कुवेतमाथिको इरानी आक्रमणबाट खाडी देशहरू क्रुद्ध, के भन्छ इरान ?

२१ वैशाख, काठमाडौं । खाडी सहयोग परिषद् (जीसीसी) ले बुधबार कुवेत र बहराइनमा भएको आक्रमणलाई लिएर इरानको कडा आलोचना गरेको छ। सङ्गठनले यी आक्रमणहरूलाई कायरतापूर्ण भन्दै यसले यस क्षेत्रमा तनाव थप बढाएको बताएको छ।

इरानले लगातार चालिरहेको यस्ता कदमहरू खाडी देशहरूको सुरक्षा, स्थिरता र सम्प्रभुताका लागि खतरा रहेको जीसीसी महासचिव जासिम मोहम्मद अलबुदैवीले बताए ।

उनले इरानको हालैको आक्रमण अन्तर्राष्ट्रिय कानुन, संयुक्त राष्ट्रसङ्घका नियम र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डहरूको उल्लङ्घन भएको आरोप लगाए। यस्ता कदमहरू रोक्न अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले कडा अडान लिनुपर्ने उनले बताए।

खाडी सहयोग परिषद् अर्थात् जीसीसीमा कुवेत, कतार, साउदी अरब, बहराइन, ओमान र यूएई समावेश छन्।
बुधबार कुवेत विमानस्थलमा इरानी ड्रोन-मिसाइल आक्रमण भएको थियो । यसबाट विमानस्थलमा क्षति पुग्नुका साथै उडानहरू अस्थायी रूपमा रोक्नु परेको थियो। आक्रमणमा परी मानिसहरू घाइते पनि भएका थिए ।

तेहरानले यदि कुनै देशको भूमि इरानमाथि आक्रमण गर्न प्रयोग गरिएमा जवाफी कारबाही गर्ने चेतावनी दिएको छ । इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले अमेरिका-इजरायल र इरानबीच जारी द्वन्द्व लेबनानमा युद्ध समाप्ती र इजरायली सेना त्यहाँबाट पछि हटेपछि मात्र अन्त्य भएको मानिने टिप्पणी गरेका छन् ।

अराघचीले ‘अल-मयादीन’ लाई दिएको अन्तर्वार्तामा इरानले युद्धविराम र युद्ध अन्त्य गर्ने विषयमा पहिलेकै जस्तो अडान राखेको बताए।

युद्धविरामको खबरले सस्तियो तेल

अमेरिकाको मध्यस्थतामा भएको वार्तापछि इजरायल र लेबनानले युद्धविरामलाई पूर्ण रूपमा लागु गर्न सहमति जनाएका छन्। सम्झौताअन्तर्गत दक्षिणी लेबनानबाट हिजबुल्लाहको उपस्थिति हटाउने र त्यहाँको सुरक्षा व्यवस्थालाई बलियो बनाउने कुरामा जोड दिइएको छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले दुवै पक्षले पहिलेदेखि लागु रहेको युद्धविरामको सम्मान गर्न र त्यसलाई प्रभावकारी ढङ्गले लागु गर्न सहमति जनाएको बताएको छ। सम्झौताअनुसार हिजबुल्लाहले दक्षिणी लेबनानको लितानी नदी क्षेत्रबाट पछि हट्नुपर्नेछ र उसको तर्फबाट हुने फायरिङ पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुपर्नेछ।

यसका साथै केही ‘पाइलट जोन’ हरू बनाइनेछन्, जहाँ केवल लेबनानी सेना मात्र तैनाथ हुनेछन्। यी क्षेत्रहरूमा कुनै पनि गैर-सरकारी सशस्त्र समूहको उपस्थिति हुनेछैन। यो कुनै नयाँ युद्धविराम होइन।

मे महिनामा पहिल्यैदेखि लागु युद्धविरामलाई ४५ दिनका लागि बढाइएको थियो। पछिल्लो सहमति सोही व्यवस्थालाई व्यवहारमा लागु गर्ने विषयमा केन्द्रित छ।

यसैबीच, इजरायल र लेबनानबीच युद्धविराम बलियो भएको खबरसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट आएको छ। यसले पश्चिम एसियामा तनाव कम हुन सक्ने लगानीकर्ताहरूको अपेक्षा छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य ६७ सेन्ट अर्थात् ०.६९ प्रतिशतले घटेर ९७.१४ डलर प्रति ब्यारेलमा पुगेको छ। त्यस्तै, अमेरिकी डब्लुटीआई क्रुड ६२ सेन्ट अर्थात् ०.६५ प्रतिशतले घटेर ९५.४० डलर प्रति ब्यारेलमा कारोबार भइरहेको देखियो। बजारमा आएको गिरावटको कारण इजरायल र लेबनानबिच युद्धविराम लागु गर्ने सहमतिलाई मानिएको छ।

लगानीकर्ताहरूको विश्वास छ कि यदि यस क्षेत्रमा तनाव कम भयो भने अमेरिका, इजरायल र इरानसँग जोडिएको ठूलो द्वन्द्व समाधान हुने सम्भावना पनि बढ्न सक्छ।

ट्रम्पको चेतावनी

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्ना सहयोगीहरूलाई इरानसँग जोडिएको कुनै आक्रमणमा अमेरिकी सैनिकको ज्यान गएमा आफूले युद्धविराम अन्त्य गर्ने विषयमा विचार गर्न सक्ने बताएका छन्। यो दाबी ‘वाल स्ट्रिट जर्नल’ को एक रिपोर्टमा गरिएको छ।

वाल स्ट्रिट जर्नलले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै ट्रम्पले निजी कुराकानीमा यस्तो अभिव्यक्ति दिएको बताएको छ। रिपोर्टका अनुसार, अमेरिका र इरानबीच थुप्रै झडपहरू भए तापनि ठूला सैन्य अभियानहरूमा लगाइएको रोक अझै पनि कायम छ।

अधिकारीहरूका अनुसार ट्रम्प हाल युद्धलाई पुनः भड्काउने पक्षमा छैनन् र मध्यपूर्वमा ठूलो द्वन्द्वबाट बच्न चाहन्छन्।

रिपोर्टमा भनिएको छ- यसै कारणले उनी साना स्तरका सैन्य घटना वा तनावलाई केही समयसम्म सहन सक्छन्, ताकि अवस्था पूर्ण युद्धमा नबदलोस्। यद्यपि, कुनै आक्रमणमा अमेरिकी सैनिकहरू मारिए भने ट्रम्पको अडान परिवर्तन हुन सक्छ र युद्धविराम अन्त्य गर्ने निर्णय लिन सकिन्छ।

(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)