तीनवटा विश्वकप खेल आयोजना गर्ने विश्वकै एकमात्र रङ्गशाला ‘एस्टाडियो अज्टेका’

२८ जेठ, काठमाडौं । विश्व फुटबलको इतिहासमा कतिपय मैदानहरू केवल खेल खेलाउने स्थान मात्र रहँदैनन्, तिनीहरू आफैंमा एउटा जीवित इतिहास बन्न पुग्छन् ।

मेक्सिकोको राजधानी मेक्सिको सिटीमा अवस्थित एस्टाडियो अज्टेका फुटबल जगतको त्यस्तै एउटा तीर्थस्थल हो । यस मैदानले तीनवटा फिफा विश्वकप (१९७०, १९८६ र २०२६) का खेलहरू सफलतापूर्वक आयोजना गरेर विश्वकै पहिलो रङ्गशाला बन्ने ऐतिहासिक कीर्तिमान रच्दै छ ।

पेलेको जादुमयी खेलदेखि म्याराडोनाको शताब्दीकै उत्कृष्ट गोलको साक्षी बनेको यो मैदानले फिफा विश्वकप २०२६ को उद्घाटन खेल आयोजना गर्दै आफ्नो नाममा अर्को एउटा स्वर्णिम अध्याय थप्ने क्रममा छ ।

सन् १९७० को फिफा विश्वकप र पेलेको स्वर्णिम युग

सन् १९७० मा मेक्सिकोले पहिलो पटक विश्वकप आयोजना गर्दा अज्टेका स्टेडियम प्रतियोगिताको मुख्य केन्द्र बनेको थियो । यसै मैदानमा ३१ मे १९७० का दिन आयोजक मेक्सिको र सोभियत संघबीच उद्घाटन खेल खेलिएको थियो, जुन प्रतिस्पर्धात्मक खेल गोलरहित बराबरीमा सकिएको थियो ।

यसै रङ्गशालाको मैदानमा खेल इतिहासकै सबैभन्दा रोमाञ्चक र प्रसिद्ध सेमिफाइनल खेल खेलियो, जहाँ इटालीले पश्चिम जर्मनीलाई अतिरिक्त समयमा ४-३ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो ।

सो खेललाई आज पनि ‘द गेम अफ द सेन्चुरी’ अर्थात् शताब्दीकै उत्कृष्ट खेलका रूपमा स्मरण गरिन्छ ।

त्यसैगरी २१ जुन १९७० मा भएको फाइनल खेलमा महान् खेलाडी पेले चम्किएपछि ब्राजिलले इटालीलाई ४-१ को फराकिलो अन्तरले पाखा लगाउँदै जुल्स रिमेट ट्रफी सधैंका लागि आफ्नो बनाएको थियो ।

सन् १९८६ को फिफा विश्वकप र म्याराडोनाको जादुमयी उदय

कोलम्बियाले आर्थिक कारणले प्रतियोगिता आयोजना गर्न नसक्ने बताएपछि मेक्सिकोले दोस्रो पटक विश्वकप आयोजना गर्ने जिम्मेवारी पायो र अज्टेका स्टेडियम पुनः इतिहास दोहोर्‍याउन तयार भयो ।

यस संस्करणको उद्घाटन खेल ३ जुन १९८६ मा भएको थियो, जसमा मेक्सिकोले बेल्जियमलाई २–१ गोलले हराउँदै घरेलु मैदानमा सानदार सुरुवात गरेको थियो । यसै मैदानमा भएको क्वार्टरफाइनल खेलमा अर्जेन्टिनाले इङ्गल्याण्डलाई २–१ ले हराउँदा फुटबल इतिहासका दुई सबैभन्दा चर्चित गोलहरू जन्मिए ।

डिएगो म्याराडोनाले गरेको कुख्यात ‘ह्यान्ड अफ गड’ अर्थात् हातको गोल र पाँच जना इङ्गल्याण्डका डिफेन्डरहरूलाई एक्लै छक्याएर गरेको ‘गोल अफ द सेन्चुरी’ (शताब्दीकै सर्वोत्कृष्ट गोल) यही ऐतिहासिक मैदानमा दर्ता भएको थियो ।

अन्ततः २९ जुन १९८६ मा भएको फाइनल खेलमा म्याराडोनाको कप्तानीमा रहेको अर्जेन्टिनाले पश्चिम जर्मनीलाई ३-२ को रोमाञ्चक नतिजामा पराजित गर्दै दोस्रो पटक विश्वकप ट्रफी उचालेको थियो ।

सन् २०२६ को फिफा विश्वकप र आधुनिक इतिहासको नयाँ रेकर्ड

अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोको संयुक्त आयोजनामा आज अर्थात् जुन ११, २०२६ देखि इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो ४८ टोली सम्मिलित विश्वकपको औपचारिक सुरुवात हुँदै छ ।

यस ऐतिहासिक प्रतियोगिताको उद्घाटन गर्ने दुर्लभ अवसर पनि एस्टाडियो अज्टेका मैदानले नै पाएको छ । समूह ‘ए’ अन्तर्गत आजको उद्घाटन खेलमा आयोजक मेक्सिको र दक्षिण अफ्रिका आमनेसामने हुँदैछन् ।

यो खेलसँगै अज्टेका स्टेडियम फिफा विश्वकप इतिहासमा तीनवटा फरक-फरक संस्करणका उद्घाटन खेलहरू खेलाउने विश्वकै पहिलो रङ्गशाला बन्ने छ ।

व्यावसायिक फिफा नियमका कारण यस प्रतियोगिताभरि यसको नाम आधिकारिक रूपमा ‘मेक्सिको सिटी स्टेडियम’ राखिएको छ । यस संस्करणमा यो रङ्गशालाले समूह चरणका थप खेलहरू र नकआउट चरण (राउन्ड अफ १६) का खेलहरू समेत आयोजना गर्दैछ ।

फुटबलको जीवित संग्रहालय र अज्टेकाको कीर्तिमानी विरासत

एस्टाडियो अज्टेका फुटबल इतिहासको त्यो स्वर्णिम पाना हो जहाँ मैदानको हरेक कुनामा एउटा छुट्टै इतिहास लुकेको छ । ८७ हजार भन्दा बढी दर्शक क्षमता भएको यो भव्य रङ्गशालाले आज आफ्नो ऐतिहासिक विरासतलाई कायमै राख्दै तेस्रो पटक विश्वलाई फुटबलको महाकुम्भमा स्वागत गरिरहेको छ ।

ब्राजिल र अर्जेन्टिना जस्ता फुटबलका महारथीहरूलाई विश्वविजेता बनाएको यो मैदानमा यसपटक मेक्सिकोले आफ्नो फुटबल इतिहासमा नयाँ अध्याय थप्ने प्रयास गर्नेछ ।

विश्वकप २०२६ को फाइनल खेल जुलाई १९ मा अमेरिकाको मेटलाइफ स्टेडियममा तय भए तापनि सुरुवाती आकर्षण र ऐतिहासिक कीर्तिमानको मुख्य केन्द्र भने मेक्सिकोको अज्टेका स्टेडियम नै बनेको छ।