गर्मीमा धेरै पिइने यी पेय पदार्थहरू :  न साँच्चै शीतलता दिन्छन्, न स्वस्थ हुन्छ

अब दिनदिनै गर्मी बढ्दै छ । गर्मी मौसमसँगै तुरुन्त चिसो अनुभव गराउने विभिन्न प्रकारका पेय पदार्थको बिक्री तथा प्रयोग ह्वात्तै बढ्ने गर्छ । खाना, खाजाको समयमा होस् या कतै यात्रा गर्दा, हामी बजारमा पाइने विभिन्न खालका पेय पदार्थहरू सेवन गरी गर्मी कम गर्ने प्रयास गर्छौं ।

कतै जाँदा कोसेसी लैजान वा घरमा पाहुना आउँदा पनि यही खालका पेय पदार्थले स्वागत गर्ने प्रचलन पनि उत्तिकै छ । विशेष गरी गर्मीको समयमा बालबालिकाहरूले यस खालका पेयहरू धेरै खाने गर्छन् ।

कार्बोनेट ड्रिङ्क्स, एनर्जी ड्रिङ्क्स, प्याकेट बन्द जुस, आइसक्रिम आदि गर्मीबाट राहत पाउनका लागि धेरै प्रयोग हुने गर्छ । तर तुरुन्तै शीतलता प्रदान यस्ता चीजहरू वास्तवमा स्वास्थ्यका लागि भने लाभदायक हुँदैनन् । यस खालका खानेकुराहरूले डिहाइड्रेसन, पाचन समस्याहरू, मोटोपना र मधुमेहको जोखिम बढाउँछन् ।

गर्मीमा खाइने यी खाने कुराबारे हाम्रो सोचाइ र वास्तविकताबारे के भिन्नता छ त ?

कार्बोनेटेड पेय पदार्थ

हामीलाई के लाग्छ ?

–तुरुन्तै ऊर्जा र स्फूर्ति प्रदान गर्दछ।

–गर्मीमा शीतल महसुस हुन्छ ।

– तिर्खा मेटाउँछ।

वास्तवमा के हुन्छ ?

–रगतमा चिनी तुरुन्तै बढ्छ र इन्सुलिन छिटो निस्कन्छ।

–यसले केही समयपछि ऊर्जा घटाउँछ र थकान निम्त्याउन सक्छ।

–क्याफिनको मात्राले डिहाइड्रेसन निम्त्याउन सक्छ ।

–यिनमा हुने कार्बन डाइअक्साइड ग्यासले पेट फुल्ने, डकार आउने जस्ता समस्या हुन सक्छ ।

–उच्च चिनी र क्याफिनले शरीरको इलेक्ट्रोलाइट सन्तुलनलाई असर गर्न सक्छ।

फलफ‍ूलको फ्लेभर भएका चिनीयुक्त पेय पदार्थ

हामीलाई के लाग्छ ?

–स्वस्थ र स्वादिष्ट पेय पदार्थ।

–ऊर्जा बढाउँछ।

–पोसिलो हुन्छ ।

–शरीरमा पानीको मात्रा पूर्ति गर्छ ।

वास्तवमा के हुन्छ ?

–तिनीहरूमा पाइने कृत्रिम स्वाद र रङहरूले शरीरमा रासायनिक भार बढाउन सक्छ।

–अत्यधिक चिनी र प्रशोधित सामग्रीहरूले कलेजोमा अतिरिक्त दबाब दिन सक्छन्।

–रगतमा चिनीको मात्रा छिटो बढाउँछ, जसले इन्सुलिन स्पाइक र बोसो भण्डारण बढाउन सक्छ।

–लामो समयसम्म, यसले मोटोपना, इन्सुलिन प्रतिरोध र अन्य चयापचय विकारहरूको जोखिम बढाउँछ।

चिसो सोडापानी

हामीलाई के लाग्छ ?

–यसले पेटलाई हल्का राख्नेछ।

–तुरुन्तै शीतलता प्रदान गर्नेछ।

–गर्मीबाट राहत प्रदान गर्नेछ।

–पाचन सुधार गर्नेछ ।

–भारीपन हटाउनेछ ।

–तिर्खा मज्जाले मेटिनेछ ।

वास्तवमा के हुन्छ ?

–कार्बन डाइअक्साइड ग्यासले पेट फुल्ने समस्या बढाउन सक्छ।

–यसले एसिडिटी र रिफ्लक्स बढाउँछ।

–बारम्बार सेवन गर्नाले पाचन इन्जाइमहरूको सन्तुलन बिग्रन सक्छ।

–खनिज अवशोषण (जस्तै क्याल्सियम) प्रभावित हुन सक्छ।

–केही क्षण राहत मिल्छ तर पछि असुविधा हुन सक्छ ।

प्याकेट बन्द जुसहरू

हामीलाई के लाग्छ ?

–यो फलफूलबाट बनेको हो त्यसैले यो स्वस्थ छ।

–यसले पौष्टिक तत्व प्रदान गर्दछ ।

–यो बच्चाहरूका लागि राम्रो विकल्प हो ।

–यसले स्फूर्ति प्रदान गर्छ।

वास्तवमा के हुन्छ ?

–यसमा उच्च मात्रामा अतिरिक्त चिनी हुन्छ, जसले यसलाई उच्च-क्यालोरी पेय बनाउँछ ।

–उच्च चिनीको मात्राले रगतमा चिनी छिटो बढ्न सक्छ ।

–संरक्षक र अल्ट्राप्रोसेसिङले पोषक तत्वहरू कम गर्छ ।

–अत्यधिक सेवनले फ्याटी कलेजो र मोटोपनको जोखिम बढाउँछ।

आइसक्रिम

हामीलाई के लाग्छ ?

–शरीरलाई तुरुन्तै शीतल बनाउँछ ।

–गर्मीबाट तुरुन्तै राहत प्रदान गर्दछ ।

–मुड सुधार गर्छ ।

–बालबालिकाका लागि सुरक्षित उपचार ।

वास्तवमा के हुन्छ ?

–रगतमा चिनीको मात्रा द्रुत रूपमा बढ्न सक्छ ।

–उच्च चिनी र संतृप्त बोसोले क्यालोरी ओभरलोड निम्त्याउन सक्छ ।

–यसले मोटोपनको जोखिम बढाउँछ ।

–यसले घाँटीको भित्री सुरक्षात्मक तहलाई असर गर्न सक्छ

–घाँटी दुख्ने र संक्रमणको जोखिम बढाउँछ ।

–उच्च बोसो र चिनीको मात्राले पाचन प्रक्रियालाई ढिलो बनाउन सक्छ।

फरफ मिलाइएको पानी

हामीलाई के लाग्छ ?

–तिर्खा चाँडै मेटाउँछ ।

–गर्मीबाट तुरुन्तै राहत प्रदान गर्दछ ।

–चिसो पानी पिउँदा पानीको मात्रा छिटो पूर्ति हुन्छ ।

–पसिना कम आउँछ ।

–थकान कम हुन्छ ।

वास्तवमा के हुन्छ ?

–शरीरको मुख्य तापक्रम प्रभावित हुन्छ । यसलाई सन्तुलनमा राख्न शरीरले थप मेहनत गर्नुपर्छ।

–धेरै चिसो पानीले पेटका रक्तनलीहरूलाई साँघुरो पार्न सक्छ

–पाचन प्रक्रियालाई ढिलो बनाउँछ ।

–घाँटी दुख्ने र संक्रमण हुने जस्ता समस्या हुनु सक्छ ।

त्यसो भए हामीले गर्मीमा शीतलता र पानीको मात्रा पूर्तिका लागि के खाने त ?

साँच्चै शीतल पार्ने खाना त्यो हो जसले शरीरको आन्तरिक तापक्रम सन्तुलन गर्छ, पाचनलाई समर्थन गर्छ र पर्याप्त हाइड्रेसन प्रदान गर्छ । कुनै उद्योगमा प्रशोधन गरी बनाइएका खानेकुरा नभई हाम्रै वरपर रहेका ताजा खानेकुरालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ।

हाम्रो वरिपरि उब्जाउ हुने पानीले भरिपूर्ण र हल्का खानेकुराले शरीरलाई भित्रबाट शीतल राख्छ र शरीरमा पानीको मात्रा कम हुनबाट जोगाउँछ ।

शीतलताका लागि कस्ता खानेकुरा राम्रो हुन्छन् ?

–दही, मोही, बटर मिल्क

–कागती पानी, सर्वत, बेलको सर्वत

–नरिवल पानी, पुदिना मिसाइएको पानी

–खर्बुजा, तर्बुजा, काँक्रो तथा पानीले भरिएका अन्य ताजा फलफलहरू

यससँगै प्रशस्त पानी पिउनु त जरूरी छ ।  सामान्यतया, एक वयस्क व्यक्तिले दिनमा २.५ लिटरदेखि ३.५ लिटरसम्म पानी पिउनुपर्छ । यो मात्रा मौसम, व्यायाम, व्यक्तिको शरीर र स्वास्थ्य अवस्था अनुसार फरक हुन सक्छ।