बुधबार, ३० साउन, २०७५
OnlineKhabar.com
Suzuki

समाजको अपराधीकरण भयो, प्रहरीमा राजनीति घुस्यो

०४६ पछि अवस्था बिगि्रँदै गयो, ०५२ पछि उथलपुथल भयो

Suzuki
हेमन्त मल्ल ठकुरी

पञ्चायतकालमा पुलिसमा जागिर खानु भनेको स्वभिमान नै थियो । जनताको सेवक हौं भन्ने भाव हुन्थ्यो । बदमासी गर्नेहरु पनि डराउँथे । जनता माझ जाँदा यो सरकारको प्रतिनिधि हो है, यसको कुरा सुन्नुपर्छ भन्ने हुन्थ्यो । एकजना हवल्दार वा सिपाही गएर थानामा जाउँ है भन्दा सिंगो गाउँ नै आउने अवस्था थियो ।

म ०४६ सालमा लहान थानामा थिएँ । मलाई याद छ, एकजना मोहन भन्ने हवल्दार थिए । उनले सर म एक ठाउँमा जान्छु है भन्यो । साँझमा म बसिरहेको थिएँ, साइकल मोहनले डोहोर्‍याएको छ, क्यारियरमा एउटा बोरा छ । बोराको पछाडि हात बाँधेको छ र मान्छे लुरुलुरु आइरहेको छ । कहाँ गएर गाँजा लैजान लागेको मान्छे समातेको रहेछ । उसकै लुङ्गीले हात बाँधेर साइकलमा बाँधेर लिएर आयो ।

अर्को घटना पनि छ, एकजना राम्ररी बोल्न नसक्ने मान्छे, सधैं थानामा आइराख्थे । एक दिन राखेँ र सोधेँ । बुझ्दै जाँदा थाहा भयो गाउँको कसैले २ विघा जग्गा हडपेको रहेछ ।

उनी पहिला पनि त्यही भन्न थानामा आएका रहेछन् । तर, बुझेनौं । राजन भेटवाल असई थिए, मैले अर्को एकजनालाई गाउँमा पठाएँ । यो सिंगो गाउँ जग्गा हडप्नेकै पक्षमा थियो । तर, उनीहरुले मोटरसाइकलको बीचमा राखेर थानामा ल्याए ।

अहिले पनि उसको नाम मलाई याद छ, चुराइ महतो । उसले जग्गा हडपेको हो भन्यो । मैले ‘यति दिनभित्र उसको नाममा जग्गा पास गरिदिनुपर्छ’ भनेँ । नभन्दै पास गरिदियो ।

रत्नपार्कमै हेर्नुस् त, २० जनाको प्रदर्शन छ भने डेढ सय पुलिस खटाउनुपर्छ । यो पुलिसप्रति अविश्वास मात्र होइन । आम जनतामा आक्रोश बढेको छ, सहनशीलता एकदमै कम भएको छ ।

तर, ०४६ सालको परिर्वतनपछि सुरुमा त ठीकै थियो, पछि क्रमशः अवस्था बिग्रिँदै गयो । नेपाल प्रहरीमा राजनीति घुस्दै गयो । अहिले अवस्था कस्तो आयो भने एक जनालाई समाउन गाडीभरि पुलिस खटाउनुपर्छ ।

रत्नपार्कमै हेर्नुस् त, २० जनाको प्रदर्शन छ भने डेढ सय पुलिस खटाउनुपर्छ । यो पुलिसप्रति अविश्वास मात्र होइन । आम जनतामा आक्रोश बढेको छ, सहनशीलता एकदमै कम भएको छ । राज्यमाथि विश्वास पनि छैन । आखिर पुलिस पनि राज्यको प्रतिनिधि नै हो ।

समाजको अपराधीकरण

०५२ सालमा जब द्वन्द्व भयो । यसले समाजमा धेरै उथलपुथल ल्यायो । १० वर्ष लामो द्वन्द्वका क्रममा जनतासँग राज्यको सम्बन्ध टुट्यो । यसले समाजलाई एकखालको अराजकतातिर लग्यो ।

माओवादीहरु शान्ति प्रक्रियामा आएपछि पनि सरकारको प्राथमिकता माथिमाथि भयो, हामी धेरै समय राजनीतिक व्यवस्थापनहरु नै अल्झियौं । राज्य र जनताबीचको सम्बन्ध सुधार हाम्रो प्राथमिकतामा परेन ।

यहीबेला अपराधीहरुले राजनीतिक शरण खोजे । डन भन्छन्, कुन पार्टीको टीका लगाएका छन् । कुनै डन भनेका छन्, खुलेआम चुनाव लडेका छन्, जितेर आएका छन् । अर्कोतिर राजनीतिक दलका नेताहरुले पनि अपराधीलाई अपराधीका रुपमा लिएनन् । आफ्नो गाउँ ठाउँको मान्छे, आफ्नो पार्टीको मान्छे भन्ने रुपमा हेर्न थाले ।

यसले आज राज्यप्रति मानिसहरुमा निराशा आयो, त्यो कहीँ न कहीँ गएर व्यक्त हुन्छ । बाटोमा हेर्नुस् त, १५/१६ वर्षको युवक सडकमा पाको उमेरका कसैसँग ठोक्कियो भने भन्छ, ए बुढा ! नेपाली समाज यो होइन नि । नेपाली समाज त यस्तो समाज हो, जहाँ हरेकले हरेकलाई नाता लगाएर बोल्छौं ।

माओवादीहरु शान्ति प्रक्रियामा आएपछि पनि सरकारको प्राथमिकता माथिमाथि भयो, हामी धेरै समय राजनीतिक व्यवस्थापनहरु नै अल्झियौं । राज्य र जनताबीचको सम्बन्ध सुधार हाम्रो प्राथमिकतामा परेन ।

तर, अहिले हेर्नुस् त, श्रीमतीले बक्सिङ हानेर श्रीमानको हत्या गरी । काकाले भतिजालाई मार्‍यो, बाबुले छोरालाई मार्‍यो । १३ वर्षकी बालिकाका बलात्कारी पक्राउ पर्न सकेका छैनन्, ५ वर्षकी बालिकामाथि बलात्कारको प्रयास भएको छ ।

यसलाई कतिपयले रिपोर्टिङ बढी भएको मात्र हो भन्छन् । रिपोर्टिङ बढेको त हो तर, अपराध पनि बढेको छ । नेपाली समाज दिनदिनै अपराधीकरण हुँदै गएको छ ।

समाधानको उपाय के त ?

उहिले नैतिक शिक्षा पढाइन्थ्यो । त्यो हरायो । सरकारले अब नैतिक शिक्षामा जोड दिनुपर्छ । अर्को, अपराधहरुको अध्ययन गर्नुपर्छ । पुलिसले मात्र गरेर हुँदैन, राज्यले पनि अध्ययन गर्नुपर्छ ।

म प्रहरीमा हुँदा ‘पब्लिक पर्सेप्सन’ बारे अध्ययन गराएको थिएँ । त्यसले जनतामा प्रहरीबारे दुई गुनासा पाइएः एउटा- प्रहरीको मुख खराब छ, धेरै फोहोर बोल्छ । दोस्रो-गस्ती गर्न आउँदा रक्सी खाएर आउँछ ।

तर, उनीहरु भन्थे, पुलिसले गस्ती गर्नुपर्छ । अहिले यस्ता अध्ययनहरु हुने हो भने के गर्ने भन्ने बाटो देखाउँछ ।

द्वन्द्वपछि हाइटीको अवस्था हेर्नुस् । यदि समयमै सरकारले कारण पत्ता लगाएन र हस्तक्षेप गरेनौं भने आउने दिनहरु अझ भयावह हुनेछन् ।

(पूर्वडीआइजी मल्लसँग कुराकानीमा आधारित)

२०७५ साउन २४ गते १६:४७ मा प्रकाशित
Grace
Grace

सम्बन्धित शीर्षकहरु

अनलाइनखबर सिधै एपबाट खोल्नुहोस् । एन्ड्रोइडका लागि यहाँ र आइफोनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । तपाईं हामीसंग फेसबुक, ट्वीटरयुट्युव मार्फत् पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

मुख्य खबरहरु

३ प्रतिकृयाहरू प्राप्त
  • Trishulbaba लेख्नुहुन्छ    |   २०७५ साउन २४ गते १६:५४

    हामी जनता अनुसारको नेता अनि प्रशासन कर्मचारी पाका छौँ
    अनि के को हुनि

    3
    0
    Share

  • गुप्तबहादुर श्रेष्ठ लेख्नुहुन्छ    |   २०७५ साउन २४ गते २०:४६

    यो खुब राम्रो विश्लेषण लाग्यो । प्रहरीमा राजनीतिकरण र राजनीतिमा अपराधीकरण भएको छ । नैतिकता धरासयी भएर पाताल पुग्न लाग्यो । प्रहरीमा राजनीति घुसेर केहि प्रजातान्त्रीक केहि प्रगतिशील भएका हुन्छन् । सरुवा र बढुवामा आफ्ना खेमालाई पक्षपोषण गर्छन् । कारवाही र पुरस्कारमा पनि नेताले चासो गर्छन् ।

    2
    1
    Share

  • uttam kumar karkee लेख्नुहुन्छ    |   २०७५ साउन २४ गते २२:५६

    Police has to reform itself first. Then only it can point finger towards politician. Police has to demonstrate its professionalism first, public will start trusting automatically. How many of the arrestee of Niru pal case have been found guilty and who are they? Remember that more than 80 people were arrested during that case investigation. Is this the professionalism?

    1
    0
    Share

यसमा तपाइको मत




फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

Also you may like this