नयाँ क्वान्टम इफेक्टले ब्याट्री विस्थापनको सम्भावना

२२ जेठ, काठमाडौं । वैज्ञानिकहरूले ब्याट्रीविना नै इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरू सञ्चालन गर्न सक्ने एउटा नयाँ क्वान्टम प्रभाव पत्ता लगाएका छन्।

‘क्विन्सल्यान्ड युनिभर्सिटी अफ टेक्नोलोजी’ र सिङ्गापुरको ‘नान्याङ टेक्नोलोजिकल युनिभर्सिटी’ का अनुसन्धानकर्ताहरूको अन्तर्राष्ट्रिय टोलीले एडभान्स मटेरियलमा हुने सूक्ष्म त्रुटिहरू र आणविक कम्पनको मद्दतबाट एउटा शक्तिशाली क्वान्टम प्रभावलाई नियन्त्रण गर्न सकिने विधि पत्ता लगाएका हुन्।

यस अनुसन्धानका अनुसार ‘ननलाइनियर हल इफेक्ट’ भनिने यो क्वान्टम प्रक्रियाले वातावरणमा उपलब्ध विभिन्न वैकल्पिक विद्युतीय सङ्केतहरू (जस्तै वायरलेस तरङ्गहरू) लाई सिधै डिसीमा परिणत गर्न सक्छ। यसका लागि परम्परागत डायोड वा अन्य ठुला इलेक्ट्रोनिक पाटपुर्जाहरूको आवश्यकता पर्दैन।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यस प्रविधिको मुख्य विशेषता यो हो कि तापक्रम परिवर्तन हुँदा उत्पन्न हुने विद्युतीय सङ्केतको दिशासमेत उल्टिन सक्छ, जसले उपकरणको कार्यक्षमतालाई अनुकूलन गर्ने नयाँ तरिका दिन्छ। न्यून तापक्रममा सामग्रीभित्रका साना त्रुटिहरूले यस प्रभावलाई बढी असर गर्छन् भने तापक्रम बढ्दा यसको क्रिस्टल संरचनामा हुने प्राकृतिक कम्पन महत्त्वपूर्ण बन्न पुग्छ।

यो क्वान्टम प्रभाव सामान्य कोठाको तापक्रममा पनि स्थिर रहने पाइएकाले यसलाई प्रयोगशाला बाहिर व्यावहारिक प्रयोगमा ल्याउन सहज हुने अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ। यो खोजले भविष्यमा ब्याट्रीविना नै चल्ने सेल्फ-पावर्ड सेन्सर, वेरेबल प्रविधि र तीव्र गतिको वायरलेस नेटवर्कका पार्टपुर्जाहरू विकास गर्न ठूलो मद्दत पुऱ्याउने विश्वास गरिएको छ।