Comments Add Comment

लालन-पालन

List Grid
बालबच्चालाई मोबाइलको लत

एक सर्वेक्षण अनुसार आठदेखि १२ वर्षसम्मका उमेरका बालबालिका हरेक दिन करिब चार घण्टा ४० मिनेटसम्म इन्टरनेटमा समय बिताउने गर्छन् । किशोरहरुमा त यो लत झन् बढिरहेको छ । किशोरहरु प्रतिदिन सात घण्टा २२ मिनेटसम्म इन्टरनेटमा  समय बिताउँछन् । सर्वेक्षण अनुसार त्यसमा विद्यालय तथा होमवर्कको लागि इन्टरनेटमा बिताएको समय समावेश गरिएको छैन । त्यसकारण बालबालिकाहरु मानसिक […]

बालबच्चालाई सिकाउनुपर्छ पारिवारिक संस्कार

हरेक घर-परिवारको आफ्नै संस्कार हुन्छ । चालचलन हुन्छ । पुस्तौदेखि अंगाल्दै आएको यी संस्कारले परिवारलाई सही मार्गदर्शन दिइरहेको हुन्छ । अतः यस्तो संस्कार हामीले आफ्नो बच्चाबाटै सिकाउन सुरु गर्नुपर्छ । पारिवारिक संस्कारले बालबच्चालाई सही बाटोमा हिँड्न प्रेरित गर्छ । उनीहरुमा खराब प्रवृत्तिको विकास हुन पाउँदैन । जब बच्चाले उचित संस्कार पाउँदैन, उनीहरु पथभ्रष्ट हुने भय […]

आमा बन्नुअघि यसरी गर्नुपर्छ वित्तिय योजना 

बच्चाको आगमन आमा-बुबाका लागि व्यक्तिगत, भावनात्मक र आर्थिक रुपले पनि अति नै महत्वपूर्ण हुन्छ । एकातिर आफ्नो वंशलाई संसारमा ल्याउने कुराको खुशी हुन्छ भने अर्कोतिर उसको लालन-पालनमा हुने खर्चका कारण नचाहँदा-नचाहँदै पनि निधार चाउरिन थाल्छ । के तपाईं पनि आफ्नो परिवारमा नयाँ सदस्यको स्वागतको तयारी गरिरहनु भएको छ ? यदि गर्दै हुनुहुन्छ भने तपाईंले राम्रो […]

बालबालिकालाई सुख दिने चक्करमा

‘हामीले यस्तो देख्न पाएनौं, यस्तो खान पाएनौं, यसो गर्न पाएनौं, यस्तो लगाउन पाएनौं’ धेरै अभिभवकले भन्ने गर्छन्, ‘त्यसैले छोराछोरीले मैले जस्तो अभाव झेल्न नपरोस् । मैले जस्तो दुःख सहन नपरोस् ।’ यही बुझाई र सोंचले गर्दा अभिभावकहरुले आफ्ना छोराछोरीलाई भएभरको सुख दिने प्रयास गरे । उनीहरुलाई भोक, तिर्खा, दुःख, अभाव, समस्या, कष्ट अनुभव गर्न दिएनन् […]

कोरोनाको कुरा बालबच्चासँग

सर्वत्र कोरोनाको सन्त्रास छ । कोरोना भाइरसको संभावित जोखिम नियन्त्रण गर्न विद्यालय लगायत भीडभाड हुने संघ–संस्था, व्यापारिक भवन, सिनेमा हल आदि बन्द गरिएको छ । अब हवाई सेवा र लामो दुरीको यातायात सेवा पनि बन्द हुँदैछ । कोरोना भाइरसले कहाँ के भयो, कति मान्छे संक्रमित भए, कतिको ज्यान गयो, उपचारका लागि के कस्ता प्रयास भइरहेका […]

बालबालिकालाई सिकाउनुपर्छ गरिखाने तरिका 

हामी बालबच्चा सफल भएको देख्न चाहन्छौं । यही चक्करमा हामी उनीहरुलाई पुस्तक घोक्न, होमवर्क गर्न लगाउँछौं । पढाई आफ्नो ठाउँमा महत्वपूर्ण छ । तर, यससँगै उनीहरुलाई हामीले ति स–सना कुरा पनि सिकाउनुपर्छ, जो उनीहरुका लागि जीवनोपयोगी हुन्छ ।चाहे सागसब्जी काट्न होस् वा तरकारी गोडमेल गर्न, फूलहरु स्यहार्न होस् वा लुगाफाटो धुन । यस्ता काममा उनीहरुलाई […]

बच्चालाई पैसा बचत गर्न कसरी सिकाउने ?

परीक्षा सकिएपछि पछिल्लो समय बच्चाहरुलाई बिदाको समयमा कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने बारेमा धेरै अभिभावकहरुलाई चासो र चिन्ता बढ्न थालेको छ । बिदामा बच्चाहरुबाट अधिक पैसाको खर्च समेत हुनेगर्छ । यस्तो अवस्थामा बच्चाहरुलाई पैसा जोगाउन कसरी सिकाउने रु भन्ने बारेमा समेत धेरैलाई चासो हुनसक्छ । भनिन्छ, बाल्यकालमा बसेको बानी नै हामीहरुको जीवनको अन्तिमसम्म धेरैहदसम्म चलिरहन्छ । […]

बालबालिकाको आत्मविश्वास बढाउने काइदा

एउटा अध्ययनका अनुसार बालबालिकाहरूलाई घरेलु काममा सहभागी गराउनाले उनीहरूमा आत्मविश्वास र आत्मसम्मान बढ्छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार घरेलु काममा बालबालिकाहरू रमाउँछन् तर उनीहरूलाई रुचीपूर्वक काम गराउनु पर्छ । उनीहरुले गर्ने कामलाई बोझ बनाइदिनु  हुदैन । जिम्मेवारीको भावना विभिन्न समयमा गरिएका अध्ययनहरुका अनुसार कसैलाई सहायता गर्नाले व्यक्तिमा आत्म-सम्मानको भावना बढ्छ भने अर्कोपटक काम गर्ने इच्छा समेत जागृत […]

मोबाइलरहित बिदा : खेलको साथमा कसरी बिताउने दिन ?

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) द्वारा कोरोना भाइरस महामारी घोषित भइसकेको छ । यस्तो अवस्थामा गम्भीरतालाई ध्यानमा राख्दै सरकारले धेरै कार्यक्रमहरु रद्द गरिरहेको छ । एसईई लगायतका सबै कार्यक्रमहरु रद्द भइसकेको छ । २५ जनालाई एकै ठाउँमा भेट्न प्रतिबन्ध लगाएको छ । अत्यावश्यक बाहेक बाहिर ननिस्कन सरकारले आग्रह गरेको छ । यो अवस्था विशेषगरी सधैँ सक्रिय […]

गर्भको बच्चालाई स्वस्थ राख्न के गर्ने ?

गर्भ रहेदेखि नै केही कुरामा सर्तकता अपनाउने, सजग हुने, खानपान र दिनचर्यालाई सन्तुलित राख्ने हो भने धेरै हदसम्म ढुक्क हुन सकिन्छ, जन्म लिने बच्चा स्वस्थ्य हुनेछ । हुन त गर्भाधान प्रक्रियाबाटै दम्पतीले विशेष सर्तकता अपनाउनुपर्छ वा तयारी गर्नुपर्छ भनिन्छ । जब हामी बच्चा जन्माउने योजना तय गरेर शारीरिक क्रिया गर्छौं, त्यही विन्दुदेखि दम्पतीले अनुशासित जीवन […]

आमाबुवाबाट बालबच्चाले के सिक्छन् ?

बालबच्चालाई उपदेश दिएर, पाठ सिकाएर कुनै कुरा सिकाउनु त्यती प्रभावकारी हुँदैन, जति आफै उदाहरण बनेर गरिन्छ । आफ्ना आमाबुवा जे गर्छन्, बच्चाले त्यसैको सिको गर्छन् । भनिन्छ, बच्चाले आमाबुवालाई आफ्ना आदर्श ठान्ने गर्छन् । आमाबुवाले जे गर्छ, त्यो सहि र राम्रो भन्ने उनीहरुको मनोविज्ञान हुन्छ । त्यसैले बच्चाको अगाडि यस्तो व्यवहार गर्नुपर्छ, जो उनीहरुका निम्ति […]

बालबच्चाको स्वतन्त्र सिकाइका लागि के गरेका थिए गिजूभाईले ?

बालबालिकालाई जबर्जस्ती विद्यालय पठाउनुको सट्टामा उनीहरुलाई उल्लास र उत्साहका साथमा पठाउनुपर्छ । यसका लागि भारतीय अभियान्ता गिजूभाई बधेकाले क्रान्तिकारी प्रयोग गरेका थिए । महात्मा गान्धीको गुजरातमा उनीजस्तै एक तपस्वी बनेका थिए गिजूभाई । १८८५ नोभेम्बर १५ मा उनको जन्म भएको थियो । शुरुमा उनको नाम आमाबाबुले गिरिजा शंकर भगमानजी राखेका थिए । मेटि्रक पास गरेसँगै […]

परीक्षाको तयारी : यी कुराको ख्याल गरौं

यति बेला नेपालमा परीक्षाको मौसम चलिरहेको छ । एकातिर विद्यालय तहका वाषिर्क परीक्षाहरु सञ्चालन भैरहेका छन् भने केही दिनपछि नै एसईईको परीक्षा प्रारम्भ हुँदैछ । लगत्तै कक्षा ११ र १२ को परीक्षा पनि प्रारम्भ हुनेछ । परीक्षाको मीति नजिकिएसँगै विद्यार्थीहरुलाई तनाव हुनु स्वभाविकै हो । यद्यपि, केही कुराहरुलाई ध्यानमा राखियो भने तपाईंको परीक्षामात्र उत्कृष्ट हुने […]

बालबालिकाको यस्तो जिद्दी, जसलाई ‘हुन्न’ भनौं

नेपालीमा प्रचलित एउटा उखान छ ‘चिनी पनि धेरै खायो भने तीतो हुन्छ ।’ त्यस्तै संस्कृतमा एउटा उक्ति छ, ‘अति सर्वत्र वर्जयेत् ।’ यस्तै कतिपय अवस्थामा बच्चाहरुलाई आमाबाबुको प्रेम पनि अधिक हुनसक्छ । जसका कारण बच्चा नै कमजोर बन्नसक्छन् । त्यसैले आमाबाबुले पनि बच्चाहरुलाई देखाउने प्रेममा केही कमी ल्याउनुपर्ने हुनसक्छ । आमाबाबुको आफ्ना बच्चाहरूसँग पूर्ण रुपमा […]

बालबालिकालाई कुन उमेरमा विद्यालय पठाउने ?

बालबालिकालाई कुन उमेरमा विद्यालय पठाउने भन्ने धेरैअभिभावकको लागि टाउको दुखाइको विषय हो । विद्यालय पठाउँदा त्यसको असर उनीहरुमा समग्र जीवनभर पर्न सक्छ । शिक्षा र रोजगारीका साथै यसले मानिसको स्वभाव र मित्रतामा पनि असर पार्छ । सही विद्यालय र आवेदनको प्रक्रिया अभिभावकको सबैभन्दा तनावपूर्ण समय हो । यहाँ आफ्नो बालबालिकाको विषयमा ध्यान दिनुपर्ने केही महत्वपूर्ण […]

आमाबुवाकै कारण बच्चाको मुड खराब

कतिपय बालबच्चा क्षणमै रिसाउँछन्, झर्कन्छन्, आक्रमक हुन्छन् । क्षणमै खुसी र उत्साहित पनि । किन बालबच्चाको मुड यसरी क्षण–क्षणमै बद्लिन्छ ? के यो स्वभाविक अवस्था हो ? सामान्यत बालबच्चाहरु वर्तमानमा बाँचिरहेका हुन्छन् । वर्तमानको परिस्थिती अनुसार नै उनीहरुको मुड पनि परिवर्तन भइरहेको हुन्छ । त्यसैले क्षण–क्षणमा मुड बद्लिनु स्वभाविक मान्न सकिन्छ । तर, कतिपय अवस्थामा […]

गर्भवती महिलामा तनावः बच्चाको इम्यूनिटी कमजोर

गर्भावस्थाको क्रममा महिलाहरुले आफ्नो गर्भमा हुर्किएरहेको बच्चाको चिन्ता र आफ्नो स्वास्थ्यको बारेमा धेरै सोच्नाले केही तनाव हुनु सामान्य कुरा हो । तर,यदि गर्भवती महिला आवश्यक भन्दा धेरै तनाव लिने, डिप्रेशन भयो भने गर्भमा भएको बच्चाको इम्युनिटीमा यसको नकारात्मक असर पर्छ । महिलाहरुको गर्भधारणको क्रममा केवल आफ्नो स्वास्थ्य र खानपानको मात्र होइन, आफ्नो जीवनशैलीमा पनि पूर्ण […]

नवजात शिशुलाई बोक्ने सही तरिका

यदि तपाईं पहिलो पटक आमा-बुवा बन्दै हुुनुहुन्छ भने तपाईंले विभिन्न कुराहरु संग-संगै शिशुलाई कसरी बोक्ने अथवा समाउने भन्ने बारेमा पनि थाहा पाउन आवश्यक छ । तपाईं पहिलो पटक आमा-बुवा बन्दै हुनुहुन्छ भने शिशुलाई बोक्ने काम तपाईंका लागि झन् धेरै कठिन हुन्छ । बच्चालाई बोक्दा बच्चा चिप्लिएर लड्ने र चोटपटक लाग्ने पो हो कि भन्ने डर […]

बालबालिकालाई  किन प्रकृतिसँग मिलाउने ?

अहिले धेरैजसो बच्चा घरभित्रको परिधीमा खुम्चिएका छन् । उनीहरु मोवाइल, ट्याब्लेट, ल्यापटप, टिभीमा भुलेका छन् । उनीहरु इन्टरनेटमा जोडिन्छन् । साथी खोज्नछन्, गेम खेल्छन्, भिडियो सामाग्री हेर्छन् । भर्चुअल संसारमै रमाउँछन् । उनीहरुको निम्ति बाहिरी दुनिया बिरानो बन्दै गएको छ । क्षणिक रुपमा यसले सजिलो भएको छ, अभिभावकलाई । बच्चा लड्ने, चोट लाग्ने, फोहोर मैला […]

जापानमा यसरी हुर्काइन्छ बालबालिका

विश्वका सबै मुलुकमा फरक फरक किसिमको शासन व्यवस्था, वातावरण र चालचलन छ । त्यसैको आधारमा त्यहाँका बालबालिका हुर्किन्छन् । त्यसैले फरक मुलुकमा फरक तरिकामा बालबालिकालाई हुर्काइने गरिएको छ । तर, जापानमा बच्चा हुर्काउने तरिका केही फरक छ । यस्तो छ जापानमा बच्चा हुर्काउने १० अनौठो तरिका । गर्भावस्थामा गर्भावस्थामा रहँदा महिलाले कुनै पनि खानामा रोक […]

बालबालिकासँग माफी माग्न आवश्यक छ ?

बालबच्चाले होमवर्क गरेनन्, सरसफाई गरेनन्, साथीभाईसँग झगडा गरेमा वा कुनै गल्ती गरेमा हामी उनीहरुलाई माफी माग्न सिकाउँछौं । त्यसो गर्दा हामीलाई के लाग्छ भने बालबालिकाहरुले अर्को पटक दोहोर्‍याएर त्यही गल्ती गर्दैनन् । तर त्यसरी माफ पाउँ गल्ती स्विकारेर माफ पाउँ भन्ने पालो तपाईंको आयो भने तपाईंले के गर्नु पर्छ ? के बालबालिकाहरुलाई पनि तपाईंले माफ […]