू र आफ्नो परिवार सुधार्न हो भने एकैपटक समाज सुधार भइहाल्छ । हामीले आफ्ना […]